Dalam perbincangan mengenai pesawat udara tanpa pemandu, istilah MALE dan HALE sering digunakan secara bertindih. Kedua-duanya merujuk kepada UAV bersayap tetap yang mampu berada lama di udara, membawa sensor pengawasan, serta melaksanakan misi risikan, pengawasan dan peninjauan atau Intelligence, Surveillance and Reconnaissance (ISR). Namun, persamaan itu tidak bermakna kedua-duanya memainkan peranan yang sama.
MALE ialah singkatan kepada Medium Altitude Long Endurance, manakala HALE merujuk kepada High Altitude Long Endurance. Dalam klasifikasi NATO, kedua-dua kategori ini berada dalam kelompok UAS Kelas III, iaitu kategori bagi sistem udara tanpa pemandu bersaiz besar yang beroperasi pada altitud lebih tinggi dan lazimnya digunakan untuk misi ketenteraan utama.
MALE sebagai penyelesaian taktikal dan fleksibel
Perbezaan utama platform MALE dan HALE terletak pada titik keseimbangan operasi, kemampuan altitud, dan juga ketahanan kos penjagaan keseluruhannya.
MALE lazimnya digunakan untuk operasi yang memerlukan kehadiran berterusan di kawasan tertentu, seperti rondaan sempadan, pengawasan maritim, sokongan operasi darat, penjejakan sasaran dan serangan tepat jika platform tersebut dipersenjatai. HALE pula dibangunkan untuk pengawasan strategik di kawasan yang jauh lebih luas, biasanya pada altitud sangat tinggi dan untuk tempoh penerbangan yang panjang.
Contoh paling mudah bagi kategori MALE ialah MQ-9 Reaper atau MQ-9A. General Atomics menyatakan MQ-9A mempunyai endurance melebihi 27 jam, mampu beroperasi sehingga 50,000 kaki, serta membawa muatan sehingga 3,850 paun atau kira-kira 1,746 kilogram.
Varian Extended Range pula meningkatkan endurance daripada 27 jam kepada 34 jam. Platform seperti ini menunjukkan ciri utama MALE, iaitu gabungan endurance, sensor, muatan senjata dan keupayaan beroperasi hampir dengan medan operasi.
Dalam konteks operasi, MALE biasanya lebih fleksibel. Ia boleh digunakan oleh tentera udara, tentera darat, tentera laut, pasukan sempadan dan agensi keselamatan. Varian seperti MQ-9B SeaGuardian pula disesuaikan untuk pengawasan maritim, termasuk membawa radar maritim, sistem pengenalan automatik, penderia sokongan elektronik serta konfigurasi bagi peperangan antikapal selam.
Menurut laporan General Atomics, SeaGuardian direka untuk terbang melalui kawalan satelit melebihi 30 jam bergantung kepada konfigurasi.
Beroperasi pada altitud ekstrem melebihi 60,000 kaki, pesawat RQ-4D Phoenix milik NATO ini adalah contoh unggul aset HALE bagi keperluan pengawasan dan risikan strategik global. Foto: Northrop Grumman
HALE menawarkan pengawasan strategik dari altitud ekstrem
HALE pula berada pada tahap yang berbeza. Contoh paling dikenali ialah RQ-4 Global Hawk. Tentera Udara Amerika Syarikat menyatakan Global Hawk ialah platform ISR altitud tinggi dan endurance panjang yang membawa sensor untuk pengumpulan imejan, isyarat dan penjejakan sasaran bergerak. Platform ini mampu terbang melebihi 34 jam dengan siling operasi 60,000 kaki, jarak 12,300 batu nautika dan muatan sekitar 3,000 paun.
Perbezaan ini menjadikan HALE lebih hampir kepada aset strategik berbanding aset taktikal. Ia tidak semestinya digunakan untuk memerhati satu kawasan kecil secara dekat.
Sebaliknya, HALE digunakan untuk membina gambaran operasi yang luas, meninjau kawasan maritim atau daratan berskala besar, mengesan corak pergerakan, menyokong pengumpulan risikan strategik dan menyediakan data hampir masa nyata kepada markas peringkat tinggi.
Satu lagi perbezaan penting ialah tahap infrastruktur. MALE memerlukan stesen kawalan darat, pautan data, kru operasi, sistem penyelenggaraan dan akses kepada ruang udara yang sesuai.
Namun, keperluannya masih lebih mudah diurus berbanding HALE. HALE memerlukan ekosistem yang lebih kompleks, termasuk kawalan misi jarak jauh, rangkaian satelit, pemprosesan data berskala besar, sensor berkuasa tinggi dan sokongan logistik yang lebih mahal.
Memilih aset yang tepat untuk ekosistem pertahanan
Dari segi kos dan risiko, MALE lebih menarik kepada banyak negara kerana ia memberi keseimbangan antara kemampuan dan harga. Ia boleh menjalankan misi ISR, rondaan maritim, kawalan sempadan dan serangan terhad tanpa memerlukan pelaburan setinggi HALE. HALE pula memberikan kelebihan besar dari segi liputan dan endurance, tetapi kos perolehan, operasi dan penyelenggaraannya jauh lebih tinggi.
Namun, MALE bukan semestinya “lebih rendah” daripada HALE dari sudut nilai operasi.
Dalam banyak keadaan, MALE lebih praktikal. Negara yang perlu memantau perairan luas, zon ekonomi eksklusif, sempadan darat, laluan penyeludupan atau kawasan konflik intensiti rendah mungkin lebih memerlukan MALE berbanding HALE. HALE lebih sesuai untuk negara yang mempunyai keperluan ISR strategik merentas wilayah besar serta kemampuan kewangan dan teknikal untuk menyokong operasinya.
Perkembangan terkini juga menunjukkan sempadan antara kategori ini semakin kabur. Eurodrone, sebagai contoh, dikategorikan sebagai RPAS berendurance panjang dengan keupayaan pelbagai misi. Airbus menyatakan platform ini direka untuk misi IS(TA)R bersenjata, maritim termasuk antikapal selam, pemerintahan dan kawalan, serta amaran awal.
Penggunaan pesawat udara tanpa pemandu amat penting bagi membekalkan pengawasan strategik berterusan demi menjamin keselamatan sempadan daratan dan zon maritim negara tanpa merisikokan nyawa juruterbang. Foto: GI-ASI
Airbus turut menyatakan Eurodrone mempunyai muatan misi maksimum 2.3 tan dan endurance sehingga 40 jam. OCCAR pula menyifatkan Eurodrone sebagai sistem Large Long Endurance dengan MTOW 12 tan dan keupayaan misi seperti ASW, ASuW, pengawasan kawasan luas, perlindungan infrastruktur kritikal dan SIGINT.
Ini menunjukkan satu perkara penting, iaitu klasifikasi mengenai kemampuan dan perbezaan MALE dan HALE tidak boleh dibaca secara terlalu sempit.
Altitud memang penting, tetapi ia bukan satu-satunya penentu. Muatan sensor, endurance, kaedah kawalan, jenis pautan data, integrasi ruang udara, misi utama dan tahap penggunaannya dalam struktur ketenteraan juga perlu dinilai.
Selain itu, istilah UAV dan UAS juga perlu dibezakan. UAV merujuk kepada pesawat itu sendiri, manakala UAS merangkumi keseluruhan sistem, termasuk pesawat, stesen kawalan, pautan komunikasi, kru, sensor, perisian, penyelenggaraan dan rangkaian pemprosesan data.
Dalam operasi sebenar, yang menentukan keberkesanan bukan pesawat semata-mata, tetapi keseluruhan sistem yang menyokongnya.
Menilai cabaran operasi masa depan ruang udara
Kesimpulannya, MALE dan HALE bukan sekadar dua label teknikal. MALE ialah aset endurance panjang yang lebih dekat dengan operasi taktikal, maritim dan pengawasan berterusan.
HALE pula ialah aset ISR strategik yang memberi liputan luas pada altitud tinggi dan tempoh penerbangan panjang. Kedua-duanya penting, tetapi keperluan terhadapnya bergantung kepada objektif operasi, kemampuan kewangan, ancaman semasa dan tahap kematangan rangkaian C4ISR sesebuah negara.-airtimes.my