Tag:

keselamatan maritim

Aksungur dan keperluan Malaysia memperluas pengawasan maritim tanpa pemandu

by Zulhaizi Rosdi 25 Jun 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Keselamatan maritim Malaysia menuntut keupayaan melihat, mengesan dan memahami pergerakan di kawasan laut negara secara berterusan. Keperluan itu semakin penting apabila aktiviti perkapalan, penguatkuasaan, pencerobohan, penyeludupan dan persaingan strategik berlaku dalam ruang maritim yang luas serta sukar dipantau sepanjang masa.

Cabaran itu besar kerana Zon Maritim Malaysia meliputi lebih 556,000 kilometer persegi, merangkumi laluan strategik seperti Selat Melaka, Laut China Selatan, Laut Sulu dan Laut Sulawesi. Perairan ini bukan sekadar ruang geografi, tetapi nadi ekonomi, perdagangan, keselamatan sempadan dan kedaulatan negara.

Dalam konteks inilah TAI Aksungur wajar dilihat bukan sekadar sebagai dron bersenjata, tetapi sebagai contoh keupayaan yang semakin penting kepada negara maritim. Aksungur ialah sistem pesawat tanpa pemandu (UAV) kelas ketinggian sederhana, ketahanan lama (Medium Altitude Long Endurance/MALE) yang dibangunkan oleh Turkish Aerospace Industries (TUSAŞ).

Menurut TUSAS, platform ini direka untuk misi risikan, pengawasan, peninjauan dan serangan pada waktu siang serta malam, dengan pilihan muatan seperti elektro-optik/inframerah, radar bukaan sintetik dan risikan isyarat.

Keperluan mengawasi laut lebih lama

Bagi Malaysia, cabaran utama bukan semata-mata kekurangan aset, tetapi keluasan ruang maritim yang perlu dipantau. Kapal peronda, radar pantai, pesawat rondaan maritim dan maklumat Sistem Pengenalan Automatik (Automatic Identification System/AIS) tetap penting. Namun, semua sistem itu mempunyai batas liputan, masa tindak balas dan kos operasi.

UAV MALE boleh mengisi sebahagian jurang itu kerana ia tidak menggantikan kapal atau pesawat berawak, tetapi memberi lapisan tambahan untuk memerhati kawasan luas, menjejak sasaran mencurigakan dan menyalurkan maklumat kepada pusat kawalan. Dalam operasi maritim, maklumat awal sering menentukan sama ada tindak balas boleh dibuat tepat pada masa atau terlambat.

Nilai utama UAV seperti Aksungur bukan hanya pada jarak penerbangan. Nilainya terletak pada gabungan ketahanan, sensor dan keupayaan membawa muatan yang sesuai dengan misi. Aksungur disenaraikan oleh TUSAS dengan kapasiti muatan 750 kilogram ke atas, endurance sehingga 50 jam, siling perkhidmatan 40,000 kaki dan pautan data jarak jauh.

Risalah teknikalnya turut menyebut penggunaan dua enjin diesel turbo PD-170, enam titik gantung dan pilihan muatan rondaan maritim seperti radar SAR/GMTI-ISAR, AIS, ‘Sonobuoy Pod’ atau ‘Magnetic Anomaly Detector (MAD) boom’.

Namun, angka maksimum perlu dibaca secara berhati-hati kerana daya ketahanan tinggi “sehingga 50 jam” lazimnya bergantung pada konfigurasi, altitud, cuaca dan jenis muatan. Brosur yang sama menyatakan misi serangan darat atau rondaan maritim dengan muatan 750 kilogram berada sekitar 12 jam pada 25,000 kaki. Ini penting kerana rencana aset tidak wajar menjual angka maksimum sebagai prestasi lazim dalam semua keadaan.

Aksungur berkeupayaan untuk kekal di udara selama melebihi 50 jam bergantung pada jenis misi dan muatan./Foto: TAI

Sensor lebih penting daripada senjata

Perbincangan mengenai Aksungur mudah tertumpu kepada senjata, platform ini memang dipasarkan dengan pilihan munisi berpandu udara-ke-darat. Tetapi bagi keselamatan maritim Malaysia, nilai paling segera bukan pada keupayaan menyerang. Nilai lebih besar ialah keupayaan mengesan, mengecam, mendokumentasi dan membantu agensi membuat keputusan.

Di Laut China Selatan, Selat Melaka atau perairan timur Sabah, keperluan harian sering berkisar pada rondaan, penguatkuasaan, pemantauan kapal, aktiviti perikanan, penyeludupan, pencerobohan dan operasi mencari dan menyelamat.

UAV MALE yang membawa kamera elektro-optik/inframerah, radar bukaan sintetik dan AIS boleh membantu membezakan kapal dagang biasa, bot kecil, kapal yang mematikan transponder atau pergerakan yang memerlukan pemeriksaan lanjut.

Keupayaan membawa ‘Sonobuoy Pod’ atau ‘Magnetic Anomaly Detector (MAD) boom’ pula membuka ruang kepada sokongan peperangan anti-kapal selam. Namun, ia perlu ditulis dengan had yang jelas.

Aksungur boleh menyumbang kepada gambaran maritim dan bawah permukaan jika dilengkapi sensor sesuai, tetapi operasi anti-kapal selam sebenar tetap memerlukan rangkaian lebih luas menerusi kapal permukaan, helikopter, pesawat rondaan maritim, sonar, pusat analisis dan operator terlatih.

Malaysia sudah berada dalam ekosistem ANKA

ANKA atau ANKA-S adalah dron tempur dan pemantau berkeupayaan tinggi (MALE UAS) keluaran Turkish Aerospace Industries (TAI). Foto: TAI

Perbincangan mengenai Aksungur juga tidak boleh dipisahkan daripada hakikat bahawa Malaysia sudah memasuki ekosistem UAV MALE buatan Turkiye melalui perolehan ANKA.

Pada LIMA 2023, Malaysia menandatangani kontrak bagi tiga sistem pesawat tanpa pemandu ANKA bernilai RM423.8 juta sebagai Fasa 1 perolehan, dengan aset itu dilaporkan menyokong operasi Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) dan Polis Diraja Malaysia (PDRM). Janes turut melaporkan bahawa perancangan pembangunan keupayaan TUDM menyasarkan sehingga sembilan sistem MALE-UAS secara berfasa.

Perkembangan terkini menjadikan kaitan Aksungur lebih jelas. Pada Jun 2026, TUDM dilaporkan menerima tiga unit ANKA-S bernilai RM423.8 juta bagi memperkukuh pengawasan maritim negara, khususnya di Laut China Selatan.

Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin, dilaporkan berkata aset itu mampu terbang melebihi 24 jam pada ketinggian operasi sehingga 30,000 kaki, selain digunakan untuk memantau aktiviti seperti penyeludupan, pencerobohan dan penangkapan ikan secara haram.

Oleh itu, Aksungur tidak perlu dibaca sebagai cadangan perolehan baharu secara langsung. Ia lebih sesuai dihuraikan sebagai rujukan kepada kelas keupayaan yang lebih berat dalam keluarga teknologi Türkiye. ANKA memberi Malaysia asas operasi MALE-UAS, manakala Aksungur menunjukkan bagaimana platform dengan muatan lebih besar, dua enjin dan pilihan sensor maritim tambahan boleh memperluas fungsi pengawasan pada masa depan.

Relevansi kepada Malaysia

Kertas Putih Pertahanan Malaysia menekankan kedudukan negara sebagai negara maritim yang terletak antara Lautan Hindi dan Lautan Pasifik, serta mempunyai kepentingan langsung di Selat Melaka dan Laut China Selatan. Dokumen itu meletakkan keselamatan maritim sebagai sebahagian kepentingan daripada pertahanan negara.

Dalam kerangka ini, Aksungur relevan kepada Malaysia kerana negara sudah mempunyai asas operasi melalui ANKA-S. Perolehan ANKA-S memberi TUDM pengalaman awal dalam mengendalikan MALE-UAS, membangunkan operator, mengurus data sensor, menyelenggara sistem kawalan darat dan mengintegrasikan maklumat udara tanpa pemandu ke dalam operasi maritim.

Aksungur pula menunjukkan kemungkinan lapisan seterusnya sekiranya Malaysia pada masa depan memerlukan platform lebih berat dengan muatan sensor lebih besar dan daya ketahanan misi yang sesuai untuk kawasan pengawasan yang luas.

Namun, Aksungur bukan jawapan tunggal kerana platform seperti ini memerlukan pautan data yang stabil, keselamatan siber, pusat kawalan, latihan operator, penyelenggaraan, alat ganti dan integrasi dengan sistem pemerintahan serta kawalan. Tanpa ekosistem itu, UAV dengan daya tahan tinggi hanya menjadi aset mahal yang tidak memberi nilai penuh.

Aset MALE juga perlu digunakan mengikut tahap ancaman. Dalam persekitaran pertahanan udara tinggi atau gangguan elektronik berat, UAV bersaiz besar dan berkelajuan sederhana boleh terdedah. Bagi Malaysia, ini bukan alasan menolak keupayaan tanpa pemandu, tetapi peringatan bahawa UAV mesti menjadi sebahagian daripada operasi bersama, bukan sistem berdiri sendiri.

Pada akhirnya, Aksungur penting bukan kerana Malaysia mesti memilikinya, tetapi kerana ia menunjukkan arah perkembangan pengawasan maritim moden. Negara maritim memerlukan kemampuan melihat lebih awal, memahami keadaan dengan lebih tepat dan bertindak dengan lebih pantas.

Dalam konteks itu, UAV MALE seperti Aksungur menawarkan satu model keupayaan yang dekat dengan masalah sebenar Malaysia melalui kawasan laut yang luas, ancaman yang pelbagai dan keperluan membuat keputusan berdasarkan maklumat yang lebih lengkap. -airtimes.my

25 Jun 2026 0 comments

Menjaga kepentingan nasional di perairan bertindih: Menilai keperluan semasa TUDM terhadap aset ISR

by Zulhaizi Rosdi 23 Jun 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Laut China Selatan bukan lagi sekadar hamparan perairan terbuka. Ia kini menjadi medan ekonomi, laluan perdagangan strategik, kawasan sumber, ruang operasi agensi penguatkuasaan serta pentas persaingan kuasa besar.

Bagi Malaysia, cabaran sebenar bukan hanya mempertahankan tuntutan secara diplomatik, tetapi memastikan setiap pergerakan di Zon Ekonomi Eksklusif (ZEE) negara dapat dikesan, difahami dan dinilai dengan tepat.

Dalam konteks ini, keupayaan Perisikan, Pengawasan dan Tinjauan (ISR), menjadi asas kepada pertahanan maritim moden. Tanpa pengesanan awal, Malaysia berisiko terlambat menilai sesuatu perkembangan di laut. Tanpa gambaran operasi yang jelas, tindak balas negara boleh menjadi reaktif, terbatas serta mudah dipengaruhi tekanan luar.

Panglima Tentera Udara, Jeneral Tan Sri Muhamad Norazlan Aris memaklumkan bahawa aset ISR sedia ada tidak mencukupi wajar dilihat sebagai amaran strategik. Beliau menyatakan secara terbuka bahawa TUDM hanya mempunyai tiga pesawat MSA CN235 untuk mengawasi ruang maritim yang luas. Dalam bahasa operasi, jumlah itu terlalu kecil berbanding keluasan kawasan yang perlu dipantau.

Tiga pesawat tersebut tetap penting, tetapi setiap platform berawak mempunyai had. Ia memerlukan kru, jadual penerbangan, penyelenggaraan, bahan api, serta kitaran operasi yang terancang.

Apabila kawasan pengawasan terlalu luas, jurang antara keperluan sebenar dengan kemampuan rondaan akan muncul. Jurang inilah yang boleh mencipta ruang kabur dalam pemantauan maritim negara.

Lebih membimbangkan, aktiviti di Laut China Selatan tidak menunggu kesiapsiagaan Malaysia. Kapal kerajaan asing, bot nelayan, kapal penyelidikan, kapal dagang, serta aset tentera luar boleh bergerak pada bila bila masa. Negara perlu melihat lebih awal sebelum sesuatu kehadiran menjadi insiden.

Laut China Selatan amat kritikal kepada Malaysia sebagai nadi perdagangan global, sumber tenaga (minyak dan gas), dan keselamatan makanan, selain melibatkan kedaulatan wilayah di perairan Zon Ekonomi Eksklusif (ZEE)./Foto: TLDM

Mengapa ISR menjadi keutamaan

ISR bukan sekadar melihat objek di laut tetapi ianya adalah proses untuk mengumpul, menilai, mengesahkan, serta menyampaikan maklumat kepada pihak yang perlu membuat keputusan. Dalam krisis maritim, maklumat yang lewat boleh menyebabkan tindakan juga lewat. Maklumat yang tidak lengkap pula boleh menyebabkan keputusan dibuat dalam keadaan kabur.

Malaysia mengamalkan pendekatan pertahanan yang berhati hati, namun pendekatan tenang mesti disokong bukti yang kukuh. Imej, koordinat, pola pergerakan, rekod komunikasi, serta jejak aktiviti penting untuk menyokong bantahan diplomatik, operasi penguatkuasaan, atau keputusan ketenteraan.

Keupayaan melihat secara berterusan juga mengurangkan risiko salah tafsir. Apabila negara tahu siapa berada di kawasan tertentu, apa yang dilakukan, serta bagaimana pergerakan itu berubah, tindak balas boleh dirancang dengan lebih matang. Dalam persaingan kuasa besar, kematangan keputusan bergantung kepada kekuatan maklumat.

Anka sebagai pengganda kuasa

Kemasukan sistem pesawat tanpa pemandu Anka memberi nafas baharu kepada keupayaan ISR TUDM, Panglima menjelaskan bahawa Anka boleh melaksanakan fungsi MSA serta ISR ketika membuat tinjauan di kawasan perairan. Ini menjadikan Anka bukan sekadar tambahan aset, tetapi pengganda kuasa kepada rangkaian pemantauan negara.

Kelebihan utama dron seperti Anka ialah ketahanan operasi. Ia boleh membantu memanjangkan tempoh pemerhatian, mengurangkan tekanan terhadap aset berawak, serta memberi pilihan lebih fleksibel kepada perancang operasi. Dalam kawasan maritim yang luas, tempoh berada di udara ialah kelebihan besar.

Anka juga penting kerana ia boleh beroperasi dalam peranan yang sesuai dengan keadaan semasa. Jika sesuatu kawasan memerlukan pemantauan berpanjangan, penggunaan platform tanpa pemandu memberi nilai strategik. Ia membolehkan TUDM mengekalkan kehadiran pengawasan tanpa terus membebankan pesawat berawak yang jumlahnya terhad.

Namun Anka tidak boleh dilihat sebagai jawapan tunggal. Ia perlu disatukan dengan Maritime Surveillance Aircraft (MSA), Maritime Patrol Aircraft (MPA), radar, pusat arahan, perisikan elektronik, serta perkongsian maklumat antara agensi. Nilai sebenar ISR muncul apabila semua sumber maklumat disepadukan menjadi gambaran operasi yang boleh dipercayai.

Fasa 2 UAS dan sasaran sembilan Anka

Sistem UAS Anka mampu menjimatkan perbelanjaan kos operasi rondaan di udara./Foto: TUDM

Perancangan perolehan Unmanned Aircraft System (UAS) Fasa 2 menunjukkan TUDM memahami keperluan membina kapasiti ISR secara bertahap. Panglima menyatakan kementerian secara prinsip telah bersetuju dengan fasa seterusnya, melibatkan tiga lagi Anka bersama keupayaan Peperangan Elektronik dan ISR. Jika tiga unit sedia ada ditambah tiga lagi, TUDM akan mempunyai enam Anka.

Sasaran jangka panjang pula ialah sembilan unit, sasaran ini munasabah kerana pengawasan maritim memerlukan kesinambungan. Satu aset mungkin berada dalam operasi, satu lagi menjalani penyelenggaraan, manakala satu lagi bersedia untuk tugasan berikutnya. Dalam dunia sebenar, jumlah aset atas kertas tidak sama dengan jumlah aset yang sentiasa boleh diterbangkan.

Perolehan secara berfasa memang mengambil kira kekangan kewangan negara. Namun proses itu tidak boleh terlalu perlahan. Laut China Selatan berubah lebih pantas daripada kitaran birokrasi perolehan. Kelewatan membina kapasiti ISR boleh menyebabkan Malaysia sentiasa mengejar keadaan, bukan mendahului keadaan.

MPA sebagai lapisan keupayaan baharu

Selain Anka, kemasukan pesawat peronda maritim P72M akan memperkukuh lapisan pengawasan TUDM.Hal ini kerana MPA mempunyai peranan berbeza daripada MSA, MPA lebih berkemampuan, mempunyai jarak jangkauan lebih jauh, serta dilengkapi peralatan lebih baik. Ini bermakna pemantauan maritim akan menjadi lebih berkesan apabila aset tersebut memasuki perkhidmatan.

Gabungan MSA, MPA dan UAS akan memberi TUDM struktur pengawasan yang lebih seimbang. MSA boleh terus memainkan peranan penting. MPA memberi jarak, sensor serta daya tahan lebih baik. Anka pula mengisi keperluan pengawasan berpanjangan. Jika digabungkan dengan radar pertahanan udara serta sistem perintah kawalan yang cekap, Malaysia akan memiliki ekosistem ISR yang lebih meyakinkan.

Melihat lebih awal, bertindak lebih tepat

Dalam era persaingan kuasa besar, kedaulatan tidak hanya dipertahankan ketika kapal asing sudah berada di depan mata. Ia dipertahankan lebih awal melalui maklumat tepat, pengesanan berterusan, serta keupayaan memahami niat pihak lain.

TUDM memerlukan lebih banyak aset ISR kerana ruang maritim Malaysia semakin kompleks. Tiga MSA CN235 tidak cukup untuk beban pengawasan yang luas. Anka memberi pengganda kuasa. UAS Fasa 2 perlu dipercepat secara terancang. Sasaran sembilan Anka pula wajar dilihat sebagai keperluan strategik, bukan kemewahan.

Laut China Selatan akan terus panas. Dalam keadaan itu, negara yang mampu melihat lebih awal akan mempunyai kelebihan untuk bertindak lebih tepat. Bagi Malaysia, pelaburan ISR ialah pelaburan terhadap kedaulatan. -airtimes.my

23 Jun 2026 0 comments

Diskusi Global

Perjanjian damai AS-Iran: Hormuz dibuka semula, tetapi kestabilan masih belum terjamin

by Zulhaizi Rosdi 18 Jun 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Perjanjian awal antara Amerika Syarikat (AS) dan Iran kini memasuki fasa baharu. Bukan lagi sekadar pengumuman politik, memorandum persefahaman antara kedua-dua negara itu dilaporkan sudah ditandatangani lebih awal daripada jadual asal. Presiden AS Donald Trump dilaporkan menandatangani dokumen itu di Versailles, Perancis, manakala Presiden Iran Masoud Pezeshkian turut menandatanganinya di Tehran. Perdana Menteri Pakistan, Shehbaz Sharif, yang memainkan peranan sebagai orang tengah, menyatakan perjanjian itu berkuat kuasa serta-merta.

Perkembangan ini penting kerana perjanjian itu bertujuan menamatkan perang AS-Iran, membuka semula Selat Hormuz, melonggarkan sekatan terhadap eksport minyak Iran dan memulakan rundingan baharu mengenai program nuklear Tehran dalam tempoh 60 hari. Namun, ia belum boleh dianggap sebagai penyelesaian akhir. Perjanjian ini lebih tepat dilihat sebagai jeda strategik yang besar, tetapi masih rapuh.

Perjanjian sudah ditandatangani, tetapi masih banyak perkara belum jelas

Perubahan paling penting setakat hari ini ialah status tandatangan. Draf asal menyatakan perjanjian dijadualkan ditandatangani pada Jumaat, 19 Jun 2026 di Switzerland. Maklumat terkini menunjukkan tandatangan awal sudah berlaku. Trump memberitahu pemberita bahawa dokumen itu telah ditandatangani di Versailles, sementara Iran dilaporkan menyiarkan imej Pezeshkian memegang dokumen bertandatangan.

Namun, kekeliruan belum hilang sepenuhnya. AP melaporkan teks perjanjian masih belum dikeluarkan secara rasmi oleh pihak AS, walaupun pegawai kanan AS telah membacakan drafnya kepada wartawan dan media kerajaan Iran menyiarkan teks yang secara umumnya sepadan dengan versi AS. Status majlis tandatangan di Switzerland pula masih tidak pasti selepas tandatangan awal itu berlaku.

Ini bermakna perjanjian tersebut sudah bergerak dari tahap “persetujuan awal” kepada tahap “memorandum persefahaman yang ditandatangani”, tetapi belum sampai ke tahap penyelesaian menyeluruh. Dalam bahasa mudah, perang cuba dihentikan dahulu; isu yang lebih sukar akan dirundingkan kemudian.

Hormuz dibuka semula tanpa tol, tetapi hanya untuk 60 hari pertama

Salah satu perkara paling besar dalam memorandum ini ialah pembukaan semula Selat Hormuz. Berdasarkan teks yang dibacakan kepada wartawan, Iran bersetuju mengatur laluan selamat kapal dagang tanpa caj selama 60 hari. Trafik kapal dijangka bermula segera, tetapi pemulihan penuh ke tahap sebelum perang diberi tempoh sehingga 30 hari kerana masih ada halangan teknikal, ketenteraan dan keperluan pembersihan periuk api.

Butiran ini penting. Ia menunjukkan pembukaan semula Hormuz bukan suis yang boleh ditekan dan terus kembali normal. Kapal mungkin boleh mula bergerak, tetapi laluan itu tetap perlu diperiksa, risiko periuk api perlu dikurangkan dan keyakinan syarikat perkapalan perlu dipulihkan.

Selat Hormuz ialah salah satu titik sempit tenaga paling penting di dunia. EIA menyatakan aliran minyak melalui selat ini pada 2024 berjumlah purata 20 juta tong sehari, bersamaan kira-kira 20 peratus penggunaan cecair petroleum global. IEA pula menganggarkan hampir 20 juta tong sehari minyak dieksport melalui Selat Hormuz pada 2025, dengan sebahagian besar menuju pasaran Asia.

Sebab itu pembukaan semula Hormuz memberi kesan segera kepada pasaran. AP melaporkan harga Brent susut kepada AS$78.05 setong pada awal Khamis, masih lebih tinggi daripada kira-kira AS$70 sebelum perang tetapi jauh lebih rendah berbanding paras melebihi AS$100 beberapa minggu lalu.

Selat Hormuz./Foto: Reddit

Pasaran lega, tetapi perkapalan belum tentu pulih segera

Berita persetujuan awal itu segera memberi kesan kepada pasaran, AP melaporkan pasaran saham Asia meningkat. Manakala harga minyak jatuh selepas pengumuman pembukaan semula Selat Hormuz. Brent turun lebih AS$3 setong dalam dagangan awal, sementara penanda aras saham di Tokyo dan Seoul melonjak kuat.

Namun, reaksi pasaran tidak semestinya menggambarkan keadaan sebenar di laut. Syarikat perkapalan, pengendali kapal tangki dan syarikat insurans biasanya tidak hanya melihat kenyataan politik. Mereka memerlukan bukti bahawa laluan benar-benar selamat, risiko serangan berkurang dan perjanjian tidak runtuh dalam beberapa hari.

Dengan kata lain, pasaran boleh bertindak pantas kerana menjangka keadaan akan reda. Tetapi operasi perkapalan memerlukan keyakinan yang lebih kukuh. Kapal perlu melalui kawasan berisiko, anak kapal perlu dilindungi, insurans perlu dikira semula dan pelanggan perlu yakin bekalan akan tiba.

Isu nuklear Iran masih menjadi ujian terbesar

Persetujuan ini juga belum menyelesaikan isu nuklear Iran. Menurut AP, rundingan lebih luas mengenai isu tertunggak, termasuk program nuklear Iran, dijangka diteruskan dalam tempoh 60 hari. Tempoh ini boleh dilanjutkan jika kedua-dua pihak gagal mencapai penyelesaian dalam masa yang ditetapkan.

Isu ini rumit kerana ia bukan sekadar soal janji politik. Ia melibatkan stok uranium diperkaya, pemeriksaan antarabangsa, kepercayaan antara pihak bertelagah, sekatan ekonomi dan jaminan keselamatan.

Agensi Tenaga Atom Antarabangsa sebelum ini menyatakan pemeriksa perlu kembali menjalankan kerja pengesahan terhadap bahan nuklear Iran, termasuk lebih 400 kilogram uranium diperkaya ke tahap 60 peratus yang kali terakhir disahkan beberapa hari sebelum konflik ketenteraan bermula pada Jun 2025.

Inilah sebabnya persetujuan awal ini hanya boleh dianggap sebagai pembukaan ruang rundingan. Namun ianya belum menjawab persoalan penting di mana kedudukan stok uranium itu, bagaimana ia akan disahkan, dan apakah bentuk kawalan yang boleh diterima oleh Iran serta Amerika Syarikat.

Lubnan dan Israel-Hezbollah boleh menggugat perjanjian

Pertempuran berterusan antara Israel dan Hezbollah dilihat akan mengancam usaha gencatan senjata./Foto: Reddit

Dimensi paling rapuh dalam persetujuan ini ialah keadaan di Lubnan dengan Pakistan menyatakan kedua-dua pihak telah mengisytiharkan penamatan operasi ketenteraan di semua medan, termasuk Lubnan. Namun, masih tidak jelas sama ada Israel menerima tafsiran tersebut. AP juga melaporkan bahawa serangan Israel di pinggir selatan Beirut pada Ahad hampir menggagalkan rundingan.

Ini penting kerana Iran mempunyai hubungan strategik dengan Hezbollah, manakala Israel menegaskan kebebasan bertindak terhadap kumpulan itu. Jika pertempuran Israel-Hezbollah berterusan atau meningkat semula, Tehran mungkin berdepan tekanan politik untuk bertindak balas. Pada masa sama, Washington mungkin sukar mengekalkan perjanjian jika sekutunya di rantau itu tidak menerima sebahagian syarat yang diumumkan.

Di sinilah perjanjian ini paling mudah retak kerana ia bukan hanya bergantung kepada dua ibu negara, Washington dan Tehran. Ia juga bergantung kepada tindakan Israel, Hezbollah, negara Teluk dan mediator seperti Pakistan serta Qatar.

G7 menjadi medan ujian diplomasi

Sidang G7 di Evian-les-Bains, Perancis, kini menjadi medan penting untuk melihat sama ada persetujuan awal ini boleh diterjemahkan kepada langkah praktikal. AP melaporkan bahawa isu Iran menjadi antara agenda utama sidang itu, dan Trump dijangka didesak untuk memberi penjelasan lanjut mengenai terma perjanjian.

Jika Selat Hormuz benar-benar dibuka semula, Perancis dan Britain dijangka berhujah bahawa mereka boleh membantu usaha membersihkan periuk api serta mengiringi kapal tangki. Cadangan seperti ini menunjukkan bahawa pembukaan semula Hormuz bukan sekadar keputusan politik. Ia memerlukan susunan keselamatan maritim yang jelas, termasuk pengawasan, pengiring kapal, pengurusan risiko insurans dan penyelarasan antara negara.

Negara Teluk seperti Qatar dan Emiriah Arab Bersatu turut penting kerana mereka mempunyai kepentingan langsung terhadap keselamatan tenaga dan laluan laut. Mesir pula disebut dalam konteks perbincangan laluan bekalan tenaga alternatif dari Teluk.

Apa yang perlu dipantau selepas ini

Tiga perkara perlu diberi perhatian dalam beberapa hari mendatang. Pertama, sama ada tandatangan rasmi pada 19 Jun 2026 benar-benar berlaku. Jika ia tertangguh, pasaran mungkin menilai semula keyakinan awal terhadap persetujuan ini.

Kedua, sama ada kapal dagang dan kapal tangki benar-benar kembali melalui Selat Hormuz tanpa gangguan besar. Pembukaan semula di atas kertas tidak mencukupi jika operator perkapalan masih menganggap laluan itu terlalu berisiko.

Ketiga, sama ada keadaan di Lubnan dapat dikawal. Jika Israel-Hezbollah kembali meningkat, tekanan terhadap Iran dan AS akan bertambah, sekali gus melemahkan ruang diplomasi yang baru dibuka.

Kesimpulannya, persetujuan AS-Iran ini ialah peluang besar untuk menurunkan ketegangan, tetapi ia belum menjadi jaminan kestabilan. Buat masa ini, ia lebih tepat dilihat sebagai langkah strategik yang cukup penting untuk meredakan pasaran dan membuka ruang rundingan, tetapi masih terlalu rapuh untuk dianggap sebagai penyelesaian akhir. -airtimes.my

18 Jun 2026 0 comments

Semasa

Malaysia sambut baik MoU AS-Iran, lihat ruang redakan ketegangan Asia Barat

by Zulhaizi Rosdi 15 Jun 2026

written by Zulhaizi Rosdi

PUTRAJAYA, 15 JUN – Malaysia menyambut baik pengumuman Memorandum Persefahaman (MoU) antara Amerika Syarikat dan Republik Islam Iran yang disifatkan sebagai perkembangan penting ke arah pengurangan ketegangan di Asia Barat.

Menurut Kementerian Luar Negeri, MoU itu turut mewujudkan asas bagi mencapai penyelesaian yang komprehensif dan berkekalan antara pihak-pihak terlibat.

“Malaysia menyambut baik pengumuman Memorandum Persefahaman (MoU) antara Amerika Syarikat dan Republik Islam Iran yang menandakan satu langkah penting ke arah pengurangan ketegangan di Asia Barat serta mewujudkan asas bagi mencapai penyelesaian yang komprehensif dan berkekalan,” menurut kenyataan itu.

Malaysia turut menzahirkan penghargaan kepada Pakistan, Qatar, Mesir, Arab Saudi, Türkiye serta negara-negara serantau atas peranan masing-masing dalam menyokong usaha diplomatik dan dialog antara pihak berkenaan.

Kementerian itu berkata, Malaysia turut mengiktiraf komitmen serta penglibatan konstruktif semua pihak dalam usaha mengurangkan ketegangan serta mengekalkan keamanan dan kestabilan serantau.

Menurut kenyataan itu, Malaysia berharap pemeteraian MoU di Switzerland yang dijadualkan pada 19 Jun 2026 akan membuka ruang kepada rundingan susulan ke arah satu perjanjian keamanan yang kekal dan menyeluruh.

Langkah pelaksanaan awal termasuk aturan keselamatan maritim, pelepasan sekatan secara berfasa serta langkah lain yang dipersetujui pihak terlibat diharap dapat menyumbang kepada penghentian permusuhan secara berkekalan.

Malaysia turut berharap perkembangan itu dapat meningkatkan kestabilan serantau, melindungi kebebasan navigasi di Selat Hormuz serta mengukuhkan ekonomi global dan keselamatan tenaga.

Kementerian Luar Negeri menegaskan Malaysia kekal dengan pendirian bahawa keamanan berkekalan hanya dapat dicapai melalui dialog, diplomasi dan penghormatan bersama.

Malaysia juga menyatakan kesediaan untuk menyokong inisiatif konstruktif yang menyumbang kepada pemeliharaan keamanan dan keselamatan antarabangsa serta pengukuhan keadilan dan kemakmuran sejagat. -airtimes.my

15 Jun 2026 0 comments

Pertahanan dan Keselamatan

Kapal MPCP dipilih sebagai pengganti Pangkalan Laut Tun Sharifah Rodziah

by Zulhaizi Rosdi 15 Jun 2026

written by Zulhaizi Rosdi

PUTRAJAYA, 15 JUN – Majlis Keselamatan Negara (MKN) akan memperoleh sebuah kapal Multi Purpose Command Platform (MPCP) bagi menggantikan Pangkalan Laut Tun Sharifah Rodziah (PL TSR) yang telah ditamatkan operasi selepas hampir sedekad digunakan di perairan Sabah Timur.

MKN dalam kenyataan hari ini memaklumkan keputusan itu dibuat mengambil kira kedudukan geostrategik Sabah, landskap keselamatan semasa serta kos penyelenggaraan PL TSR yang tinggi.

Menurut kenyataan itu, kapal MPCP dipilih bagi menggantikan pelantar statik tersebut kerana mempunyai mobiliti lebih jauh, dilengkapi teknologi lebih maju serta boleh beroperasi dengan lebih cekap dan berkesan.

“Majlis Keselamatan Negara (MKN) telah memutuskan untuk melaksanakan perolehan sebuah kapal Multi Purpose Command Platform (MPCP) bagi menggantikan Pangkalan Laut Tun Sharifah Rodziah (PL TSR) yang telah ditamatkan operasi selepas hampir sedekad menjadi benteng hadapan dalam menjaga keselamatan dan kedaulatan perairan negara di Sabah Timur,” menurut kenyataan itu.

MKN memaklumkan projek perolehan MPCP itu telah diluluskan di bawah Rancangan Malaysia Ke-13 dan menjadi antara projek utama agensi berkenaan.

Bagi merealisasikan projek tersebut, kerajaan bersetuju melaksanakan Memorandum Persefahaman (MoU) antara Kerajaan Malaysia yang diwakili Ketua Pengarah Keselamatan Negara, YM Raja Datuk Nushirwan Zainal Abidin, dengan Kerajaan Turkiye yang diwakili Vice President of System and Platform, Secretariat of Defence Industry (SSB), Mustafa M. Şeker.

MoU itu akan menjadi permulaan kepada perolehan MPCP melalui kerjasama Government-to-Government (G2G) antara Malaysia dan Republik Turkiye.

Menurut MKN, pemilihan Turkiye sebagai rakan strategik dibuat berdasarkan kematangan dan kepesatan pembangunan industri pertahanan negara itu.

Kerjasama tersebut turut meliputi skop pemindahan teknologi, pelaburan fasiliti di Malaysia dan pertukaran kepakaran antara kedua-dua negara.

MPCP baharu itu akan berperanan sebagai pangkalan hadapan serba boleh dan dilengkapi radar pengawasan jarak jauh serta platform tanpa pemandu seperti Unmanned Aerial Vehicle (UAV) dan Unmanned Surface Vehicle (USV).

Kenyataan itu memaklumkan kapal berkenaan boleh digerakkan secara fleksibel ke kawasan titik panas bagi menyokong operasi penguatkuasaan maritim di Sabah Timur.

MKN berkata pengoperasian MPCP akan melibatkan kerjasama pelbagai agensi termasuk Eastern Sabah Security Command (ESSCOM), Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia (APMM), Pasukan Polis Marin (PPM), Jabatan Imigresen Malaysia (JIM) dan Jabatan Kastam Diraja Malaysia (JKDM).

Kapal itu akan diterajui Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) berdasarkan pengalaman luas pasukan berkenaan beroperasi di perairan Sabah.

Menurut kenyataan itu, kehadiran MPCP dijangka memantapkan kesiapsiagaan, pemantauan dan tindak balas pantas agensi penguatkuasaan terhadap ancaman seperti pencerobohan, penyeludupan dan jenayah rentas sempadan. -airtimes.my

15 Jun 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan

Mengapa misil anti-kapal penting dalam peperangan moden?

by Zulhaizi Rosdi 26 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Kapal induk, kapal pemusnah dan frigat masih penting dalam peperangan laut moden, tetapi kehadiran misil anti-kapal mampu mengubah cara armada besar bergerak, bertahan dan menilai risiko di laut.

Sebuah kapal bernilai tinggi tidak perlu ditenggelamkan untuk memberi kesan strategik. Kadangkala, cukup sekadar memaksanya beroperasi lebih jauh, memperlahankan tempo operasi atau menukar laluan bagi mengelak zon ancaman. Di sinilah misil anti-kapal menjadi semakin penting sebagai alat pencegahan maritim, penafian kawalan laut dan serangan dari jarak selamat.

Apa yang menjadikan misil anti-kapal berbahaya?

Misil anti-kapal direka untuk menyerang sasaran permukaan laut seperti kapal perang, kapal sokongan dan kapal logistik. Berbanding meriam kapal, misil memberi jarak, ketepatan dan kesan letupan yang jauh lebih besar. Sistem moden juga lazimnya direka untuk terbang rendah berhampiran permukaan laut, sekali gus mengurangkan masa amaran kepada kapal sasaran.

Naval Strike Missile (NSM) keluaran Kongsberg misalnya, disenaraikan dengan kelajuan subsonik tinggi, berat 407 kilogram dan jarak melebihi 300 kilometer. Kongsberg turut menyatakan NSM mempunyai keupayaan penerbangan rendah di permukaan laut serta pengecaman sasaran autonomi bagi membantu misil mengenal pasti sasaran pada fasa akhir serangan.

YJ-18 China pula menggambarkan ancaman kelas lebih berat dengan CSIS Missile Threat menyenaraikan YJ-18 sebagai misil kruis yang boleh dilancar dari kapal, kapal selam dan sistem darat, dengan jarak 220 hingga 540 kilometer serta kelajuan terminal antara Mach 2.5 hingga Mach 3.0. Ciri seperti ini memendekkan masa tindak balas pertahanan kapal apabila misil memasuki fasa akhir serangan.

YJ-18 China merupakan misil kruis yang boleh dilancar dari kapal, kapal selam dan sistem darat, dengan jarak 220 hingga 540 kilometer./Foto: PLA China

Kumpulan tempur kapal induk masih kuat, tetapi tidak kebal

Kumpulan tempur kapal induk masih antara formasi tentera laut paling kuat di dunia. Ia biasanya dilindungi kapal pengiring, sistem pertahanan udara berlapis, kapal selam, pesawat pejuang, pesawat amaran awal dan peperangan elektronik. Oleh itu, tidak tepat untuk mengatakan bahawa misil anti-kapal menjadikan kapal induk usang.

Namun, misil anti-kapal moden tetap mengubah risiko. Masalah utama bagi kumpulan tempur kapal induk bukan satu misil, tetapi gabungan jarak, kelajuan, arah serangan, jumlah salvo dan tekanan terhadap sistem pertahanan. Jika serangan datang daripada beberapa arah dengan kombinasi misil subsonik rendah, misil terminal supersonik, dron dan gangguan elektronik, masa tindak balas kapal menjadi semakin sempit.

Dalam konteks ini, misil seperti YJ-18 bukan sekadar ancaman kepada sebuah kapal. Ia sebahagian daripada pendekatan lebih luas untuk memaksa armada lawan beroperasi lebih jauh daripada kawasan tertentu. Apabila kapal induk perlu berada lebih jauh, jarak operasi pesawat, tempo serangan dan keupayaan menyokong operasi berhampiran pesisir turut terkesan.

Tidak perlu menguasai laut untuk menyukarkan lawan

Konsep penting di sebalik misil anti-kapal ialah penafian kawalan laut. Matlamatnya bukan semestinya menguasai laut sepenuhnya, tetapi menghalang atau menyukarkan pihak lawan menggunakan laut dengan bebas.

Bagi negara yang mempunyai bajet terhad, penafian kawalan laut lebih realistik berbanding membina armada besar untuk menguasai perairan luas. Bateri misil pantai, kapal corvette, kapal kecil bersenjata misil, kapal selam, dron, lombong laut, radar pesisir dan pesawat rondaan maritim boleh digabungkan untuk membina zon risiko. Lawan masih boleh cuba masuk, tetapi kosnya meningkat.

Ini menjelaskan mengapa misil anti-kapal semakin mendapat perhatian di Asia Tenggara. Naval News melaporkan pada April 2026 bahawa Roketsan menandatangani kontrak dengan Kementerian Pertahanan Malaysia bagi membekalkan misil anti-kapal ATMACA untuk kapal Littoral Mission Ship Batch 2. Laporan itu menyatakan kapal berkenaan sedang dibina di Turkiye dan ATMACA akan menjadi kuasa pukulan utama kapal tersebut.

Kapal corvette kelas Ada./Foto: STM

Mengapa keperluan ini sangat mendesak untuk Malaysia?

Bagi Malaysia, misil anti-kapal bukan sekadar aksesori pada kapal perang tetapi ianya semakin mendesak kerana Malaysia ialah negara maritim yang terletak di tengah laluan perdagangan, sumber tenaga, kawasan perikanan, kepentingan ZEE dan ruang pertikaian strategik. Semenanjung, Sabah dan Sarawak dipisahkan oleh laut sekaligus menjadikan keselamatan maritim bukan cabang kecil pertahanan, tetapi salah satu tulang belakang keselamatan negara.

Kertas Putih Pertahanan meletakkan Malaysia sebagai negara maritim dengan susur galur kebenuaan serta gerbang penghubung antara Lautan Pasifik dan Lautan Hindi. Kementerian Pertahanan juga menyatakan Kajian Separuh Penggal Kertas Putih Pertahanan dibuat dalam konteks perubahan persekitaran strategik, dengan peruntukan pertahanan meningkat dan sasaran ke arah 1.5 peratus KDNK menjelang 2030.

Dalam geografi seperti ini, kapal perang Malaysia tidak boleh bergantung kepada kehadiran fizikal semata-mata. Jumlah kapal terhad, kawasan operasi luas, dan masa tindak balas boleh menjadi faktor penentu. Misil anti-kapal memberi dimensi pencegahan yang tidak boleh diganti oleh meriam kapal atau rondaan biasa.

Keperluan itu menjadi lebih mendesak apabila dilihat bersama Laut China Selatan, Selat Melaka, Laut Sulu dan Laut Sulawesi. Malaysia perlu mempertahankan kepentingan maritim tanpa mencetuskan konflik yang tidak perlu. Dalam situasi “grey zone”, keupayaan serangan jarak jauh boleh membantu membina pencegahan harian untuk memastikan sebarang tekanan terhadap perairan negara mempunyai kos yang jelas.

Namun, misil sahaja tidak cukup, keberkesanannya bergantung pada radar, pesawat rondaan maritim, dron, kapal permukaan, kapal selam, pusat pemerintahan dan kawalan, komunikasi selamat, latihan, penyelenggaraan dan doktrin operasi. Tanpa maklumat sasaran yang tepat, misil jarak jauh hanya menjadi aset mahal yang tidak dapat digunakan secara optimum.

Isu NSM: pelajaran pahit terhadap kebergantungan bekalan

Kerajaan Norway secara sepihak membatalkan lesen eksport untuk peluru berpandu NSM Kongsberg kepada Malaysia./Foto: Kongsberg

Dalam konteks Malaysia, NSM penting kerana ia pernah dipilih sebagai senjata permukaan-ke-permukaan utama untuk Littoral Combat Ship (LCS) kelas Maharaja Lela. Pada 18 April 2018, Kongsberg Defence & Aerospace mengumumkan kontrak bernilai €124 juta dengan Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) untuk membekalkan NSM kepada enam kapal LCS baharu. Menurut Kongsberg, NSM dirancang dipasang di dek kapal dan diintegrasikan dengan sistem pengurusan tempur SETIS daripada Naval Group.

Dari sudut operasi, pemilihan NSM mempunyai logiknya. Ia memberi LCS keupayaan pukulan jarak jauh terhadap sasaran permukaan, sekali gus menjadikan kapal bukan sekadar platform rondaan atau pengawasan, tetapi aset tempur yang boleh membentuk pencegahan maritim.

Masalahnya, perkembangan semasa menunjukkan perolehan misil bukan hanya soal memilih sistem terbaik di atas kertas. Pada Mei 2026, Associated Press melaporkan Norway membatalkan lesen eksport berkaitan sistem NSM untuk Malaysia, sekali gus menyekat penghantaran sistem NSM dan komponen pelancar bagi program LCS. Norway menyatakan kawalan eksport teknologi pertahanan sensitifnya kini diperketat dan dihadkan kepada sekutu serta rakan terdekat.

Kesan kepada Malaysia bukan sedikit, AP melaporkan Malaysia sudah membayar 95 peratus nilai kontrak dan sedang meneliti pilihan undang-undang serta tuntutan pampasan. Dalam laporan susulan, AP menyatakan kerajaan Malaysia menuntut kira-kira AS$251 juta daripada Kongsberg selepas pembatalan itu, termasuk €126 juta kos langsung yang sudah dibayar serta kos tidak langsung seperti penanggalan sistem pemasangan misil dan integrasi sistem pengganti.

USNI News pula melaporkan Malaysia juga bersetuju pada 2025 dengan kontrak tambahan bernilai AS$11.19 juta bagi pelancar NSM untuk dua frigat kelas Lekiu yang sedang berkhidmat. Laporan sama menyatakan pembatalan Norway memberi kesan kepada perancangan lebih luas berkaitan NSM dan menimbulkan persoalan mengenai kebolehpercayaan rantaian bekalan pertahanan.

Bagi Malaysia, kelewatan atau pembatalan misil anti-kapal pada LCS boleh mewujudkan jurang antara kapal yang siap dibina dengan keupayaan tempur sebenar yang sepatutnya dibawa oleh kapal itu. Sebuah frigat moden tanpa misil anti-kapal utama masih boleh menjalankan rondaan, pengawasan dan diplomasi pertahanan, tetapi daya pencegahannya terhadap kapal permukaan lawan akan berkurang.

Kes NSM juga menunjukkan risiko kebergantungan kepada pembekal luar. Sebuah negara boleh membayar hampir keseluruhan kontrak, menyesuaikan reka bentuk kapal, memasang komponen tertentu dan merancang integrasi operasi, tetapi masih terdedah kepada perubahan dasar eksport negara pembekal. Bagi Malaysia yang tidak berada dalam pakatan ketenteraan tetap, risiko ini perlu dikira dalam setiap perolehan strategik.

ATMACA dan keperluan menutup jurang pukulan maritim

Kerajaan Malaysia telah memuktamadkan perolehan 24 unit peluru berpandu ATMACA bernilai kira-kira €79.5 juta (RM369.2 juta)./Foto: Roketsan

Perkembangan ATMACA untuk LMS Batch 2 menunjukkan Malaysia sedang bergerak untuk memperkukuh kuasa pukulan kapal permukaan. Naval News melaporkan kontrak ATMACA ditandatangani pada DSA 2026 dan difahami melibatkan 24 misil bernilai €79.5 juta, walaupun pihak terlibat tidak mendedahkan skop penuh perjanjian.

New Straits Times pula melaporkan pakej misil untuk LMS Batch 2 melibatkan 72 misil secara keseluruhan, termasuk 24 misil permukaan-ke-permukaan daripada Roketsan. Laporan ini menunjukkan LMS Batch 2 tidak hanya dilihat sebagai kapal rondaan bersenjata ringan, tetapi sebagai platform yang perlu mempunyai kuasa tembakan dan perlindungan berlapis.

Namun, ATMACA tidak semestinya menyelesaikan semua isu NSM. Platform berbeza, sistem pengurusan tempur berbeza, integrasi berbeza dan keperluan operasi berbeza. Jika Malaysia mahu mengekalkan daya pencegahan yang meyakinkan, persoalan lebih besar ialah bagaimana TLDM menyelaraskan NSM yang terjejas, ATMACA untuk LMS Batch 2, sistem pertahanan udara kapal, sensor, latihan dan logistik dalam satu rangkaian operasi yang koheren.

Penutup

Misil anti-kapal menjadi semakin penting kerana ia mengubah situasi peperangan di laut, ia memberi kuasa kepada negara lebih kecil untuk mengenakan kos kepada armada lebih besar. Ia memaksa kapal bernilai tinggi beroperasi lebih berhati-hati serta menjadikan pesisir, selat, pulau dan laluan sempit sebagai ruang strategik yang boleh dipertahankan melalui gabungan sensor dan senjata jarak jauh.

Bagi Malaysia, keperluan itu kini lebih mendesak kerana tiga sebab berlaku serentak iaitu ruang maritim semakin mencabar, program kapal tempur permukaan sedang melalui fasa penting, dan isu NSM mendedahkan risiko kebergantungan terhadap keputusan eksport negara pembekal. Dalam keadaan ini, misil anti-kapal bukan lagi sekadar pilihan persenjataan malah berkait langsung dengan kredibiliti pencegahan maritim negara.

Namun, satu misil tidak semestinya mengubah seluruh peperangan laut tetapi yang berubah ialah risiko. Kuasa bukan lagi hanya soal siapa memiliki kapal terbesar, tetapi siapa mampu melihat lebih awal, menyerang lebih jauh, bertahan lebih lama dan menyukarkan lawan membuat keputusan.

Bagi Malaysia dan ASEAN, pengajaran paling penting bukanlah berlumba membeli misil sebanyak mungkin. Pengajaran sebenar ialah membina rangkaian pertahanan maritim yang seimbang melalui sistem kapal, misil, sensor, manusia, logistik, latihan, industri sokongan dan diplomasi. -airtimes.my

26 Mei 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan

NSM, Norway dan tekanan geopolitik terhadap perolehan pertahanan Malaysia

by Zulhaizi Rosdi 21 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Pembatalan lesen eksport Sistem Naval Strike Missile (NSM) kepada Malaysia membuka persoalan yang lebih besar daripada sekadar kelewatan penerimaan satu sistem persenjataan.

Ia menyentuh isu yang semakin penting dalam perolehan pertahanan moden iaitu sejauh mana sesebuah negara boleh bergantung kepada pembekal luar apabila kelulusan eksport, komponen sensitif dan dasar keselamatan negara pembekal boleh berubah selepas kontrak dimeterai.

Pada 2018, Kongsberg Defence & Aerospace mengumumkan kontrak bernilai €124 juta untuk membekalkan NSM kepada Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) bagi enam Littoral Combat Ship. Menurut Kongsberg, NSM itu dirancang dipasang di atas kapal dan disepadukan dengan sistem pengurusan tempur SETIS daripada Naval Group.

Pada asalnya, sistem ini dilihat sebagai sebahagian daripada usaha memberi kapal kelas Maharaja Lela keupayaan serangan permukaan ke permukaan yang lebih berkesan.

Kawalan eksport sebagai kuasa sebenar di sebalik kontrak

Perkembangan terbaharu menunjukkan bahawa isu peluru berpandu ini tidak boleh dibaca melalui lensa teknikal semata-mata. Kerajaan Norway mengesahkan lesen eksport berkaitan sistem NSM untuk Malaysia telah ditarik balik. Kementerian Luar Norway menyatakan langkah itu berkait dengan kawalan ketat terhadap teknologi pertahanan sensitif, dengan eksport teknologi tertentu kini dihadkan kepada sekutu dan rakan paling rapat.

Perdana Menteri Malaysia, Datuk Seri Anwar Ibrahim sebelum ini menyifatkan tindakan itu sebagai langkah yang boleh menjejaskan keyakinan terhadap pembekal pertahanan Eropah. AP turut melaporkan Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin menyatakan Malaysia telah membayar kira-kira 95 peratus nilai kontrak sebelum penghantaran disekat, selain meneliti pilihan undang-undang dan tuntutan pampasan.

Di sinilah isu NSM menjadi ujian geopolitik, dalam perolehan pertahanan, kontrak dengan syarikat tidak semestinya menjamin penghantaran jika kerajaan negara asal pembekal mengubah tafsiran keselamatan atau dasar kawalan eksportnya.

Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin berkata bahawa isu itu bukan sekadar soal perolehan, sebaliknya mencerminkan hakisan kepercayaan dalam hubungan antara negara.

Menurut beliau, Malaysia telah memenuhi obligasi kontrak serta membuat hampir keseluruhan bayaran yang dipersetujui. Katanya, kerajaan Norway tetap membatalkan lesen eksport tersebut secara unilateral pada saat akhir.

“Tindakan Norway ini menimbulkan satu persoalan besar tentang kebolehpercayaan komitmen antarabangsa. Apa yang berlaku kepada kita bukan hanya soal perolehan pertahanan, tetapi mencerminkan hakisan kepercayaan dalam hubungan antarabangsa.

Bagi pembeli seperti Malaysia, risiko ini boleh kelihatan kecil ketika rundingan, tetapi menjadi besar apabila sistem sudah dibayar, kapal sudah direka untuk menerima sistem tertentu dan latihan serta integrasi telah dimasukkan dalam perancangan operasi.

Sistem Peluru Berpandu Serangan Tentera Laut (NSM)./Foto: Reddit

Norway, NATO dan tekanan keselamatan Eropah

Konteks global juga tidak boleh diabaikan, Norway ialah anggota NATO dan berada dalam persekitaran keselamatan Eropah yang semakin tegang. Perang di Ukraine, peningkatan tekanan terhadap industri pertahanan Barat dan keperluan melindungi teknologi sensitif boleh menyebabkan negara pembekal menilai semula siapa yang layak menerima sistem tertentu.

Dalam suasana seperti ini, negara bukan sekutu formal seperti Malaysia boleh terdedah kepada perubahan dasar yang tidak semestinya berpunca daripada hubungan dua hala semata-mata. Ia juga boleh dipengaruhi oleh pertimbangan keselamatan blok yang lebih luas. Ini menjadikan perolehan pertahanan bukan hanya urusan antara pembeli dan vendor, tetapi sebahagian daripada hubungan kuasa antara negara, pakatan keselamatan dan industri pertahanan.

Faktor Amerika Syarikat dan rantaian bekalan Barat

Setakat maklumat terbuka, tidak wajar menyimpulkan bahawa AS menghalang Malaysia daripada menerima NSM. Namun, AS tetap relevan kerana NSM kini sebahagian daripada ekosistem persenjataan Barat yang semakin penting kepada Washington.

Pada November 2024, Tentera Laut AS menganugerahkan kontrak berbilang tahun bernilai AS$960.8 juta kepada Kongsberg bagi keperluan sistem senjata melepasi ufuk (Over-the-Horizon Weapons System) NSM. Menurut Naval Sea Systems Command, sistem itu memberi keupayaan serangan anti-permukaan jarak jauh, pertahanan pesisir, pencegahan dan interoperabiliti kepada AS serta sekutunya.

Maksudnya, walaupun NSM berasal dari Norway, kedudukannya dalam rantaian industri dan operasi Barat semakin meluas. Sistem moden seperti ini tidak berdiri sebagai produk satu negara sahaja. Ia melibatkan komponen, perisian, penyelenggaraan, pengguna utama, kapasiti pengeluaran dan keutamaan keselamatan beberapa negara. Apabila satu bahagian dalam rantaian itu tertakluk kepada dasar eksport baharu, negara pembeli boleh menerima kesannya.

Sistem Over-the-Horizon Weapons System NSM mampu memberi keupayaan serangan anti-permukaan jarak jauh, pertahanan pesisir, pencegahan dan interoperabiliti kepada AS. Foto: U.S Naval Institute

Implikasi kepada Malaysia dan TLDM

Bagi Malaysia, pengajaran paling penting ialah risiko geopolitik perlu menjadi sebahagian daripada penilaian perolehan. Keputusan membeli sistem pertahanan tidak boleh hanya berdasarkan jarak tembakan, ketepatan, reputasi vendor atau harga.

Ia mesti mengambil kira lesen eksport, kebergantungan kepada komponen negara ketiga, sokongan penyelenggaraan, akses kepada alat ganti, naik taraf perisian, latihan, pampasan jika kontrak gagal dan pilihan pengganti sekiranya penghantaran tersekat.

Isu ini juga tidak sepatutnya diterjemahkan secara mudah sebagai alasan menolak semua teknologi Barat. Sistem pertahanan Barat masih mempunyai kekuatan dari segi kualiti, rangkaian pengguna, interoperabiliti dan sokongan industri.

Masalah sebenar ialah bagaimana Malaysia mengurus risiko kebergantungan. Dalam dunia yang semakin berblok, “boleh dibeli” tidak semestinya bermaksud “boleh diterima, disenggara dan dinaik taraf tanpa gangguan politik.”

Bagi TLDM, kesan praktikalnya boleh melibatkan jadual pemodenan kapal, integrasi sistem tempur, latihan anak kapal, dokumentasi teknikal dan kos kitar hayat. Jika sistem perlu diganti, ia bukan sekadar menukar peluru berpandu. Ia boleh menuntut penilaian semula pelancar, sistem kawalan tembakan, keserasian dengan sistem tempur kapal dan sokongan teknikal jangka panjang.

Autonomi strategik bukan slogan

Kes NSM akhirnya memperlihatkan bahawa autonomi strategik bukan slogan. Ia memerlukan perancangan perolehan yang melihat aset sebagai sebahagian daripada rantaian politik, undang-undang, industri dan teknologi. Dalam persekitaran geopolitik yang semakin tidak menentu, Malaysia perlu memastikan setiap pembelian pertahanan bukan sahaja menjawab keperluan operasi, tetapi juga tahan terhadap tekanan luar yang boleh muncul selepas kontrak ditandatangani.

NSM mungkin bermula sebagai isu peluru berpandu untuk kapal LCS, tetapi tekanan yang muncul daripadanya jauh lebih luas. Ia menguji keyakinan terhadap pembekal Eropah, mengingatkan pembuat dasar tentang kuasa lesen eksport dan memaksa Malaysia menilai semula bagaimana keselamatan maritim negara boleh dipertahankan tanpa terlalu terdedah kepada keputusan politik luar. -airtimes.my

21 Mei 2026 0 comments

Teknologi Pertahanan

Kapal Ex-USCG Cutter Steadfast rasmi milik Maritim Malaysia

by Suraya Aziz 7 September 2025

written by Suraya Aziz

BALTIMORE, 7 SEPTEMBER – Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia (Maritim Malaysia) secara rasmi menerima kapal Ex-United States Coast Guard (USCG) Cutter Steadfast dalam di Waterfront Operation Training Center (WOTC), Amerika Syarikat, pada Sabtu.

Timbalan Ketua Pegawai Pemerolehan dan Pengarah Perkhidmatan Domain & Integrasi USCG, James Knight, berkata kapal yang ditauliahkan pada 1968 itu telah berkhidmat selama 56 tahun dengan cemerlang sebelum diserahkan kepada Malaysia.

Ujarnya, kehadiran kapal ini dalam armada Maritim Malaysia diharap mampu memperkukuh keselamatan maritim negara.

Sementara itu, Ketua Pengarah Maritim Malaysia, Laksamana Maritim Datuk Haji Mohd Rosli Abdullah, menyifatkan penerimaan kapal berkenaan sebagai detik bersejarah buat Malaysia.

“Ex-USCG Cutter Steadfast bukan sahaja memperkukuh keupayaan operasi, malah menjadi simbolik kepada kerjasama strategik antara Malaysia dan Amerika Syarikat (AS). Tahniah saya ucapkan kepada semua kru yang menamatkan latihan dengan penuh dedikasi,” ujarnya.

Beliau turut mendedahkan, kapal tersebut bakal memulakan pelayaran sulungnya dengan kru baharu, merentasi Lautan Atlantik, Mediterranean, Laut Merah, Terusan Suez dan Lautan Hindi.

“Pelayaran ini akan menjadi yang paling jauh dan paling lama dalam sejarah Maritim Malaysia,” tambah kenyataan berkenaan.

Kapal Ex-United States Coast Guard (USCG) Cutter Steadfast secara rasmi serahkan kepada Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia (FOTO: MARITIM MALAYSIA)

Mengulas lanjut, aset baharu ini dijangka meningkatkan kemampuan Maritim Malaysia dalam melindungi zon maritim negara, selain membuka ruang kerjasama lebih luas dengan Amerika Syarikat dalam aspek latihan, pertukaran teknikal dan pembangunan kapasiti.

Terdahulu, seramai 50 kru terdiri daripada sembilan pegawai dan 41 anggota Maritim Malaysia menerima Sijil Tamat Latihan selepas berjaya menamatkan program intensif tujuh minggu bagi pengoperasian 210’ Reliance Class Medium Endurance Cutter (MEC).

Majlis itu menyaksikan James Knight menandatangani sijil penyerahan kapal sebelum disampaikan kepada Datuk Haji Mohd Rosli Abdullah, dengan disaksikan Ketua Setiausaha Kementerian Dalam Negeri (KDN), Datuk Awang Alik Jeman. –airtimes.my

#airtimes #MaritimMalaysia #USCG #KeselamatanMaritim #KapalPeronda #MalaysiaUS #AsetBaharu

7 September 2025 0 comments

Pertahanan dan Keselamatan

Eksesais BW 21: ATM, tentera AS pertingkat kebolehoperasian operasi bersama

by Nurulhuda 15 November 2021

written by Nurulhuda

KUANTAN, 15 Nov – Angkatan Tentera Malaysia (ATM) dan Tentera Amerika Syarikat (AS) telah melaksanakan Eksesais BERSAMA WARIOR 2021 (Eksesais BW 21) bagi mempertingkatkan tahap kebolehoperasian anggota kedua-dua negara dalam melaksanakan operasi bersama.

Markas Angkatan Bersama (MK AB) menerusi hantaran di media sosial rasminya berkata, majlis perasmian eksesais tersebut telah disempurnakan oleh Timbalan Asistan Ketua Staf J3 MK AB, Laksamana Pertama Shaiful Nizam Abdul Manan, di Auditorium Mat Kilau MK AB, hari ini.

Eksesais BW 21 dijadualkan berlangsung bermula 10 sehingga 23 November 2021 dan buat pertama kalinya Pusat Peperangan Bersama MK AB di Sungai Panching, digunakan untuk latihan bersama dengan Tentera AS.

“Objektif Eksesais pada kali ini menekankan kepada pelaksanaan Operasi Bersama, Operasi Keamanan, Bantuan Kemanusiaan, Operasi Anti Keganasan serta Keselamatan Maritim,

“Eksesais BW 21 diadakan secara STAFFEX dengan kolaborasi bersama US Indo-Pacific Command yg berpusat di Hawaii dan Washington National Guard,

“Ia akan memberi pendedahan kepada peserta dari ATM, berkenaan Multinational Force Standard Operations Procedures (MNF SOP) dan Military Decision Making Procedures (MDMP) yang akan diguna pakai dalam operasi bersama diantara Tentera AS dan negara-negara sahabat yang lain,” jelas Mk AB.

Menurut MK AB, seramai 64 orang perserta dari ATM dan 72 orang peserta dari Tentera AS terlibat dengan eksesais secara fizikal dan maya yang diadakan di 3 lokasi berbeza iaitu di Malaysia, Washington DC dan Hawaii.-airtimes.my

15 November 2021 0 comments

Pertahanan dan Keselamatan

Malaysia-Indonesia suarakan keyakinan Perjanjian Kerjasama Tiga Negara di Laut Sulu

by Nurulhuda 24 Januari 2020

written by Nurulhuda

KUALA LUMPUR, 24 Jan – Menteri Pertahanan, Mohamad Sabu hari ini menegaskan komitmen negara melalui Angkatan Tentera Malaysia (ATM) dalam memenuhi perlaksanaan Perjanjian Kerjasama Tiga Negara (Trilateral Cooperative Arrangement, TCA) di perairan Laut Sulu.

Beliau menyuarakan komitmen tersebut semasa mengadakan pertemuan dengan rakan sejawatannya, H. Prabowo Subianto di Jakarta.

Kementerian Pertahanan Malaysia dalam satu kenyataan berkata, kedua-dua menteri menyuarakan keyakinan terhadap TCA dalam menangani ancaman keselamatan maritim di perairan Laut Sulu. Melalui TCA, pasukan tentera dari Malaysia, Indonesia serta Filipina melaksanakan rondaan bersama maritim dan udara.

“Kedua-dua menteri telah bersetuju untuk mengadakan pertemuan dengan Setiausaha Pertahanan Filipina, Delfin Lorenzana semasa Pemukiman Persidangan Menteri Pertahanan ASEAN (ADMM) yang akan berlangsung pada Februari ini,

“Pertemuan yang dirancang akan membincangkan cara untuk mempertingkatkan TCA,” kata kenyataan itu.

Sementara itu, kedua-dua menteri pertahanan bersetuju bahawa lawatan kerja Mohamad ke Indonesia merupakan cerminan kepada hubungan pertahanan yang baik di antara kedua-dua negara.

“Hubungan pertahanan Malaysia-Indonesia adalah berada dalam keadaan baik terutamanya melalui Sidang General Border Committee (GBC) semenjak 1972,

“Hubungan turut diperkukuhkan dengan kerjasama rondaan bersama di Selat Melaka (Malacca Straits Patrol, MSP) dan TCA,” jelas Kementerian Pertahanan Malaysia.

Pertemuan Mohamad bersama Prabowo turut membincangkan pengukuhan kerjasama pertahanan di antara kedua-dua negara terutamanya melibatkan kerjasama industri pertahanan.

Selain daripada itu, Mohamad turut menjemput Prabowo untuk menghadiri pameran Defence Services Asia Exhibition and Conference (DSA 2020) dan National Security Asia 2020 (NATSEC 2020) yang dijadualkan akan berlangsung pada 20-23 April 2020 di Kuala Lumpur.

24 Januari 2020 0 comments