Medan peperangan alaf baharu kini menyaksikan satu evolusi persenjataan yang amat pantas dan mendebarkan. Jika dahulu jet pejuang generasi kelima dan peluru berpandu balistik menjadi lambang kemegahan kuasa besar, kini tumpuan pakar strategi pertahanan mula beralih kepada dron yang mampu terbang menyusup serta menunggu masa yang sesuai sebelum menghentam sasaran dengan ketepatan yang tinggi.
Perkembangan teknologi ketenteraan ini kembali melonjak ke pentas utama pasaran pertahanan global apabila syarikat teknologi Amerika Syarikat, Palladyne AI Corp., memeterai pakatan strategik bersama gergasi pertahanan Israel Aerospace Industries atau IAI pada Jun 2026.
Melalui perjanjian tersebut, Palladyne AI memperoleh hak eksklusif untuk mengeluarkan, mengintegrasikan serta memasarkan sistem dron penyerang HARPY, HAROP dan Mini HARPY secara domestik demi memenuhi keperluan kerajaan AS.
Langkah strategik ini bukan sahaja mengurangkan kebergantungan kepada rantaian bekalan luar malah membolehkan teknologi luar negara disesuaikan mengikut piawaian ketat tentera Amerika Syarikat.
Konsep Senjata Hibrid antara Dron dan Peluru Berpandu
Masyarakat umum mungkin sudah biasa mendengar istilah dron pengawasan yang merakam video atau peluru berpandu konvensional yang dilancarkan terus ke arah koordinat tertentu.
Walau bagaimanapun, munisi berlegar atau loitering munitions merupakan sebuah kategori hibrid unik yang menggabungkan ciri terbaik daripada kedua-dua dunia berkenaan. Senjata ini direka untuk dilancarkan ke ruang udara kawasan musuh tanpa memerlukan maklumat kedudukan sasaran yang tepat pada peringkat awal.
Perbezaan paling ketara berbanding peluru berpandu tradisional adalah faktor masa dan fleksibiliti operasi.
Sebaik sahaja dilancarkan, munisi berlegar akan berputar-putar atau berlegar di ruang udara selama beberapa jam demi memburu peluang terbaik. Sekiranya keadaan di medan tempur berubah ataupun sasaran didapati tidak lagi sah, operator manusia mempunyai pilihan untuk mematikan serangan bagi mengelakkan kemusnahan kolateral.
Ciri pintar ini memberikan kelebihan taktikal yang luar biasa kerana ia berfungsi sebagai sensor peninjau sekali gus bertindak sebagai hulu peledak pemusnah apabila tiba masanya.
Strategi mematikan Mata Pertahanan Udara Musuh
Dalam doktrin peperangan moden, radar diibaratkan sebagai mata utama bagi mana-mana sistem pertahanan udara.
Tanpa kehadiran radar yang berfungsi, sesebuah angkatan tentera akan menjadi buta serta gagal mengesan kehadiran jet pejuang, helikopter mahupun peluru berpandu berpandu yang sedang menghampiri ruang udara mereka.
Oleh sebab itu, misi melumpuhkan pertahanan udara musuh atau lebih dikenali dalam istilah ketenteraan sebagai Suppression of Enemy Air Defenses dan Destruction of Enemy Air Defenses menjadi keutamaan tertinggi sebelum serangan utama dilakukan.
HAROP dilancarkan sebagai munisi berlegar jarak jauh yang direka untuk mencari, menjejak dan menyerang sasaran bernilai tinggi dalam operasi pertahanan moden. Foto: IAI
Sebagai contoh, dron siri HARPY yang dibangunkan oleh IAI dibina khusus dengan peranan sebagai peluru berpandu antiradiasi autonomi yang memburu isyarat elektromagnetik daripada radar musuh.
Dron pemburu ini mampu mengesan pancaran radar dari jarak jauh serta melakukan junaman maut untuk memusnahkannya secara total walaupun dalam situasi gangguan elektronik yang sangat padat. Keupayaan beroperasi dalam persekitaran tanpa isyarat navigasi satelit global atau GNSS yang dinafikan oleh musuh bakal menjadikan dron ini senjata yang digeruni di medan perang.
Keupayaan Taktikal Keluarga Harpy Di Medan Tempur
Walaupun ketiga-tiga aset ini berada di bawah satu payung pengeluaran yang sama, fungsi serta pendekatan operasi bagi setiap varian mempunyai perbezaan nyata yang disesuaikan mengikut keperluan misi.
Sebagai contoh, varian HARPY merupakan model perintis yang memfokuskan sepenuhnya kepada misi memburu dan memusnahkan pemancar radar musuh secara autonomi melalui pengesanan isyarat frekuensi radio.
Bagi misi yang lebih luas pula, varian HAROP berfungsi sebagai dron penyerang yang lebih besar dengan menggabungkan keupayaan pengawasan optik bermutu tinggi serta hulu peledak berkuasa besar untuk menyasarkan aset bernilai tinggi seperti pos pemerintahan, depoh logistik dan kenderaan perisai.
Sementara itu, varian Mini HARPY membawa pendekatan taktikal yang jauh lebih kompak dengan berat sekitar 50 kilogram. Varian mini ini dilengkapi sistem pencari hibrid elektro-optik inframerah dan sensor antiradiasi yang membolehkannya beroperasi sejauh 100 kilometer dengan daya tahan penerbangan melebihi 80 minit bersama hulu peledak seberat 7 kilogram.
Secara keseluruhan, keluarga HARPY menunjukkan bagaimana munisi berlegar tidak boleh dilihat sebagai satu jenis senjata yang seragam. HARPY menumpukan pemburuan radar, HAROP memberi pilihan serangan lebih luas terhadap sasaran bernilai tinggi, manakala Mini HARPY menawarkan keupayaan taktikal yang lebih ringan dan fleksibel.
Perbezaan inilah yang menjadikan keluarga sistem ini relevan dalam perbincangan tentang perang moden, khususnya apabila pertahanan udara, radar dan sistem tanpa pemandu semakin menjadi sebahagian penting dalam medan tempur.
Mengapa AS mahu pengeluaran domestik?
Kerjasama Palladyne AI dan IAI perlu dilihat dalam konteks lebih besar, bukan sekadar berita korporat. AS sedang memberi perhatian kepada sistem tanpa pemandu, munisi berlegar, autonomi dan pengeluaran yang boleh digerakkan dengan lebih pantas.
Palladyne AI menyatakan kerjasama itu membolehkan sistem IAI disesuaikan dengan keperluan AS dan dihasilkan secara domestik. Dari sudut industri pertahanan, ini penting kerana pengeluaran dalam negara boleh mengurangkan sebahagian risiko rantaian bekalan, mempercepat integrasi tempatan dan membolehkan penyesuaian mengikut kehendak pelanggan kerajaan AS.
Perang Nagorno-Karabakh pada 2020 turut memberi pengajaran bahawa dron, peluru berpandu dan munisi berlegar boleh memberi kesan besar kepada sistem pertahanan udara dan aset darat jika digunakan bersama risikan serta serangan tepat. Laporan dari Center for Strategic and International Studies (CSIS) menyatakan konflik itu menyaksikan penggunaan meluas peluru berpandu, dron dan roket artileri, termasuk serangan ke atas sistem pertahanan udara S-300.
Manakala, The Royal United Services Institute (RUSI) pula menyatakan Harop digunakan secara meluas oleh Azerbaijan dan antara penggunaannya yang paling menonjol ialah serangan terhadap tapak peluru berpandu permukaan ke udara S-300 Armenia di Shuskakend. Laporan itu juga menjelaskan bahawa munisi berlegar seperti Harpy dan Harop boleh menyasarkan titik kegagalan bernilai tinggi seperti radar sistem pertahanan udara.
Mini HARPY memperlihatkan bagaimana munisi berlegar taktikal boleh digunakan untuk mengesan dan menyerang sasaran dengan lebih fleksibel di medan tempur moden. Foto: IAI
Impak Evolusi Teknologi Terhadap Doktrin Pertahanan Malaysia
Keghairahan Amerika Syarikat memajukan program pengeluaran domestik bagi munisi berlegar ini menghantar isyarat yang jelas kepada landskap keselamatan global termasuk negara kita, Malaysia.
Pengajaran terbesar daripada konflik moden ini membuktikan bahawa aset pertahanan yang besar dan bernilai ratusan juta ringgit kini boleh dilumpuhkan oleh rangkaian senjata yang jauh lebih kecil, murah serta fleksibel sekiranya tidak diimbangi dengan strategi pertahanan yang mapan.
Bagi Malaysia, perkembangan ini menuntut penilaian semula terhadap keupayaan sistem pertahanan udara nasional dan kepentingan melabur dalam teknologi penangkis dron atau counter-unmanned aerial systems.
Memahami corak peperangan era baharu bukan bermakna kita perlu menyertai perlumbaan senjata global, tetapi kita wajib memastikan angkatan tentera kita tidak ketinggalan dalam menguasai aspek pengesanan awalan serta perlindungan ruang udara daripada ancaman asimetrik.
Senjata kecil dalam persoalan besar perang moden
Munisi berlegar tidak wajar digambarkan sebagai penyelesaian ajaib. Ia masih boleh terdedah kepada pertahanan udara, peperangan elektronik, gangguan komunikasi dan kegagalan risikan sasaran. Namun, ia menunjukkan satu perubahan penting dalam cara tentera moden berfikir tentang serangan tepat.
Bagi AS, minat terhadap sistem seperti HARPY, HAROP dan Mini HARPY bukan hanya tentang membeli satu lagi jenis senjata. Ia berkait dengan keperluan membina keupayaan yang lebih cepat dihasilkan, lebih mudah disesuaikan dan lebih relevan untuk medan perang yang padat dengan sensor, radar, dron dan sistem pertahanan udara.
Bagi Malaysia, isu ini penting kerana ia menunjukkan arah perkembangan teknologi pertahanan global. Dalam peperangan moden, aset besar masih penting, tetapi sistem yang lebih kecil, lebih murah dan lebih fleksibel boleh memberi tekanan besar kepada rangkaian pertahanan lawan.
Dron pemburu radar hanyalah pintu masuk untuk memahami persoalan lebih besar: siapa yang dapat melihat dahulu, bertindak dahulu dan mengekalkan jaringan pertahanan lebih lama di medan yang semakin dipenuhi sistem tanpa pemandu.-airtimes.my