Nato

Konflik yang semakin memuncak di Asia Barat kini bukan sahaja menguji kekuatan ketenteraan Amerika Syarikat dan sekutunya, malah turut menguji kesatuan pakatan pertahanan Barat. Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO) yang selama ini dikenali sebagai pakatan ketenteraan paling berpengaruh di dunia kini berada dalam keadaan dilema apabila Washington meningkatkan tekanan agar sekutunya turut menyertai konflik menentang Iran.

Situasi ini meletakkan NATO dalam dilema strategik. Di satu pihak, Amerika Syarikat merupakan tonggak utama pakatan tersebut. Namun di pihak lain, banyak negara Eropah tidak mahu terheret ke dalam konflik yang mereka anggap bukan perang NATO.

Konflik ini tercetus selepas serangan ketenteraan Amerika Syarikat dan Israel terhadap Iran yang bermula pada akhir Februari 2026. Tindakan itu mencetuskan tindak balas keras Tehran termasuk serangan peluru berpandu serta dron ke atas sasaran di rantau Teluk dan ancaman terhadap laluan perkapalan antarabangsa. Ketegangan ini akhirnya membawa kepada krisis di Selat Hormuz, salah satu laluan perdagangan tenaga paling penting di dunia.

Selat Hormuz merupakan laluan strategik yang menghubungkan Teluk Parsi dengan Laut Arab. Hampir satu perlima perdagangan minyak dunia melalui laluan sempit ini. Apabila Iran mula menghalang atau mengancam kapal dagang di kawasan tersebut, pasaran tenaga global terus terjejas dan harga minyak melonjak dengan ketara.

Dalam keadaan ini, Presiden Amerika Syarikat Donald Trump mendesak negara sekutu termasuk ahli NATO untuk membantu membuka semula laluan tersebut. Washington mahu sekutunya menghantar kapal perang atau pasukan tentera bagi mengawal keselamatan pelayaran di Selat Hormuz.

Selat Hormuz./Foto: Reddit

Respons negara Eropah terhadap gesaan Trump

Beberapa negara utama NATO seperti Jerman, Sepanyol dan Itali secara terbuka menyatakan mereka tidak akan menyertai operasi ketenteraan terhadap Iran. Berlin menegaskan konflik tersebut bukan perang NATO dan tidak mempunyai mandat daripada Pertubuhan Bangsa Bangsa Bersatu atau pakatan itu sendiri.

Sepanyol pula mengambil langkah lebih tegas dengan melarang Amerika Syarikat menggunakan pangkalan tentera bersama di wilayahnya untuk melancarkan operasi serangan terhadap Iran. Madrid menegaskan bahawa keutamaan mereka ialah meredakan ketegangan dan bukan memperluaskan perang di Asia Barat.

Pendekatan ini menggambarkan kebimbangan banyak negara Eropah yang tidak mahu terjerumus dalam konflik berskala besar di rantau tersebut. Sebahagian pemimpin Eropah juga menyuarakan bahawa serangan Amerika Syarikat dan Israel dilakukan tanpa rundingan mendalam dengan sekutu NATO.

Di United Kingdom, Perdana Menteri Keir Starmer turut menyatakan bahawa Britain tidak mahu terlibat dalam perang yang lebih luas di Asia Barat. Walaupun London bersedia membantu dari segi keselamatan maritim secara terhad, kerajaan Britain menegaskan mereka tidak akan menyertai operasi ketenteraan terhadap Iran.

Kepimpinanan pakatan Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara. (NATO)./Foto: NATO

Ketegangan baharu antara Washington dan sekutunya

Donald Trump secara terbuka mengkritik negara NATO yang enggan menyertai usaha Amerika Syarikat mengawal Selat Hormuz. Beliau menegaskan bahawa negara yang mendapat manfaat daripada laluan tenaga global tersebut sepatutnya turut membantu menjaga keselamatannya. Trump turut memberi amaran bahawa masa depan NATO boleh terjejas sekiranya sekutu Barat enggan memberikan sokongan.

Sejak penubuhannya pada tahun 1949, NATO bergantung kuat kepada Amerika Syarikat dari segi ketenteraan dan kewangan. Washington merupakan penyumbang terbesar kepada perbelanjaan pertahanan NATO, termasuk penyediaan aset tentera, sistem pertahanan dan kehadiran pangkalan ketenteraan di Eropah.

Sekiranya Amerika Syarikat benar benar menarik diri daripada NATO seperti yang dibayangkan Trump, implikasinya amat besar.

Tanpa sokongan Washington, banyak negara Eropah akan kehilangan payung keselamatan utama yang selama ini melindungi mereka daripada ancaman ketenteraan. NATO juga berkemungkinan kehilangan keupayaan operasi global kerana sebahagian besar kekuatan udara, laut dan logistik pakatan itu bergantung kepada Amerika Syarikat.

Lebih penting, penarikan diri Amerika Syarikat berpotensi mengubah keseimbangan geopolitik dunia. Pakatan pertahanan Barat mungkin menjadi lebih lemah, manakala kuasa lain seperti Rusia dan China berpotensi memperluaskan pengaruh mereka.

Dalam konteks konflik Asia Barat, dilema NATO sebenarnya mencerminkan perbezaan kepentingan strategik antara Amerika Syarikat dan sekutunya di Eropah. Washington melihat konflik dengan Iran sebagai isu keselamatan global yang memerlukan tindakan ketenteraan tegas. Namun banyak negara Eropah pula lebih cenderung kepada pendekatan diplomasi dan pengurangan ketegangan.

Jika perbezaan pendirian terus melebar, konflik di Asia Barat bukan sahaja berpotensi mencetuskan perang lebih besar di rantau tersebut, malah boleh menggugat kesepaduan pakatan ketenteraan paling berpengaruh di dunia. Dalam erti kata lain, krisis Iran mungkin bukan sekadar ujian kepada kestabilan Asia Barat. Ia juga berpotensi menjadi ujian terbesar kepada masa depan NATO itu sendiri. –airtimes.my