Dalam persekitaran keselamatan yang semakin dipengaruhi gangguan rantaian bekalan, kos penyelenggaraan dan kebergantungan kepada pembekal luar, pendekatan sekadar membeli aset siap bina tidak lagi memadai dan praktikal. Bagi Malaysia, perolehan pertahanan kini tidak boleh dilihat hanya sebagai pembelian kapal, kenderaan, sistem persenjataan atau peralatan ketenteraan.
Selama beberapa dekad, urus niaga pertahanan negara banyak bersifat tradisional. Malaysia menyediakan dana, manakala pembekal luar turut membawa risiko dari segi rantaian bekalan, jadual penyelenggaraan, kos hayat aset dan kawalan teknologi ketika krisis.
Melalui Dasar Industri Pertahanan Negara (DIPN), Kementerian Pertahanan menetapkan syarat sekurang-kurangnya 30 peratus kandungan tempatan dalam setiap perolehan pertahanan baharu. Pada masa sama, aktiviti penyelenggaraan, pembaikan dan baik pulih (MRO) selepas tempoh waranti perlu dilaksanakan oleh syarikat tempatan, manakala pengeluaran peralatan asal masih boleh terlibat bagi aset yang berada dalam tempoh waranti.
Turkiye dalam kerangka rakan strategik
Di sinilah Republik Turkiye hadir sebagai rakan strategik yang relevan kepada Malaysia. Turkiye sudah sedia maklum mempunyai industri pertahanan yang berkembang pesat dan beberapa syarikatnya sudah terlibat dalam program pertahanan Malaysia dan juga global.
Namun, nilai kerjasama ini tidak wajar diukur melalui aset semata-mata, sebaliknya melalui sejauh mana pemindahan teknologi, penyertaan vendor tempatan dan pembangunan MRO benar-benar berlaku. Hubungan akrab ini turut diperkukuh melalui Majlis Kerjasama Strategik Peringkat Tinggi (HLSC) yang dipengerusikan bersama oleh Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim dan Presiden Recep Tayyip Erdoğan.
Kerangka ini memberi komitmen penuh terhadap keselamatan kedua-dua wilayah, meliputi bidang pertahanan, perdagangan, teknologi, pelaburan, logistik, kesalinghubungan maritim, pembangunan pelabuhan dan penerbangan.
Kerjasama pertahanan tidak bergerak secara terpencil. Ia berkait dengan jaringan ekonomi, industri, rantaian bekalan dan keupayaan sumber manusia. Atas sebab itu, hubungan dengan Turkiye perlu dilihat bukan semata-mata sebagai hubungan pembeli dan pembekal, tetapi sebagai peluang untuk menguji sama ada Malaysia benar-benar mampu membina ekosistem pertahanan yang lebih mandiri dan mampan.
Projek LMS Batch 2 sebagai ujian pelaksanaan
Contoh paling nyata kerjasama ini ialah projek perolehan Kapal Misi Pesisir Batch 2 (LMSB2) yang dijangka diserahkan kepada Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) menjelang hujung tahun 2027. Program ini melibatkan tiga kapal berasaskan reka bentuk korvet kelas Ada oleh Savunma Teknolojileri Muhendislik (STM), yang mana pembinaannya dilaksanakan di Turkiye.
Kapal pertama LMSB2, Tunku Laksamana Abdul Jalil, telah dilancarkan di Istanbul Shipyard pada 24 Mei 2026. Perkembangan ini penting kerana ia bukan sahaja menandakan kemajuan projek, tetapi turut menjadi medan untuk Malaysia menilai keberkesanan kerjasama teknikal dengan industri pertahanan Turkiye.
Projek LMSB2 tidak wajar dilihat hanya sebagai pembelian kapal. Dari sudut industri, nilainya terletak pada peluang pembelajaran dalam reka bentuk, integrasi sistem, pengurusan projek, sokongan logistik bersepadu dan MRO. Penglibatan HAVELSAN sebagai pembekal Sistem Pengurusan Tempuran (CMS) pula, membuka ruang kepada pemahaman lebih mendalam terhadap integrasi sistem tempur moden.
Namun, dakwaan mengenai pemindahan teknologi ini perlu ditulis secara berhati-hati. Ia hanya boleh dinilai berdasarkan skop program latihan, penglibatan syarikat tempatan, kandungan industri dan keupayaan yang kekal selepas kapal diserahkan kepada Malaysia.
Membina rantaian industri tempatan
Potensi terbesar kerjasama Malaysia- Turkiye bukan semata-mata pada aset yang dibekalkan, tetapi pada struktur perjanjian jangka panjang yang boleh menghubungkan vendor Malaysia dengan rantaian bekalan pertahanan. Jika dilaksanakan dengan disiplin, kerjasama seperti ini boleh membantu jurutera, teknisyen dan syarikat tempatan bergerak daripada peranan pengguna kepada penyelenggara, pengintegrasi dan pengeluar komponen tertentu.
Sebagai contoh, syarikat Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), telah memeterai persefahaman dengan Perbadanan Melaka dan Anzeco Powertech bagi membangunkan fasiliti industri iaitu kemudahan pengeluaran komponen dan pemasangan amunisi di Melaka. Perkembangan ini boleh menjadi sebahagian daripada pembinaan ekosistem fizikal industri pertahanan, khususnya jika ia disusuli pelaksanaan sebenar dari segi teknologi, tenaga kerja, keselamatan, pensijilan dan rantaian pembekal tempatan.
Begitu juga kerjasama antara Otokar dan Boustead Holdings Berhad dalam pembentukan keupayaan pemasangan serta pembuatan platform casis kenderaan berperisai untuk kegunaan tentera darat di Malaysia. Jika kerjasama ini berkembang kepada MRO, pembangunan vendor dan perpindahan teknologi, ia boleh menyokong aspirasi DIPN untuk menjadikan perolehan pertahanan sebagai pemangkin industri tempatan.
Ujian Sebenar Kemandirian Pertahanan
Namun, pemindahan teknologi tidak berlaku hanya kerana wujudnya perjanjian atau memorandum persefahaman. Malaysia masih perlu memastikan syarikat tempatan mempunyai modal, tenaga mahir, pensijilan, kawalan mutu, akses kepada data teknikal dan jumlah kerja yang mencukupi untuk mengekalkan keupayaan selepas projek selesai. Tanpa elemen ini, kandungan tempatan boleh menjadi angka pentadbiran semata-mata, bukan keupayaan industri yang benar-benar mandiri.
Melalui DIPN dan kerjasama dengan rakan seperti Turkiye, Malaysia sedang meletakkan asas untuk yang kukuh mengurangkan kebergantungan kepada pembekal luar secara berperingkat dan akan melahirkan generasi pakar inovasi pertahanan anak tempatan yang mampu berdaya saing serta berjiwa patriotik.
Kejayaan usaha ini membuktikan bahawa keselamatan negara pada abad-21, tidak lagi hanya bergantung kepada jumlah aset yang dibeli, tetapi kepada sejauh mana pemindahan teknologi, kandungan tempatan, MRO dan pembangunan vendor dapat dilaksanakan secara konsisten. Jika dasar ini diterjemahkan dengan berkesan, Malaysia berpeluang membina ekosistem sokongan pertahanan yang lebih mandiri, lebih bernilai kepada keselamatan negara serta lebih berdaya saing di rantau Asia Tenggara. -airtimes.my
