Author

M.Daim

"Jangan cuba diagungkan Badar jika enggan menerima kepahitan Uhud terlebih dahulu" Penulis merupakan wartawan pertahanan dan keselamatan semenjak tahun 2013. '

Diskusi

TNI AU sah terima A400M dan Rafale, apakah langkah Indonesia seterusnya?

by M.Daim 19 Mei 2026

written by M.Daim

Penyerahan enam pesawat MRCA Rafale, empat Falcon 8X, sebuah Airbus A400M, sebutir peluru berpandu Meteor, enam bom pintar Hammer dan sebuah radar GCI GM403 kepada Tentara Nasional Indonesia Angkatan Udara (TNI AU) di Pangkalan Udara Halim Perdanakusuma, Jakarta pada Isnin membawa mesej jelas tentang hala tuju pertahanan udara Indonesia.

Majlis itu memperlihatkan usaha Jakarta memperkukuh TNI AU melalui gabungan pesawat tempur, senjata jarak jauh, pesawat angkut strategik, platform sokongan dan sistem pengesanan udara. Gabungan ini memberi nilai lebih besar berbanding penerimaan aset secara berasingan kerana pertahanan udara moden bergantung pada hubungan antara pesawat, radar, pusat kawalan, senjata dan latihan.

Rafale memberi keupayaan tempur pelbagai peranan kepada TNI AU. Peluru berpandu Meteor menambah keupayaan pertempuran udara jarak jauh melangkaui penglihatan, manakala bom pintar Hammer memberi pilihan serangan udara-ke-darat berketepatan tinggi. A400M pula memperkukuh mobiliti strategik, termasuk pengangkutan anggota, peralatan dan bantuan ke kawasan jauh.

Radar GCI GM403 melengkapkan lapisan pengesanan serta kawalan pemintasan. Tanpa radar dan pusat kawalan yang berkesan, pesawat tempur moden tidak dapat dimanfaatkan sepenuhnya. Dalam operasi pertahanan udara, maklumat perlu bergerak pantas daripada pengesanan kepada pengenalpastian, arahan pemintasan dan tindakan.

Penyerahan aset baharu TNI AU pada Isnin merupakan antara hasil langkah Jakarta dalam menghadapi tekanan geopolitik masa kini. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Rafale dan A400M dalam rancangan pemodenan Indonesia

Penerimaan Rafale dan A400M bukan keputusan mendadak. Perolehan Rafale Indonesia melibatkan 42 pesawat yang dilaksanakan secara berperingkat selepas kontrak dimeterai pada 2022. Enam pesawat pertama yang diserahkan ini menjadi permulaan kepada pembentukan komponen tempur baharu TNI AU untuk tempoh panjang.

A400M pula memberi dimensi berbeza kepada TNI AU. Pesawat ini bukan aset tempur, tetapi peranannya besar bagi negara kepulauan seperti Indonesia. Keupayaan menggerakkan anggota, kenderaan, bekalan dan bantuan antara pulau menentukan kelajuan tindak balas ketenteraan serta operasi kemanusiaan.

Dalam konteks geografi Indonesia, mobiliti udara bukan fungsi sokongan biasa. Ia sebahagian daripada keupayaan mempertahankan wilayah. Pangkalan hadapan, kawasan terpencil dan pulau strategik memerlukan sokongan logistik yang mampu bergerak jauh, cepat dan konsisten.

Peluru berpandu Meteor dan bom pintar Hammer menjadi taring baharu TNI AU. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Prabowo tekankan daya cegah rintang

Presiden Prabowo Subianto menyifatkan penerimaan aset baharu itu sebagai tonggak kepada peningkatan kekuatan pertahanan Indonesia.

“Saya melihat ini sebagai salah satu tonggak penambahan kekuatan,” kata Prabowo selepas majlis penyerahan aset tersebut.

Beliau turut mengaitkan pemodenan pertahanan dengan keperluan membina daya cegah rintang.

“Kita mesti terus meningkatkan kekuatan pertahanan kita sebagai daya cegah, (deterrent). Kita tidak mempunyai kepentingan selain menjaga wilayah kita sendiri,” katanya.

Prabowo juga menegaskan bahawa keadaan geopolitik semasa menuntut Indonesia memiliki pertahanan yang kukuh.

“Kita melihat keadaan dunia, geopolitik yang penuh dengan ketidaktentuan, dan kita tahu bahawa pertahanan merupakan syarat utama untuk kestabilan, jaminan bahawa kita boleh berdaulat,” ujarnya.

Beliau kemudian memberi isyarat bahawa pembangunan pertahanan Indonesia akan diteruskan merentasi semua cabang utama.

“Pada masa akan datang, kita akan terus membina kekuatan kita. Kita mahu menjaga keselamatan wilayah udara, wilayah laut dan pastinya wilayah daratan kita,” tegasnya dalam beberapa kenyataan yang dikeluarkan oleh pihak Pejabat Presiden Republik Indonesia.

Kenyataan ini meletakkan pemodenan TNI AU dalam rangka pertahanan wilayah. Prabowo tidak menggambarkan penerimaan Rafale dan A400M sebagai alat untuk menonjolkan kuasa di luar rantau. Penekanan beliau ialah keupayaan mempertahankan wilayah sendiri, mengawal ruang udara, menjaga kepentingan maritim dan memastikan Indonesia tidak mudah ditekan dalam suasana geopolitik yang semakin tidak menentu.

Apa yang menarik perhatian adalah penyerahan aset baharu TNI AU bukan sekadar melibatkan aset persenjataan, malah ia meliputi penyerahan aset sokongan dan strategik. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Ruang udara dan geopolitik serantau

Asia Tenggara berada dalam persekitaran keselamatan yang semakin padat. Ketegangan di Laut China Selatan, persaingan kuasa besar di Indo-Pasifik, peningkatan perolehan aset tentera dan aktiviti ketenteraan berhampiran laluan laut utama menjadikan ruang udara dan ruang maritim semakin berkait.

Indonesia bukan penuntut utama dalam pertikaian kepulauan di Laut China Selatan. Namun, kawasan sekitar Natuna tetap berkait rapat dengan keselamatan maritim dan ruang udara Indonesia. Sebarang tekanan di laut boleh memerlukan pemantauan udara, rondaan pesawat, pengesanan awal dan keupayaan tindak balas yang pantas.

Atas sebab itu, penerimaan Rafale, Meteor, Hammer dan radar GCI perlu dilihat bersama. Rafale memberi platform tempur. Meteor memberi jarak tindak balas. Hammer memberi keupayaan serangan tepat. Radar GCI memberi gambaran udara dan sokongan pemintasan. A400M pula memberi keupayaan menggerakkan kekuatan ke lokasi yang memerlukan kehadiran segera.

Jika semua unsur ini dapat disepadukan dengan baik, TNI AU akan mempunyai pertahanan udara yang lebih tersusun berbanding hanya bergantung kepada pesawat tempur secara berasingan.

Presiden Indonesia, Prabowo menekankan keperluan daya cegah rintang (deterrence) oleh negara itu dalam menjaga kedaulatan republik. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Radar sebagai asas pertahanan udara

Radar GCI GM403 memainkan peranan penting dalam rangkaian ini. Pesawat tempur moden memerlukan maklumat yang tepat dan cepat sebelum juruterbang boleh bertindak. Radar memberi amaran awal, membantu mengenal pasti sasaran dan menyokong arahan pemintasan.

Dalam pertahanan udara, kelewatan beberapa minit boleh mengubah keadaan. Pusat kawalan perlu menerima data yang jelas, menilai ancaman dan memberi arahan kepada pesawat pemintas. Jika aliran maklumat lemah, kelebihan pesawat moden akan terhad.

Meteor hanya memberi kelebihan jarak jauh jika TNI AU mempunyai gambaran udara yang mencukupi untuk mengesan, menjejak dan mengurus sasaran. Hammer pula memerlukan perancangan misi, maklumat sasaran dan latihan penggunaan yang rapi. Maka, radar, sistem kawalan dan latihan operator menjadi sama penting dengan pesawat serta senjata itu sendiri.

Perolehan Rafale oleh Jakarta telah dilaksanakan beberapa tahun lalu kini membuahkan hasil. /Gambar: Pejabat Presiden RI

A400M dan keperluan negara kepulauan

A400M memberi kelebihan yang tidak boleh diukur melalui kuasa tembakan. Pesawat ini menyokong pengangkutan strategik, operasi logistik, bantuan bencana, pemindahan, penghantaran anggota dan sokongan ke kawasan terpencil.

Bagi Indonesia, fungsi ini sangat penting. Negara itu mempunyai wilayah yang luas, pulau yang banyak dan jarak operasi yang mencabar. Keupayaan menghantar bantuan, anggota atau peralatan dengan cepat memberi kesan langsung kepada operasi ketenteraan dan tindak balas kecemasan.

Dalam krisis, aset angkut seperti A400M boleh menjadi penghubung antara pusat pemerintahan, pangkalan utama dan kawasan hadapan. Ia juga membantu TNI mengekalkan kehadiran di wilayah yang jauh daripada pusat kuasa di Jakarta.

Perolehan aset bukan sekadar melibatkan penerimaan produk, ia turut meliputi pelbagai aspek. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Hubungan pertahanan dengan Perancis

Penerimaan Rafale, senjata berkaitan dan radar turut menunjukkan hubungan pertahanan Indonesia-Perancis semakin mendalam. Perolehan Rafale melibatkan komitmen jangka panjang, bukan sekadar pembelian pesawat. Ia akan melibatkan latihan, sokongan teknikal, penyelenggaraan, alat ganti, senjata dan hubungan industri.

Hubungan ini memberi Indonesia akses kepada teknologi pertahanan Eropah. Namun, ia juga menuntut pengurusan yang teliti supaya pembelian aset tidak berakhir sebagai kebergantungan yang terlalu berat kepada pembekal luar.

Indonesia perlu memastikan perolehan ini diterjemahkan kepada peningkatan keupayaan dalaman. Latihan teknikal, penyelenggaraan tempatan, pemahaman sistem, pengurusan senjata dan keupayaan menyokong operasi sendiri akan menentukan nilai sebenar perolehan tersebut.

Indonesia telah menerima A400M MRTT pertama pada November 2025, 4 tahun selepas kontrak perolehan dimeterai. /Gambar: Airbus

Langkah Indonesia selepas ini

Langkah terdekat Indonesia ialah menjadikan aset yang diterima sebagai keupayaan operasi sebenar.

Rafale perlu dimasukkan ke dalam doktrin tempur TNI AU. Meteor dan Hammer perlu diuji dalam latihan serta prosedur operasi yang jelas. Radar GCI perlu disambungkan kepada pusat operasi udara dan pesawat pemintas. A400M perlu digunakan untuk memperkukuh mobiliti strategik, bukan sekadar menjadi simbol pemodenan.

Pada masa sama, Jakarta perlu memastikan pemodenan udara bergerak bersama keperluan laut dan darat. Prabowo sudah menyatakan bahawa Indonesia mahu menjaga wilayah udara, laut dan darat. Kenyataan itu menunjukkan pemodenan TNI AU hanya satu bahagian daripada pembangunan pertahanan nasional yang lebih luas.

Ukuran kejayaan penerimaan aset ini bukan pada majlis penyerahan di Halim Perdanakusuma. Ukuran sebenar ialah kadar kesiagaan, kelancaran penyelenggaraan, keupayaan juruterbang, ketahanan logistik, penyepaduan radar-senjata dan kemampuan TNI AU bertindak balas apabila ruang udara Indonesia dicabar.

Jika perkara itu dapat dicapai, Rafale, Meteor, Hammer, A400M, Falcon 8X dan radar GCI akan memberi Indonesia pertahanan udara yang lebih kukuh. Jika gagal, aset tersebut hanya menambah inventori tanpa memberi lonjakan operasi yang setimpal.

Bagi Indonesia, penerimaan aset ini membuka kerja yang lebih berat selepas majlis rasmi berakhir. TNI AU kini perlu membuktikan bahawa pemodenan bukan hanya berlaku di atas kertas, tetapi diterjemahkan kepada kesiagaan, tindak balas dan daya cegah rintang yang boleh dipertahankan dalam jangka panjang.

19 Mei 2026 0 comments

Diskusi

Jika NSM tiada, pilihan Malaysia bukan sekadar Exocet atau ATMACA

by M.Daim 19 Mei 2026

written by M.Daim

Persoalan sama ada Malaysia perlu kembali kepada Exocet atau memilih ATMACA selepas isu Naval Strike Missile (NSM) tidak boleh dijawab dengan mudah. Ini bukan sekadar pemilihan peluru berpandu anti-kapal. Ia melibatkan persoalan yang lebih besar tentang risiko perolehan, kedaulatan teknologi, integrasi sistem, dan masa depan industri pertahanan negara.

Isu NSM menjadi pengajaran penting kerana Malaysia tidak berdepan masalah teknikal biasa. Norway telah membatalkan lesen eksport berkaitan sistem peluru berpandu itu untuk Malaysia, dengan alasan kawalan yang lebih ketat terhadap teknologi pertahanan sensitif. Keputusan itu memberi kesan kepada sistem NSM yang dirancang untuk program Littoral Combat Ship (LCS), manakala Malaysia dilaporkan telah membayar sebahagian besar nilai kontrak dan sedang meneliti tindakan undang-undang serta tuntutan pampasan.

Pengajaran utama daripada isu ini ialah Malaysia tidak boleh lagi menilai perolehan pertahanan sebagai proses membeli sistem, menunggu penghantaran, dan menganggap keupayaan akan terbina secara automatik. Peluru berpandu hanyalah satu bahagian daripada sistem tempur. Nilai sebenar bergantung kepada integrasi dengan kapal, sistem pengurusan tempur, penderia (sensor), latihan operator, stok sokongan, penyelenggaraan, perisian, keselamatan storan, dan jaminan bekalan sepanjang hayat.

Peluru berpandu berpandu Exocet masih lagi relevan. Walaupun didakwa lama atau lapuk, hakikat sebenar adalah pembangunan misil ini adalah berterusan dan melibatkan tingkat upaya. /Gambar: MBDA

Exocet sebagai laluan mudah

Jika keutamaan yang paling mendesak adalah untuk memastikan LCS mendapat keupayaan serangan permukaan dengan gangguan minimum, Exocet mempunyai hujah praktikal yang kuat.

Exocet bukanlah nama baharu dalam dunia maritim. Varian MM40 Block 3c ialah generasi moden dalam keluarga Exocet, dengan peningkatan dari segi jarak, ketepatan, dan ketahanan terhadap tindak balas elektronik. Kementerian Angkatan Tentera Perancis menyatakan versi Block 3c telah lulus kelayakan dan dihantar pada 2024, manakala risalah maklumat MBDA menyebut sistem pelancar serta pemasangan perancangan misi dan tembakan Block 3c boleh saling kendali dengan versi MM40 Block 3.

Dari sudut pandang LCS, kelebihan Exocet bukan semata-mata pada peluru berpandu itu sendiri, tetapi berkait rapat dengan risiko integrasi. LCS Malaysia berasaskan reka bentuk Eropah dan sistem tempur yang sudah mempunyai pertalian dengan ekosistem persenjataan Eropah. Jika Exocet boleh dipadankan dengan risiko teknikal yang lebih rendah, jadual pelaksanaan yang lebih jelas, dan perubahan reka bentuk yang lebih kecil, ia wajar dinilai sebagai pilihan pemulihan yang paling pantas.

Namun, memilih Exocet hanya kerana ia kelihatan lebih mudah adalah tidak memadai. Selepas pengalaman NSM, Malaysia perlu menuntut jaminan yang lebih ketat daripada mana-mana pembekal. Persoalannya bukan lagi “boleh tembak sejauh mana?” tetapi “boleh disokong berapa lama, oleh siapa, dengan syarat apa, dan apa yang akan berlaku jika dasar eksport negara pembekal berubah?”

Jika Exocet dipilih, ia mesti didatangkan dengan pakej yang jelas. Ini termasuk jaminan lesen eksport, pelan sokongan sepanjang hayat, stok alat ganti, latihan, dokumentasi teknikal, sokongan integrasi, penyelenggaraan, dan ruang penglibatan untuk industri tempatan. Tanpa semua ini, Malaysia hanya menukar satu bentuk kebergantungan kepada bentuk kebergantungan yang lain.

ATMACA, walaupun baharu di dalam persada sistem persenjataan maritim, peluru berpandu ini membawa imej dan mesej tersendiri. /Gambar: Roketsan

ATMACA sebagai pilihan hala tuju armada

ATMACA pula membawa hujah yang berbeza. Ia bukan sekadar alternatif kepada Exocet, malah ia sudah pun masuk ke dalam perancangan TLDM melalui program Littoral Mission Ship (LMS) Batch 2. Roketsan telah menandatangani kontrak dengan Kementerian Pertahanan Malaysia pada pameran DSA baru-baru ini untuk membekalkan peluru berpandu anti-kapal ATMACA bagi LMS Batch 2. Kontrak itu melibatkan 24 peluru berpandu ATMACA untuk kapal LMS Batch 2 yang dibina oleh STM.

Kelebihan ATMACA kepada Malaysia adalah pada potensi keseragaman. Jika LMS Batch 2 menggunakan ATMACA, memperluas penggunaan sistem yang sama kepada LCS boleh memberi manfaat dari segi latihan, stok, perancangan misi, sokongan teknikal, dan hubungan industri dengan Turkiye. Dalam jangka masa panjang, langkah ini boleh mengurangkan kepelbagaian sistem anti-kapal dalam armada TLDM.

Kelemahan ATMACA dalam konteks LCS bukan semestinya pada sistem peluru berpandu itu sendiri, tetapi pada persoalan integrasi dengan seni bina tempur LCS Malaysia. Untuk LMS Batch 2, ATMACA berada dalam ekosistem Turkiye yang lebih semula jadi. Untuk LCS, persoalannya ialah sama ada integrasi dengan SETIS boleh dilaksanakan tanpa kos, masa dan risiko pensijilan yang tidak munasabah.

Oleh itu, ATMACA wajar dilihat sebagai pilihan strategik jangka panjang, tetapi bukan jawapan automatik untuk menyelesaikan keperluan LCS. Kekuatan sistem itu hanya benar-benar relevan kepada LCS jika laluan integrasinya dapat dibuktikan dari segi teknikal, kos, jadual ujian dan pensijilan.

Sistem pengurusan tempur merupakan antara aspek yang jarang disentuh walaupun memberikan kesan besar kepada operasi kapal tempur. /Gambar: Naval Group

Pokok pangkal, bergantung kepada sistem pengurusan tempur (CMS)

Inti pati kepada keseluruhan polemik ini sebenarnya tidak terletak pada spesifikasi peluru berpandu, sebaliknya banyak bergantung kepada Sistem Pengurusan Tempur (CMS) yang bertindak sebagai ‘otak’ kepada kapal. Kapal LCS Malaysia menggunakan sistem SETIS yang dibangunkan oleh firma Perancis, Naval Group.

Secara teknikalnya, mengintegrasikan ATMACA dengan SETIS adalah tidak mustahil, namun dari sudut komersial dan pengurusan projek, ia membawa risiko yang sangat besar. Setakat ini, tiada rekod awam atau duluan (precedent) yang menunjukkan peluru berpandu ATMACA buatan Roketsan pernah diintegrasikan ke dalam SETIS.ATMACA dibangunkan dalam ekosistem pertahanan Turkiye dan lebih sinonim dengan sistem tempur yang digunakan oleh kapal-kapal buatan Turkiye, khususnya ADVENT yang dibangunkan oleh HAVELSAN. Jika Malaysia memilih ATMACA untuk LCS tanpa laluan integrasi yang jelas, TLDM akan menjadi bahan uji kaji pertama (first-of-class) untuk integrasi ini, sekaligus mempertaruhkan jadual projek yang sememangnya sudah kritikal.

Selain itu, wujud pertembungan kepentingan komersial. SETIS adalah sistem hak milik terpelihara (proprietary) Naval Group, manakala Perancis melalui MBDA memiliki Exocet yang bersaing terus dengan ATMACA di pasaran antarabangsa. Untuk membolehkan integrasi sedemikian, Naval Group dan Roketsan perlu mencapai persetujuan teknikal serta komersial mengenai antara muka sistem, data tembakan, perisian, ujian integrasi dan pensijilan. Kos kejuruteraan bukan berulang (NRE) berpotensi menjadi tinggi, bergantung kepada skop sebenar kerja.

Lebih merumitkan, ketiadaan standardisasi ekosistem merentas blok membuka ruang kepada pertikaian teknikal. Jika berlaku kegagalan integrasi, kelewatan ujian atau masalah fungsi, TLDM berisiko terperangkap dalam insiden saling menuding jari antara pembekal CMS (Naval Group) dan pembekal perisian peluru berpandu (Roketsan). Tanpa integrasi ujian statik, simulasi penderia, dan pensijilan tembakan peluru hidup (live firing) yang boleh mengambil masa panjang, kesiagaan kapal tidak terjamin.

Sebaliknya, Exocet MM40 Block 3c berkemungkinan menawarkan laluan integrasi yang lebih rendah risikonya kerana berada dalam ekosistem Eropah yang lebih dekat dengan reka bentuk LCS dan sistem SETIS. Namun, tahap sebenar integrasi tetap perlu disahkan melalui penilaian teknikal, kos kejuruteraan, jadual ujian dan pensijilan.

Tekanan geopolitik dan keadaan semasa memberikan kesan tersendiri kepada perolehan aset di masa hadapan. /Gambar: U.S Navy

Jangan ulang kesilapan lama

Perdebatan antara Exocet berlawan ATMACA tidak sepatutnya menjadi sekadar perbandingan angka. Faktor seperti jarak, kepala peledak, pencari sasaran, dan profil penerbangan memang penting. Namun, dalam konteks perolehan sebenar, sistem yang nampak hebat di atas kertas belum tentu memberikan keupayaan terbaik kepada sesebuah kapal.

Peluru berpandu anti-kapal memerlukan rangkaian sokongan yang menyeluruh. Ia perlu dihubungkan kepada radar, sistem tempur, perisian perancangan misi, prosedur tembakan, data sasaran, latihan operator, penyelenggaraan berkala, keselamatan storan, dan sokongan pembekal. Jika salah satu daripada unsur ini lemah, peluru berpandu sehebat mana pun hanya akan menjadi aset yang mahal tetapi gagal memberikan tahap kesiagaan penuh.

Oleh sebab itu, keputusan Malaysia perlu dinilai melalui beberapa persoalan utama.

Persoalan utama adalah sistem manakah yang paling cepat dan selamat untuk diintegrasikan pada LCS? Jika ada, pembekal manakah yang boleh memberikan jaminan eksport dan sokongan sepanjang hayat yang lebih teguh?

Sekiranya kedua-dua soalan tersebut dapat dijawab, persoalan seterusnya adalah dari sudut tempatan dan industri. Jadi, sistem manakah yang memberi nilai tambah lebih besar kepada Dasar Industri Pertahanan Negara (DIPN), khususnya dari segi MRO, latihan teknikal, dokumentasi, rantaian bekalan, dan pembinaan tenaga kerja mahir?

Selain itu, sistem manakah yang mampu mengurangkan beban logistik TLDM dalam jangka masa panjang? Sistem manakah yang memberi Malaysia kedudukan rundingan yang lebih baik, dan bukan sekadar keupayaan tembakan di atas kertas?

Melihat kepada persoalan-persoalan ini, adalah perlu difahami bahawa perolehan aset bukan sekadar bualan di kalangan peminat (enthusiast) dan ia bukanlah satu perkara yang mudah. Banyak perkara perlu diambil kira dan setiap aspek memberikan kesan dan akibat tersendiri.

Turkiye telah meningkatkan keupayaan industri mereka selepas menerima tamparan geopolitik dalam perolehan aset pertahanan yang mereka pernah lalui satu ketika dahulu. /Gambar: Roketsan

DIPN perlu menjadi penapis keputusan

DIPN sepatutnya menjadi kerangka utama untuk menjawab persoalan-persoalan ini. Dasar tersebut yang dilancarkan awal tahun ini menekankan transformasi ke arah swadaya pertahanan negara, pembangunan ekosistem industri, rantaian bekalan, dan keupayaan teknologi tempatan.

Maka, keputusan memilih Exocet atau ATMACA tidak boleh dilihat sebagai satu keputusan teknikal semata-mata, sebaliknya ia perlu menjadi sebahagian daripada keputusan dasar. Jika Malaysia memilih Exocet, pilihan itu mesti menyelesaikan keperluan mendesak LCS tanpa mengabaikan pembangunan sokongan tempatan. Jika Malaysia memilih ATMACA, pilihan itu mesti berupaya membina keseragaman armada dan memberikan nilai industri yang lebih jelas, bukan sekadar kerana sistem itu sudah dibeli untuk LMS Batch 2.

DIPN perlu memastikan setiap perolehan meninggalkan legasi keupayaan yang boleh dimanfaatkan secara dalaman. Ini merangkumi jurutera yang lebih mahir, juruteknik yang terlatih, dokumen teknikal yang boleh diakses, tahap MRO yang jelas, latihan kepada pengguna, perisian sokongan, ketersediaan stok alat ganti, serta peranan industri tempatan yang lebih meluas melangkaui kerja-kerja pemasangan atau perwakilan jualan.

Tanpa penanda aras sebegini, istilah ‘pemindahan teknologi’ hanya akan terus menjadi sekadar retorik kerana kedengaran gah tetapi tidak benar-benar mengubah keupayaan negara.

Perolehan aset pertahanan kini tidak boleh sekadar yang mana lebih bertaring. Aspek lain seperti logistik dan industri perlu diambil kira. /Gambar: MBDA

Mencari jawapan yang lebih munasabah

Jika dinilai dari sudut menyelamatkan jadual LCS, Exocet dilihat sebagai pilihan yang meminimumkan gangguan dan lebih wajar diteliti terlebih dahulu. Ia didukung oleh ekosistem Eropah yang lebih serasi dengan reka bentuk LCS dan boleh bertindak sebagai pelan pemulihan sekiranya isu integrasi serta lesen eksport dapat dijamin.

Sebaliknya, jika persoalan ditanya dari sudut hala tuju armada TLDM untuk tempoh 10 hingga 20 tahun akan datang, ATMACA tidak boleh diketepikan. Malaysia sudah pun memilih sistem itu untuk LMS Batch 2. Jika kelancaran integrasinya pada LCS dapat dibuktikan, ATMACA boleh menjadi asas kepada standard keseragaman peluru berpandu anti-kapal bagi armada permukaan TLDM.

Namun, penyelesaian terbaik mungkin bukanlah dengan memilih satu nama secara tergesa-gesa. Malaysia perlu mengasingkan dua keperluan utama. Keperluan pertama adalah untuk memulihkan keupayaan LCS dengan risiko paling rendah. Keperluan kedua pula adalah untuk membina pelan strategik peluru berpandu anti-kapal jangka panjang yang selari dengan objektif DIPN.

Jika Exocet mampu menyelesaikan masalah LCS dengan cepat, ia boleh dijadikan pilihan pemulihan. Jika ATMACA pula menawarkan nilai strategik yang lebih besar setelah integrasinya dibuktikan, ia berpotensi menjadi asas standard masa depan. Tetapi hakikatnya, kedua-dua pilihan mesti melepasi syarat yang sama: jaminan eksport, sokongan sepanjang hayat, kejelasan integrasi, latihan, MRO, ketersediaan alat ganti, kos kitaran hayat, dan nilai tambah kepada industri tempatan.

Pengajaran daripada krisis NSM bukanlah sekadar Malaysia perlu beralih daripada satu pembekal kepada pembekal yang lain. Pengajaran yang sebenar ialah Malaysia perlu berhenti membeli sistem tanpa mempunyai kawalan yang mencukupi terhadap sokongan, pelesenan, integrasi, dan rantaian kitaran hayat aset tersebut.

Sama ada Exocet atau ATMACA, sesuatu pilihan itu hanya berbaloi jika Malaysia tidak lagi sekadar bergelar pembeli. Malaysia harus bangkit menjadi pengguna yang mampu menguasai, menyokong, dan mempertahankan sistem pertahanannya sendiri. – airtimes.my

19 Mei 2026 0 comments

Diskusi

Bukan sekadar kontrak: NSM, TLDM, geopolitik dan kedaulatan Malaysia

by M.Daim 8 Mei 2026

written by M.Daim

Baru-baru ini, dunia pertahanan tanah air digegarkan dengan isu perolehan Naval Strike Missile (NSM). Isu ini dilihat bakal mengganggu gugat perjalanan projek Littoral Combat Ship (LCS) atau lebih dikenali sebagai Kapal Tempur Pesisir.

LCS merupakan antara kelas kapal yang digariskan oleh Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) bagi memastikan armada pertahanan laut negara mempunyai keupayaan kombatan.

Beberapa tahun lalu, Air Times pernah membangkitkan isu mengenai keperluan kapal perang yang mempunyai kemampuan kombatan dalam postur pertahanan negara. Namun begitu, isu NSM sekali lagi meletakkan perhatian umum mengenai keperluan kombatan untuk TLDM.

Isu pembekalan NSM dari Norway untuk LCS sekali lagi membuka semula perbincangan besar tentang perkara ini. Isu ini perlu dilihat bukan hanya kerana jenis misil atau satu kontrak pertahanan semata-mata. Isu ini menyentuh perkara yang lebih besar.

Antaranya, bagaimana Malaysia dapat memastikan kapal perang benar-benar mempunyai keupayaan tempur pada masa hadapan? Bagaimana pula dengan jaminan bekalan, sokongan jangka panjang dan ruang teknologi yang tidak mudah terganggu oleh perubahan geopolitik?

Isu perolehan peluru berpandu NSM bukan sekadar memberikan kesan kepada Kapal Tempur Pesisir (LCS) , hakikatnya perkara ini turut membuka mata kita terhadap beberapa perkara. ./Foto: LUNAS

Misil anti kapal: Taring kepada kapal TLDM

Dalam peperangan di lautan, kehadiran sebuah kapal perang tidak cukup hanya sekadar hadir bagi tujuan memperagakan kehadiran semata-mata (show of force). Kehadirannya sudah tentu membawa maksud tersendiri. Ia perlu mampu mengesan ancaman, berkongsi maklumat, mempertahankan diri dan, jika keadaan memaksa, memberi tindak balas yang boleh mengubah perkiraan pihak lawan.

Sebab itu peluru berpandu anti kapal menjadi keupayaan yang penting kepada kapal kombatan. Misil anti kapal bukan sekadar senjata tambahan, ia merupakan taring kepada sebuah kapal tempur. Tanpa taring yang dimaksudkan, kapal masih boleh menjalankan rondaan, pengawasan dan pelbagai tugas keselamatan.

Namun, dari sudut peperangan laut, nilai cegah rintangnya akan berkurangan secara signifikan. Sebuah kapal perang yang tidak mempunyai keupayaan menyerang sasaran permukaan dari jarak selamat akan lebih mudah dipaksa berundur, dielak atau dicabar oleh pihak yang mempunyai keupayaan lebih lengkap.

Malaysia sememangnya sebuah negara aman dan neutral. Tetapi, sudah menjadi hukum alam apabila sesuatu perkara tidak akan kekal selamanya dan kita kerap kali diberikan peringatan dalam beberapa bentuk.

Antara peringatan yang jelas ialah pepatah Melayu, “sediakan payung sebelum hujan, sediakan perahu sebelum banjir”.

Pepatah ini mengingatkan bahawa persediaan mesti dibuat sebelum krisis berlaku. Dalam konteks pertahanan, keupayaan tempur tidak boleh dibina hanya selepas keadaan mendesak. Ia perlu dirancang, diuji dan dipastikan tersedia lebih awal.

Sebagai sebuah negara maritim, Malaysia perlu melengkapkan kekuatan TLDM dari pelbagai aspek termasuklah peluru berpandu anti permukaan. ./Foto: Air Times/Muaz

Malaysia: Sebuah negara maritim yang bergantung kepada laut

Malaysia ialah negara maritim. Semenanjung Malaysia dipisahkan daripada Sabah dan Sarawak oleh Laut China Selatan. Perdagangan, tenaga, bekalan makanan, industri, pelabuhan dan hubungan antara wilayah banyak bergantung kepada laluan komunikasi laut atau sea lines of communication (SLOC).

Kertas Putih Pertahanan (KPP) yang digubal pada tahun 2019 meletakkan aspek keselamatan, kedaulatan dan kemakmuran sebagai tiga kepentingan utama negara yang perlu dipelihara. Dalam dokumen Kajian Separuh Penggal KPP pula, kedudukan Malaysia sebagai negara maritim dengan susur galur kebenuaan ditegaskan semula, bersama hasrat menjadi gerbang penjalin antara rantau Asia Pasifik dengan Lautan Hindi. Dokumen itu turut menyatakan bahawa keutamaan tinggi telah diberikan kepada keupayaan pertahanan domain maritim dan udara, selain pembangunan domain siber elektromagnetik.

Laut ialah ruang hidup strategik Malaysia. Jika laluan laut terganggu, kesannya tidak hanya dirasai oleh TLDM. Ia boleh menjejaskan bekalan tenaga, harga barangan, eksport, import dan keyakinan ekonomi. Sebab itu, kapal kombatan bukan aset mewah. Ia sebahagian daripada alat negara untuk memastikan ruang maritim kekal selamat, terbuka dan tidak mudah dipengaruhi oleh pihak luar.

Gangguan di SLOC boleh memberi kesan besar kepada negara. Perang Ukraine telah memberikan kesan kepada pelayaran dagang di Laut Hitam. Konflik di Timur Tengah pula memberikan kesan kepada pelayaran perdagangan di Laut Merah dan terkini, Selat Hormuz.

Dalam konteks Malaysia dan ASEAN, Selat Melaka dan Laut China Selatan menjadi tumpuan. Mahu tidak mahu, kita perlu menerima hakikat bahawa konflik boleh berlaku di mana-mana sahaja, termasuklah di kawasan berhampiran dengan kita sendiri.

Laut China Selatan kekal berisiko menjadi titik panas keselamatan serantau, walaupun bentuk dan tahap krisisnya sukar diramalkan. Mungkin pada ketika itu, Malaysia tidak akan terlibat secara langsung, tetapi kesannya akan tetap dirasai oleh Malaysia.

Ungkapan si vis pacem, para bellum mungkin tampak klise bagi sesetengah pihak, tetapi kata-kata yang membawa maksud “jika mahu keamanan, sentiasa bersedia untuk berperang” ini sering kali disalahertikan sebagai premis pro-peperangan oleh sesetengah pihak berkepentingan.

Hakikatnya, ungkapan dalam karya Epitoma Rei Militaris pada era Rom itu lebih dekat dengan realisme geopolitik dan keperluan cegah rintang (deterrence), bukan seruan untuk mencetuskan perang.

Konflik yang sedang memuncak di Timur Tengah telah menunjukkan bagaimana laluan perhubungan laut (SLOC) memberikan kesan kepada dunia. ./Foto:US Department of War

Cegah rintang bukan mahu berperang

Perkataan “cegah rintang” sering kedengaran teknikal. Namun maksudnya mudah. Cegah rintang ialah keupayaan untuk membuat pihak lain berfikir berkali-kali sebelum mencabar kepentingan negara. Ia bukan seruan untuk berperang. Ia ialah cara untuk mengekalkan keamanan melalui kekuatan yang dipercayai.

Di Malaysia, pembangunan keupayaan pertahanan adalah untuk memenuhi keperluan masa kini dan masa hadapan, bukan untuk perlumbaan senjata. Perkara ini telah ditekankan dalam KSP KPP. Dokumen itu turut menyatakan bahawa keupayaan pertahanan ialah satu bentuk cegah rintang yang perlu dipersiapkan di samping penggunaan saluran diplomasi bagi mempertahankan kepentingan negara serta memelihara kedaulatan dan keutuhan wilayah Malaysia.

Di laut, cegah rintang tidak boleh bergantung kepada rondaan sahaja. Sebuah kapal boleh hadir di kawasan operasi, tetapi kehadiran itu hanya benar-benar bermakna jika ia disokong oleh keupayaan yang boleh dipercayai. Radar memberi mata. Sistem komunikasi memberi rangkaian. Sistem pengurusan tempur memberi otak. Misil anti kapal memberi pukulan.

Tanpa keupayaan pemukul, sesebuah kapal kombatan kehilangan sebahagian daripada kuasanya dalam krisis. Dalam erti kata lain, kapal itu tidak bertaring dan tidak memberikan kesan gerun kepada lawan.

Perolehan kapal baharu TLDM, Kapal Misi Pesisir Batch 2 (LMSB2) dilengkapi dengan misil anti permukaan ATMACA dari Turkiye. ./Foto:Air Times/M Daim

Mengapa kapal kombatan memerlukan misil anti kapal

Seiring peredaran masa dan evolusi teknologi, peperangan laut moden bergerak pada jarak yang semakin jauh. Kapal tidak semestinya bertembung secara dekat seperti gambaran perang lama. Dalam banyak keadaan, siapa yang mengesan dahulu, membuat keputusan dahulu dan melancarkan serangan dahulu akan mempunyai kelebihan tersendiri.

Misil anti kapal membolehkan kapal kombatan menyerang sasaran permukaan dari jarak selamat. Ia juga membolehkan TLDM membentuk kawasan penafian laut, iaitu kawasan yang terlalu berisiko untuk dimasuki oleh pihak lawan tanpa mengambil kira kemungkinan diserang. Keupayaan ini penting bagi melindungi kapal sendiri, aset maritim negara, laluan dagang, pelantar tenaga dan kawasan kepentingan di Laut China Selatan.

Namun, misil bukan berdiri sendiri. Ia mesti disokong oleh rangkaian pengesanan dan penentuan sasaran yang baik. Pesawat rondaan maritim, helikopter, dron, radar pantai, kapal lain, sistem risikan dan komunikasi selamat semuanya memainkan peranan. Tetapi tanpa senjata serangan permukaan yang sesuai, rangkaian itu hanya mampu mengesan ancaman tetapi tidak mampu menanganinya.

Sebab itu LCS, sebagai kapal kombatan utama masa depan TLDM, memerlukan misil anti kapal yang benar-benar sesuai dengan peranannya.

Cegah rintang tidak semestinya terhad kepada aspek memperagakan kehadiran, tetapi ia turut melibatkan kelengkapan sistem persenjataan pada sesuatu aset strategik. ./Foto:LUNAS

NSM dan LCS: Keupayaan yang dirancang sejak awal

Pada April 2018, Kongsberg Defence & Aerospace mengumumkan kontrak bernilai EUR124 juta dengan TLDM bagi membekalkan NSM untuk LCS. Menurut Kongsberg, misil itu dirancang untuk dipasang di atas kapal dan diintegrasikan dengan sistem pengurusan tempur SETIS yang dibekalkan oleh Naval Group. Kenyataan itu turut menyebut kontrak berkenaan memberi TLDM keupayaan peluru berpandu permukaan ke permukaan yang penting.

Kenyataan itu secara jelas meletakkan NSM sebagai sebahagian daripada reka bentuk keupayaan LCS, bukan komponen sampingan. Kapal kelas Maharaja Lela dirancang sebagai platform kombatan yang mempunyai keupayaan pengawasan, pertahanan udara jarak dekat, peperangan anti kapal selam dan serangan permukaan. Jika komponen serangan permukaan terganggu, nilai keseluruhan platform turut terkesan.

KSP KPP menyatakan bahawa projek LCS diteruskan bagi melindungi kepentingan negara di kawasan lanjutan, dengan kapal pertama KD Maharaja Lela dijangka diterima pada Ogos 2026 dan empat lagi kapal antara 2027 hingga 2029. Dokumen sama turut menyebut perolehan LMS Batch 2 telah dimulakan pada 2024, dengan kapal pertama dan kedua dijadual diterima pada 2027, disusuli kapal ketiga pada 2028.

Jadual penerimaan LCS dan LMS Batch 2 menunjukkan TLDM sedang memasuki fasa penting pemodenan armada. Maka, isu misil anti kapal tidak boleh dipisahkan daripada penerimaan kapal, integrasi sistem dan kesiapsiagaan sebenar apabila kapal mula beroperasi.

Keupayaan peluru berpandu NSM telah mendapat perhatian dunia termasuk Amerika Syarikat. NSM dikatakan telah mengatasi beberapa aspek yang lazimnya dikuasai oleh Tomahawk. ./Foto:US Department of War

Isu NSM dan realiti kawalan eksport

Pada Mei 2026, laporan awal portal pertahanan berbahasa Inggeris tempatan Malaysian Defence menyentuh isu perolehan NSM mendapat maklum balas rasmi kerajaan. Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin menyatakan Malaysia akan menggunakan saluran diplomatik dengan Norway bagi mendapatkan penjelasan dan membincangkan langkah sewajarnya. Beliau turut mengesahkan kementerian mengambil maklum perubahan pendirian kerajaan Norway berhubung kelulusan eksport pertahanan.

Faktor di sebalik perubahan pendirian ini kini lebih jelas. Kementerian Luar Norway (MOFA) telah mengesahkan pembatalan beberapa lesen eksport yang melibatkan teknologi tertentu, dengan alasan Norway kini melaksanakan kawalan yang lebih ketat ke atas teknologi tersebut. Walaupun pihak berkuasa Norway menegaskan bahawa mereka masih menghargai hubungan baik dengan Malaysia, keputusan ini mengundang persoalan yang lebih besar: adakah ia sekadar pematuhan birokrasi berikutan penubuhan Direktorat Kawalan Eksport dan Sekatan (DEKSA) Norway pada Januari 2025, atau adakah ini petanda wujudnya satu dasar lebih meluas yang mengehadkan eksport teknologi kritikal pertahanan kepada negara-negara bukan NATO?

Isu bekalan NSM bukan sekadar soal kelewatan penghantaran, tetapi berkait dengan lesen eksport, kawalan teknologi dan risiko perubahan dasar negara pembekal. Jika corak bekalan senjata global pasca-Ukraine dinilai, tekanan terhadap rantaian bekalan pertahanan Eropah wajar diambil kira sebagai salah satu faktor yang boleh mempengaruhi keputusan negara pembekal.

Oleh sebab itu, Norway tidak wajar dihukum secara emosi hanya kerana melaksanakan haknya sebagai negara pengeluar. Misil anti kapal generasi baharu seperti NSM mengandungi teknologi yang dikawal ketat. Ia mampu terbang rendah menyusur permukaan laut (sea-skimming), mempunyai penderia pasif, profil radar rendah, dan sistem Pengecaman Sasaran Autonomi (ATR) beresolusi tinggi yang dikawal ketat pengedarannya.

Bagi Malaysia, isu ini menunjukkan bahawa kontrak pembelian semata-mata bukan jaminan keselamatan mutlak. Perolehan pertahanan moden kini tertakluk kepada kelulusan lesen eksport baharu, jaminan penghantaran, pematuhan birokrasi dan terutama sekali risiko perubahan dasar luar negara pembekal akibat dinamika geopolitik serantau mereka.

ATMACA merupakan hasil teknologi pertahanan mandiri oleh Turkiye. Mungkin tiba masanya Malaysia perlu melihat Turkiye sebagai salah satu role model dalam memperkuatkan industri pertahanan tempatan ./Foto: Kementerian Pertahanan Turkiye

Jika tiada NSM? Adakah Exocet, ATMACA atau yang lain?

Dari sudut sejarah pertahanan tanah air, TLDM mempunyai sejarah panjang mengoperasikan Exocet. Sistem ini pernah menjadi tulang belakang keupayaan anti kapal TLDM dan membina pengalaman penting dalam pengendalian sistem misil buatan Barat.

Namun, usia sistem perlu diambil kira. Pada Februari 2026, Air Times pernah melaporkan jawapan bertulis Menteri Pertahanan di Dewan Rakyat bahawa TLDM akan mengoperasikan dua jenis peluru berpandu permukaan ke permukaan, iaitu NSM dari Norway dan ATMACA dari Turkiye, dengan ATMACA dijangka diterima pada 2028. Perolehan kedua-dua misil ini mengambil kira konteks rancangan penggantian Exocet MM40 Blok II yang telah berkhidmat selama 29 tahun.

Perbandingan antara Exocet, NSM dan ATMACA tidak wajar dibuat seperti pertandingan siapa paling hebat. Setiap sistem mempunyai latar teknologi, doktrin penggunaan, integrasi platform dan rantaian bekalan tersendiri. Exocet mewakili pengalaman operasi lama TLDM, tetapi tidak bermakna kita boleh menolak tepi akan keperluan sistem ini. NSM dikaitkan dengan keupayaan generasi baharu dan integrasi awal LCS. ATMACA pula membawa dimensi kepelbagaian sumber, khususnya hubungan pertahanan dengan Turkiye dan perolehan LMS Batch 2.

Bagi Malaysia, persoalan utama bukan memilih sistem berdasarkan reputasi semata-mata. Persoalannya ialah sistem mana yang boleh dihantar, disokong, diintegrasikan, diselenggara dan dikembangkan dalam jangka panjang tanpa menimbulkan kelompangan operasi.

Seandainya perolehan NSM tidak mendapat kata putus yang baik, mungkin tiba masanya untuk Malaysia melihat kembali Exocet. Ini memandangkan platform LCS adalah berasaskan teknologi Perancis dan TLDM mempunyai pengalaman dalam mengoperasikan misil yang sama ./Foto:US Department of War

Kesedaran serantau dan realiti rantaian bekalan global

Negara-negara Indo-Pasifik kini giat mempertingkatkan keupayaan serangan permukaan jarak jauh. Filipina, misalnya, telah melabur PHP18.9 bilion (kira-kira RM1.59 bilion) untuk sistem BrahMos, manakala Indonesia terus menguji keupayaan Exocet dan Australia sedang beralih kepada misil NSM. Trend ini bukan isyarat perlumbaan senjata, sebaliknya mencerminkan kesedaran serantau tentang keperluan menangkis ancaman dari jarak yang lebih jauh dan selamat.

Keperluan ini semakin mendesak apabila melihat kepada corak Perang Ukraine dan konflik Timur Tengah (seperti Ops Epic Fury). Konflik moden menuntut penggunaan peluru berpandu dan amunisi pintar pada kadar yang sangat tinggi. Akibatnya, rantaian bekalan pertahanan global menjadi kritikal kerana negara pengeluar seperti di Eropah dan AS terpaksa mengutamakan stok untuk kegunaan sendiri atau sekutu rapat mereka.

Dari sudut Malaysia, dinamika geopolitik ini meletakkan negara pembeli yang bukan sekutu utama dalam risiko kelewatan atau gangguan bekalan senjata. Jika rantaian bekalan maritim dan industri terjejas oleh keutamaan konflik luar, ia akhirnya akan mengancam keselamatan laluan laut (SLOC) dan kestabilan ekonomi negara.

Perolehan sesuatu aset tidak semestinya menunjukkan siapa dapat yang paling canggih, tetapi ia turut melibatkan rantaian dan bekalan di saat genting. /Foto:US Department of War

Kedaulatan bukan sekadar membeli senjata

Isu perolehan NSM kepada Malaysia perlu dilihat dari satu lagi sudut yang lebih besar. Kedaulatan pertahanan bukan sekadar kemampuan membeli sistem terbaik di pasaran. Ia juga merangkumi kemampuan memastikan sistem itu sampai, boleh digunakan, boleh diselenggara, boleh diintegrasikan dan boleh disokong sepanjang hayat perkhidmatan.

Dasar Industri Pertahanan Negara (DIPN) atau National Defence Industry Policy (NDIP) meletakkan matlamat untuk membentuk kemandirian (self-reliance), inovasi dan kemajuan teknologi pertahanan Malaysia. Dasar itu menyasarkan pengurangan kebergantungan kepada teknologi asing melalui pembangunan keupayaan tempatan, kerjasama sektor awam-swasta, pengukuhan rantaian bekalan dan transformasi teknologi.

DIPN turut memberi penekanan kepada sektor maritim, pembangunan kapal perang dan kapal sokongan, sistem berkaitan pertahanan laut, serta sektor senjata dan amunisi sebagai subsektor kritikal industri pertahanan negara. KSP KPP pula menegaskan bahawa DIPN perlu direalisasikan segera bagi memberi hala tuju jelas kepada pertumbuhan industri pertahanan tempatan, termasuk penekanan kepada kandungan tempatan, pemindahan teknologi, pelesenan, hak harta intelek, latihan dan kerjasama penyelidikan.

Ini tidak bermaksud Malaysia perlu mengambil pendekatan yang tergesa-gesa dan tidak realistik iaitu membina semua perkara sendiri secara segera. Malaysia perlu bergerak daripada sekadar membeli sistem kepada membina keupayaan untuk menyelenggara, mengintegrasikan dan menyokong sistem itu sendiri.

Dalam perolehan misil, misalnya, Malaysia perlu menilai bukan sahaja harga dan prestasi, tetapi juga hak penyelenggaraan, data teknikal yang dibenarkan, latihan, integrasi tempatan, simpanan amunisi, sokongan perisian dan kemungkinan penglibatan industri tempatan.

Adalah menjadi harapan kepada kita semua agar pembangunan LCS dan aset persenjataannya dapat dipenuhi mengikut jadual. ./Foto:LUNAS

Apa yang berlaku seterusnya?

Sama ada Malaysia mampu meneruskan semula perolehan NSM atau tidak, ia bergantung kepada kebijaksanaan di peringkat kerajaan. Dalam apa jua keputusan selepas ini, aspek rantaian bekalan serta kepentingan pengguna akhir iaitu TLDM dan kedaulatan Malaysia perlu menjadi pertimbangan utama.

Namun, seperti yang dinyatakan tadi, sediakan payung sebelum hujan. Langkah ke hadapan adalah untuk menyelesaikan masalah dan bersedia dengan sebarang kemungkinan. Mencari siapa yang salah bukanlah satu langkah ke hadapan. Apa yang pasti, masalah mesti diselesaikan dan negara juga perlu bersedia dengan pilihan lain jika laluan asal tidak lagi dapat dipertahankan.

Perlu diingatkan, kapal kombatan tanpa misil anti kapal masih boleh belayar. Ia masih boleh mengibarkan bendera, melaksanakan rondaan dan memperagakan kehadiran. Tetapi dari sudut lain, kapal kombatan memerlukan keupayaan yang membuat sesuatu pihak mengambil kira risiko. Itulah nilai taring maritim.

Isu NSM mengingatkan Malaysia bahawa perolehan pertahanan moden tidak boleh dilihat secara sempit. Ia bukan hanya soal memilih sistem terbaik di atas kertas. Ia melibatkan kawalan eksport, rantaian bekalan, keutamaan geopolitik negara pembekal, sokongan sepanjang hayat dan keupayaan industri tempatan.

Malaysia mungkin masih perlu membeli sistem luar negara untuk tempoh yang panjang. Namun, setiap pembelian perlu membawa negara lebih hampir kepada kedaulatan teknologi, bukan sekadar menambah kebergantungan.

Bagi TLDM, misil anti kapal ialah keperluan operasi. Bagi negara, ia ialah sebahagian daripada cegah rintang. Bagi rakyat, ia ialah peringatan bahawa kedaulatan bukan hanya dipertahankan dengan kata-kata, tetapi dengan keupayaan yang nyata, terancang dan boleh dipercayai. – airtimes.my

8 Mei 2026 0 comments

Teknologi Pertahanan

Norway confirms revocation of several export licences involving specific technologies

by M.Daim 7 Mei 2026

written by M.Daim

KUALA LUMPUR, 7 MAY – The Norwegian Ministry of Foreign Affairs has confirmed that Norwegian authorities have revoked several export licences involving specific technologies, citing stricter controls on such technologies.

In an email response to Air Times, the ministry said the decision was made by Norwegian authorities, but did not specify the technologies, companies or contracts involved.

“Norwegian authorities have concluded to revoke certain export licenses related to specific technologies. This change is due to Norway’s stricter controls of certain technologies.

“Norway greatly values its strong relationship with Malaysia, and we look forward to continued cooperation and our constructive dialogue with the Malaysian authorities,” the Norwegian Ministry of Foreign Affairs said.

The response followed questions from Air Times on whether the revocation was directly linked to Norway’s new defence export regulations and the establishment of the Directorate of Export Control and Sanctions (DEKSA) in January 2025.

However, the ministry did not state whether the decision was a direct consequence of DEKSA’s establishment or part of a broader policy restricting defence-related exports to non-North Atlantic Treaty Organisation (NATO) countries, including Malaysia.

Norway values strong ties with Malaysia

Norway also emphasised that it values its relationship with Malaysia and looks forward to continued cooperation with Malaysian authorities.

Air Times also sought comments from DEKSA, but had not received a response at the time of writing.

The matter came into focus following reports of possible implications for Malaysia’s procurement of the Naval Strike Missile (NSM) anti-ship missile system produced by Kongsberg Defence & Aerospace AS for the Royal Malaysian Navy’s (RMN) Maharaja Lela-class littoral combat ships (LCS).

Previously, the Ministry of Defence said it was examining the matter and would hold discussions with the Norwegian government to obtain further clarification.

Fifth-generation missile selected for LCS

The NSM is a fifth-generation anti-ship missile produced by Norway’s Kongsberg Defence & Aerospace. It is designed for surface-to-surface strikes against maritime targets.

The system was selected to equip the RMN’s Maharaja Lela-class LCS, which is based on the Gowind design by Naval Group.

The NSM has a high-subsonic speed, weighs about 407 kilogrammes and measures 3.96 metres in length.

Based on publicly available information, the missile’s operational range exceeds 300 kilometres. The 300-kilometre threshold is often an important reference point in international missile export controls, including under the Missile Technology Control Regime (MTCR).

According to Kongsberg, the NSM was developed with high survivability features during its approach to target.

These include sea-skimming flight, passive sensors, a low radar profile, terrain-following flight and terminal manoeuvres designed to penetrate modern air defence systems.

The NSM is also equipped with Autonomous Target Recognition (ATR) through a high-resolution imaging infrared seeker.

This allows the missile to identify ship classes and select a more precise impact point against maritime targets.

NSM missile family

Apart from the ship-launched variant, the NSM missile family also includes a coastal defence system and the Joint Strike Missile (JSM), an air-launched variant developed from NSM technology.

The JSM weighs about 416 kilogrammes, measures 4 metres in length and has an operational range exceeding 350 kilometres.

It is designed for integration with the F-35, and can also be integrated with other fighter aircraft such as the F-16, F/A-18E/F and F-15E, subject to configuration and customer requirements. – airtimes.my

7 Mei 2026 0 comments

Semasa

Kerajaan laksana dasar bekerja dari rumah penjawat awam bermula 15 April

by M.Daim 1 April 2026

written by M.Daim

PUTRAJAYA – Kerajaan mengumumkan pelaksanaan dasar bekerja dari rumah bagi sektor awam bermula 15 April 2026 sebagai langkah campur tangan proaktif untuk mengurangkan penggunaan bahan api domestik.

Perdana Menteri, Dato’ Seri Anwar Ibrahim memaklumkan bahawa keputusan tersebut telah dipersetujui oleh Mesyuarat Jemaah Menteri bagi memastikan kemampanan bekalan tenaga negara terjamin susulan konflik di Asia Barat yang menjejaskan rantaian bekalan global.

Pelaksanaan dasar baharu ini akan melibatkan semua kementerian, agensi, badan berkanun, serta syarikat berkaitan kerajaan.

“Kita harus terima kenyataan bahawa keadaan tidak seperti biasa. Kalau keadaan itu mencemaskan, maka kita juga mesti bertindak sesuai dengan tuntutan masa dan kita mesti ikut rancangan kita,” kata Perdana Menteri.

Bagi menampan impak krisis tenaga yang meruncing, beliau mendedahkan bahawa kerajaan terpaksa menanggung kos subsidi tambahan yang sangat besar menerusi Inisiatif Sokongan Rakyat.

“Berapa jumlah belanja untuk menyerap impak minyak yang meningkat ini? RM4 bilion satu bulan. Jadi ini bukan perkara kecil orang-orang yang menyinggung hal ini harus tahu bahawa kerajaan membantu rakyat tambahan RM4 bilion ringgit, ini untuk menahan,” jelas beliau dalam satu taklimat ringkas pada Rabu.

Selain dasar bekerja dari rumah, kerajaan turut menguatkuasakan penyelarasan kuota subsidi petrol RON95 di bawah program BUDI MADANI kepada tahap 200 liter sebulan bermula hari ini sebagai langkah sementara. Pengisian diesel bersubsidi untuk wilayah Sabah, Sarawak, dan Labuan juga mula dikuatkuasakan.

Meskipun berdepan tekanan global, Perdana Menteri menegaskan bahawa kedudukan ekonomi negara yang relatif stabil membolehkan harga runcit petrol RON95 terus dikekalkan pada paras RM1.99 seliter.

Beliau turut memaklumkan bahawa perancangan strategik Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS) berjaya menjamin bekalan minyak dan gas yang mencukupi untuk keperluan negara sekurang-kurangnya sehingga bulan Mei. – airtimes.my

1 April 2026 0 comments

Semasa

UNIFIL: Seorang anggota pengaman maut di selatan Lubnan

by M.Daim 30 Mac 2026

written by M.Daim

BEIRUT, 30 MAC – Pasukan Interim Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di Lubnan (UNIFIL) mengesahkan seorang anggota pengamannya maut, manakala seorang lagi cedera parah akibat terkena letupan projektil pada malam Ahad.

Insiden berdarah tersebut dilaporkan berlaku apabila satu letupan berlaku berhampiran kedudukan pangkalan UNIFIL di kawasan Adchit Al Qusayr, selatan Lubnan.

Pihak UNIFIL dalam satu kenyataan rasmi pada Isnin memaklumkan bahawa arah bedilan dan pihak yang melancarkan projektil tersebut masih belum dapat dipastikan. Susulan kejadian itu, satu siasatan terperinci telah dilancarkan serta-merta bagi mengenal pasti punca sebenar serangan berkenaan.

“Kami masih tidak mengetahui dari mana asal usul projektil tersebut dan siasatan telah dilancarkan bagi menentukan semua keadaan yang menjurus kepada insiden ini.

“Tidak ada sesiapa pun yang sepatutnya kehilangan nyawa ketika berkhidmat untuk misi keamanan,” tegas UNIFIL menerusi kenyataan tersebut.

Pasukan pengaman antarabangsa itu turut menzahirkan ucapan takziah kepada keluarga, sahabat handai dan rakan setugas mangsa yang terkorban. Tumpuan perubatan kini diberikan sepenuhnya kepada anggota yang cedera parah dan sedang menerima rawatan rapi di hospital.

Dalam perkembangan berkaitan, UNIFIL mengulangi amaran keras kepada semua pihak yang terlibat dalam konflik di rantau berkenaan agar mematuhi sepenuhnya kewajipan di bawah undang-undang antarabangsa. Semua pihak yang bertelagah dituntut menahan diri daripada melakukan sebarang tindakan yang boleh mengancam nyawa anggota keamanan.

Keselamatan anggota serta harta benda Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) wajib dijamin pada setiap masa tanpa sebarang kompromi.

“Sebarang serangan yang disengajakan ke atas anggota pengaman merupakan satu pencabulan besar terhadap undang-undang kemanusiaan antarabangsa serta Resolusi 1701 Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNSC). Tindakan ini boleh dianggap sebagai jenayah perang,” amaran agensi itu.

UNIFIL meluahkan kekesalan atas angka korban yang terus meningkat melibatkan kedua-dua belah pihak di sepanjang Garisan Biru. Agensi itu mengulangi pendirian bahawa tiada penyelesaian ketenteraan yang mampu menamatkan krisis tersebut lantas mendesak semua bentuk keganasan dihentikan segera.

Sementara itu, agensi berita kebangsaan Lubnan, NNA melaporkan kejadian berlaku ketika Israel melancarkan serangan artileri ke ibu pejabat UNIFIL kontinjen Indonesia.- airtimes.my

30 Mac 2026 0 comments

Semasa

Pertama kali untuk tahun ini, Iran lancar peluru berpandu Sejjil sasar Israel

by M.Daim 16 Mac 2026

written by M.Daim

TEHRAN,16 MAC – Tentera Iran telah melancarkan peluru berpandu balistik Sejjil dalam gelombang serangan ke-54 terhadap sasaran Israel dan Amerika Syarikat (AS).

Ini merupakan pelancaran pertama peluru berpandu berkenaan pada tahun ini sejak konflik terbaharu antara kedua-dua pihak bermula pada akhir Februari lalu.

Pelancaran misil ini disahkan oleh Komander Pasukan Aeroangkasa IRGC, Brigedier Jeneral Majid Mousavi menerusi akaun media sosial beliau yang mengesahkan penggunaan aset ketenteraan strategik tersebut dalam gelombang serangan terbaharu itu.

Menurutnya, serangan yang dilancarkan pada Ahad itu menyasarkan pusat arahan dan kawalan tentera udara Israel.

Sebelum Operasi Janji Benar 4 (Operation True Promise 4), Iran pernah melancarkan misil ini terhadap Tel Aviv ketika Perang 12 Hari (Operation True Promise 3) pada 18 Jun 2025.

Peluru berpandu yang bersempena nama batu yang digunakan terhadap tentera Abrahah seperti terdapat dalam Surah Al Fil itu merupakan salah satu lonjakan teknologi ketenteraan Iran.

Tehran turut mendakwa peluru berpandu berkenaan mampu membedil Tel Aviv dalam tempoh kurang daripada tujuh minit sekiranya ia dilancarkan dari kemudahan di bandar Natanz. – airtimes.my

16 Mac 2026 0 comments

Teknologi Pertahanan

Polis Jepun pilih tambah 3 buah helikopter Airbus H135

by M.Daim 14 Mac 2026

written by M.Daim

TOKYO,14 MAC – Agensi Polis Kebangsaan (NPA) Jepun memuktamadkan tempahan tiga buah helikopter Airbus H135 bagi menyokong program pemodenan armada pasukannya.

Aset terbaharu itu akan ditempatkan di jabatan polis wilayah Hokkaido, Shimane dan Miyagi. Helikopter berkenaan akan digunakan untuk pelbagai misi penguatkuasaan undang-undang, termasuk penugasan rondaan, operasi mencari dan menyelamat (SAR) serta pengangkutan taktikal.

Helikopter utiliti ringan berenjin kembar itu dilengkapi dengan suite avionik Helionix dan sistem autopilot empat paksi.

Bagi meningkatkan kesedaran situasi juruterbang ketika operasi, reka bentuk kokpit pesawat ini didatangkan dengan tiga paparan elektronik besar yang serasi dengan penggunaan cermin mata penglihatan malam (NVG). Ia juga memiliki Penunjuk Had Pertama (FLI) yang menggabungkan paparan data instrumen enjin dalam satu indikator.

Pengarah Urusan Airbus Helicopters di Jepun, Jean-Luc Alfonsi berkata perolehan ini membuktikan model H135 kekal sebagai platform penguatkuasaan undang-undang yang boleh diharap di negara tersebut.

“Kami berbesar hati dengan kepercayaan berterusan Agensi Polis Kebangsaan terhadap H135. Kebolehpercayaan dan prestasi tinggi H135 yang terbukti menjadikannya platform muktamad untuk penguatkuasaan undang-undang,” jelas beliau dalam satu kenyataan.

Alfonsi menambah bahawa pihak syarikat komited untuk terus menyediakan sokongan komprehensif bagi memastikan NPA mampu memenuhi keperluan misi kritikal mereka di seluruh Jepun.

Pembelian terbaharu ini menjadikan jumlah keseluruhan armada Airbus milik NPA meningkat kepada 26 unit.

Bagi melengkapkan ekosistem operasi, pengendali helikopter H135 di Jepun akan menerima latihan di pusat simulator penerbangan penuh milik Airbus yang berpangkalan di Kobe.

Pada masa ini, sebanyak 98 buah helikopter H135 sedang beroperasi di seluruh Jepun. Daripada jumlah tersebut, 15 unit dikhususkan sepenuhnya untuk misi penguatkuasaan undang-undang. – airtimes.my

14 Mac 2026 0 comments

Semasa

Permintaan Eropah melonjakkan penjualan senjata global hampir 10 peratus

by M.Daim 14 Mac 2026

written by M.Daim

STOCKHOLM, 14 MAC – Jumlah pemindahan senjata utama antarabangsa mencatatkan lonjakan sebanyak 9.2 peratus bagi tempoh lima tahun antara tahun 2021 hingga 2025.

Laporan terbaharu Institut Penyelidikan Keamanan Antarabangsa Stockholm (SIPRI) mendedahkan bahawa peningkatan tersebut didorong secara besar-besaran oleh permintaan mendadak dari negara-negara Eropah.

Negara-negara di benua berkenaan telah melipatgandakan import senjata mereka sebanyak 210 peratus berbanding tempoh lima tahun sebelumnya. Perkembangan itu secara langsung menjadikan Eropah sebagai rantau penerima persenjataan terbesar di dunia dengan menguasai 33 peratus import global.

Peningkatan aliran senjata antarabangsa ini merupakan yang tertinggi sejak tempoh 2011 hingga 2015. Ia sebahagian besarnya disumbangkan oleh pemindahan senjata ke Ukraine yang kini menerima 9.7 peratus daripada keseluruhan pemindahan senjata global.

Pengarah Program Pemindahan Senjata SIPRI, Mathew George berkata ketegangan dan konflik berterusan di beberapa rantau lain sememangnya memacu import senjata berskala besar, namun faktor Eropah adalah pendorong utama peningkatan angka global.

“Lonjakan ketara dalam aliran senjata ke negara-negara Eropah telah menolak pemindahan senjata global meningkat hampir 10 peratus.

“Penghantaran ke Ukraine sejak tahun 2022 adalah faktor paling jelas, tetapi kebanyakan negara Eropah lain juga telah mula mengimport lebih banyak senjata secara signifikan untuk memperkukuh keupayaan ketenteraan mereka terhadap ancaman yang semakin meningkat dari Rusia,” katanya menerusi satu kenyataan yang dikeluarkan oleh SIPRI.

Laporan SIPRI turut menyentuh sentimen ancaman terhadap Rusia serta ketidakpastian mengenai komitmen Amerika Syarikat (AS) untuk mempertahankan sekutu Eropahnya.

Situasi ini telah melonjakkan permintaan senjata dalam kalangan negara anggota Pertubuhan Perjanjian Atlantik Utara (NATO) secara mendadak.

Secara keseluruhan, gabungan import senjata oleh 29 negara anggota NATO di Eropah telah berkembang pesat sebanyak 143 peratus bagi tempoh 2021 hingga 2025.

Bagi menampung keperluan tersebut, hampir separuh daripada pemindahan senjata ke Eropah dibekalkan oleh AS iaitu sebanyak 48 peratus, diikuti oleh negara serantau seperti Jerman dan Perancis.

Penyelidik Program Pemindahan Senjata SIPRI, Katarina Djokic menjelaskan bahawa walaupun firma pertahanan Eropah telah meningkatkan pengeluaran senjata domestik, rantau tersebut masih amat bergantung kepada teknologi blok Barat.

“Sokongan pelaburan baharu Kesatuan Eropah untuk industri pertahanan negara anggota telah membawa kepada beberapa pesanan dalaman, namun negara-negara Eropah terus mengimport senjata AS pada tahun 2021 hingga 2025,

“Mereka memfokuskan pembelian khususnya kepada pesawat tempur dan sistem pertahanan udara jarak jauh,” jelas beliau.

Di sebalik lonjakan melampau di benua Eropah, aliran import senjata ke seluruh rantau lain di dunia termasuk Asia dan Oceania, Timur Tengah, serta Afrika masing-masing merekodkan penyusutan yang ketara sepanjang tempoh lima tahun yang sama. – airtimes.my

14 Mac 2026 0 comments

Teknologi Pertahanan

Meriam BORAN Turkiye calon utama tender persenjataan Tentera Darat Malaysia

by M.Daim 14 Mac 2026

written by M.Daim

KUALA LUMPUR, 14 MAC – Rundingan perolehan sistem meriam tunda ringan bagi kegunaan Tentera Darat Malaysia kini sedang giat dijalankan.

Dalam saingan tender persenjataan tersebut, meriam MKE BORAN 105 milimeter buatan Turkiye tampil sebagai calon yang paling kukuh untuk dipilih.

Syarikat pertahanan Turkiye iaitu MKE menerusi satu kenyataan rasmi memaklumkan bahawa sistem tersebut mendahului pesaing lain berdasarkan piawaian kualiti yang tinggi serta prestasi cemerlang yang dipamerkan ketika sesi ujian di Malaysia.

Selain itu, potensi pemilihan BORAN turut disokong oleh jalinan hubungan kebudayaan, politik, dan ekonomi yang erat di antara Malaysia dan Turkiye.

“Dengan kemasukannya ke dalam inventori Angkatan Tentera Turkiye, eksport bersejarah pertama ke Bangladesh, demonstrasi tembakan langsung berprestasi tinggi di Malaysia dan penghantaran Eropah ke Macedonia Utara, BORAN berdiri sebagai contoh konkrit kepakaran kejuruteraan dan keupayaan eksport yang dicapai oleh industri pertahanan Turkiye,” jelas kenyataan tersebut.

Pihak MKE telah menyatakan ujian penembakan yang dilaksanakan di Malaysia telah menunjukkan prestasi meriam BORAN./Gambar: MKE

Pihak syarikat menambah bahawa pencapaian itu terus melonjakkan profil persenjataan berkenaan di peringkat antarabangsa.

“Sambil mengukuhkan kedudukannya di pasaran global dari hari ke hari, meriam BORAN terus menarik perhatian pelbagai negara di seluruh Asia, Eropah dan melangkauinya dengan keupayaan unggul serta potensi eksport yang tinggi,” tambah MKE.

Terdahulu pada Mei 2025, meriam BORAN telah menyertai sesi ujian tembakan langsung di Malaysia. Dalam ujian demonstrasi tersebut, ia dinilai di tapak lapang sasar yang sama bersama sistem meriam dari beberapa negara berbeza.

Hasil penilaian mendapati BORAN berjaya melepaskan 12 das tembakan dalam tempoh masa hanya 46 saat. Pencapaian itu jelas mengatasi keupayaan meriam pesaing yang lain dari aspek kadar kelajuan tembakan dan integriti sistem secara keseluruhan.

Direka untuk memenuhi spesifikasi keperluan pertahanan moden, BORAN didatangkan dengan berat hanya 1,775 kilogram, lantas menjadikannya sebagai antara meriam paling ringan di dunia.

Reka bentuk yang ringan itu membolehkan ia diangkut dengan pantas melalui udara menggunakan helikopter Sikorsky S-70 dan Chinook, atau melalui laluan darat menggunakan kenderaan pembawa beban berat.

Meriam tersebut mampu diletakkan dalam posisi sedia untuk menembak dalam tempoh kurang daripada satu minit. Ia juga memiliki keunikan tersendiri dengan keupayaan melepaskan tembakan ketika masih berada di atas tayarnya.

Sistem persenjataan ini turut dilengkapi dengan Sistem Kawalan Tembakan bersokongan Sistem Penentududukan Global (GPS), alat pandang panorama dan keupayaan atur gerak pantas yang amat bersesuaian dengan keperluan operasi briged elit. – airtimes.my

14 Mac 2026 0 comments

Newer Posts

Older Posts