dron laut

Selama berabad abad, kekuatan sesebuah angkatan laut sering dikaitkan dengan jumlah kapal perang, saiz armada dan kemampuan persenjataan yang dimiliki. Namun, perkembangan konflik di Laut Hitam menunjukkan satu perubahan besar dalam pemikiran peperangan moden apabila sistem kecil tanpa kru mula memainkan peranan penting dalam operasi maritim.

Kemunculan dron laut Ukraine atau kapal permukaan tanpa pemandu (Unmanned Surface Vehicle, USV) membuktikan bahawa teknologi bersaiz kecil mampu memberikan kesan strategik terhadap aset bernilai tinggi. Dengan memanfaatkan inovasi, rangkaian komunikasi moden dan konsep operasi tanpa mempertaruhkan nyawa anggota, Ukraine berjaya memperkenalkan satu dimensi baharu dalam peperangan laut.

Sistem seperti Magura V5 dan Sea Baby kini menjadi antara contoh paling dikenali dalam penggunaan teknologi tanpa pemandu untuk operasi maritim. Walaupun tidak menggantikan sepenuhnya peranan kapal perang tradisional, kewujudan dron laut telah memaksa angkatan laut moden menilai semula cara mereka melindungi aset dan menghadapi ancaman masa hadapan.

Keperluan strategik yang melahirkan inovasi

Pembangunan dron laut Ukraine tidak berlaku secara kebetulan. Ia lahir daripada keperluan strategik sebuah negara yang berdepan cabaran besar dalam membina semula keupayaan maritimnya.

Selepas penguasaan Crimea pada 2014, Ukraine kehilangan akses kepada sebahagian aset dan kemudahan tentera lautnya. Keadaan tersebut mengehadkan keupayaan konvensional Kyiv berbanding Rusia yang memiliki Armada Laut Hitam dengan jumlah kapal dan kemampuan operasi yang jauh lebih besar.

Dalam keadaan sedemikian, Ukraine memilih pendekatan peperangan asimetri. Konsep ini merujuk kepada penggunaan kaedah, teknologi atau taktik alternatif bagi mengimbangi perbezaan kekuatan antara pihak yang berkonflik.

Daripada memberi tumpuan sepenuhnya kepada pembinaan kapal perang besar yang memerlukan kos tinggi dan masa panjang, Ukraine membangunkan sistem tanpa pemandu yang lebih mudah disesuaikan mengikut keperluan operasi.

Pada 2022, Ukraine mula memperkenalkan usaha membangunkan armada dron laut sebagai sebahagian daripada strategi mempertahankan kawasan maritimnya. Menurut pihak Ukraine, pembangunan tersebut bertujuan memperkukuhkan kemampuan operasi di Laut Hitam serta mewujudkan keupayaan baharu dalam menghadapi ancaman maritim.

Perkembangan ini menarik perhatian dunia pertahanan kerana ia menunjukkan bagaimana teknologi yang lebih kecil boleh digunakan untuk mencabar aset konvensional yang jauh lebih besar.

Magura V5 dan Sea Baby mencorak era baharu

Antara dron laut Ukraine yang paling banyak mendapat perhatian ialah Magura V5 dan Sea Baby.

Magura V5 dikaitkan dengan Direktorat Utama Perisikan Ukraine atau HUR. Sistem ini direka sebagai kapal permukaan tanpa pemandu yang mampu menjalankan operasi jarak jauh, termasuk misi pengawasan dan serangan terhadap sasaran maritim. Menurut HUR, Magura V5 telah digunakan dalam beberapa operasi di Laut Hitam yang melibatkan aset tentera laut Rusia.

Manakala, Sea Baby pula merupakan sistem yang dibangunkan oleh Perkhidmatan Keselamatan Ukraine atau SBU. Platform ini menjadi perhatian selepas Ukraine mendakwa ia digunakan dalam beberapa operasi terhadap aset dan kemudahan berkaitan Rusia.

Magura V5 membuktikan bahawa aset bersaiz kecil dengan teknologi tanpa pemandu mampu memberi impak strategik terhadap operasi maritim moden. Foto Hiasan: Twitter

Kedua dua sistem tersebut menggambarkan perubahan penting dalam pembangunan teknologi pertahanan. Keupayaan tempur moden kini tidak lagi hanya bergantung kepada platform besar yang membawa sistem persenjataan kompleks, tetapi turut melibatkan rangkaian aset kecil yang boleh digunakan secara fleksibel.

Dari sudut operasi, kelebihan utama dron laut ialah ia mampu menjalankan misi berisiko tinggi tanpa meletakkan anggota dalam keadaan bahaya. Selain itu, penggunaan sistem tanpa pemandu membolehkan sesebuah negara menjalankan operasi dengan kos yang secara relatifnya lebih rendah berbanding penggunaan aset konvensional.

Apabila aset kecil mencabar kapal perang besar

Penggunaan dron laut di Laut Hitam memberikan satu pengajaran penting kepada dunia ketenteraan. Dalam peperangan moden, ancaman tidak semestinya datang daripada aset yang besar dan mudah dikenal pasti.

Sebelum ini, kapal perang lazimnya berdepan ancaman daripada kapal permukaan lain, kapal selam atau peluru berpandu anti kapal. Namun, kemunculan USV menunjukkan bahawa ancaman juga boleh datang daripada sistem kecil yang bergerak rendah di permukaan air, sukar dikesan dan mampu melaksanakan serangan secara mengejut.

Perubahan ini memberi tekanan kepada angkatan laut moden untuk memperkukuhkan keupayaan pengawasan dan pertahanan terhadap ancaman jarak dekat.

Kapal perang yang bernilai ratusan juta dolar kini perlu mengambil kira kemungkinan diserang oleh sistem yang jauh lebih kecil dan murah. Situasi ini menyebabkan konsep perlindungan aset laut berubah daripada hanya bergantung kepada perisai fizikal kepada gabungan sensor, sistem elektronik, pertahanan aktif dan keupayaan membuat keputusan pantas.

Bagaimanapun, penting untuk difahami bahawa dron laut bukan pengganti sepenuhnya kepada kapal perang tradisional.

Kapal frigat, korvet, kapal pemusnah dan kapal sokongan masih mempunyai peranan penting dalam operasi maritim. Aset tersebut diperlukan untuk melaksanakan misi kawalan kawasan, pertahanan udara, pengawasan berterusan serta membawa sistem persenjataan yang lebih besar.

Sebaliknya, dron laut menjadi satu lagi lapisan keupayaan yang melengkapkan operasi angkatan laut moden.

Dron tidak lagi terhad kepada operasi di ruang udara apabila kemunculan kapal permukaan tanpa pemandu mencerminkan evolusi teknologi yang semakin mengubah landskap peperangan maritim moden. Foto Hiasan: Getty Image

Cabaran teknologi dan peperangan masa hadapan

Walaupun dron laut menawarkan banyak kelebihan, teknologi ini turut mempunyai cabaran tersendiri.

Sistem tanpa pemandu bergantung kepada rangkaian komunikasi, navigasi dan kawalan yang stabil. Dalam konflik moden, keupayaan peperangan elektronik boleh menjejaskan keberkesanan sesuatu sistem dengan mengganggu komunikasi atau isyarat kawalan.

Selain itu, pembangunan teknologi pertahanan sentiasa melibatkan persaingan antara serangan dan pertahanan. Apabila sesuatu sistem baharu diperkenalkan, pihak lawan akan berusaha membangunkan kaedah untuk mengesan, mengganggu atau meneutralkannya.

Atas sebab itu, masa depan peperangan maritim bukan hanya bergantung kepada pembangunan dron laut, tetapi bagaimana teknologi tersebut digabungkan dengan keseluruhan sistem pertahanan.

Penggunaan kecerdasan buatan, analisis data masa nyata dan rangkaian sensor bersepadu dijangka memainkan peranan lebih besar dalam membentuk operasi maritim pada masa hadapan.

Pengajaran untuk pertahanan maritim moden

Perkembangan dron laut Ukraine memberikan gambaran bahawa inovasi teknologi mampu mengubah keseimbangan dalam peperangan.

Bagi negara yang mempunyai kawasan perairan luas, perkembangan ini memberi satu pengajaran penting bahawa pertahanan maritim tidak lagi hanya bergantung kepada jumlah kapal yang dimiliki. Keupayaan mengesan ancaman awal, menggunakan teknologi baharu dan mengintegrasikan pelbagai sistem menjadi semakin penting.

Dalam konteks lebih luas, pengalaman di Laut Hitam menunjukkan bahawa peperangan masa depan mungkin akan melibatkan gabungan antara manusia dan mesin. Kapal perang tradisional masih menjadi komponen utama, tetapi sistem tanpa pemandu akan menjadi semakin penting sebagai pelengkap.

Dron laut Ukraine mungkin tidak mengubah keseluruhan konsep kuasa laut dalam sekelip mata. Namun, ia telah membuktikan bahawa teknologi kecil mampu menghasilkan kesan strategik yang besar.

Persoalan utama ialah bagaimana angkatan laut seluruh dunia menyesuaikan diri dengan era baharu ini. Adakah kapal perang masa depan akan beroperasi bersama kumpulan dron sebagai satu pasukan tempur bersepadu atau adakah sistem tanpa pemandu akan menjadi elemen utama dalam strategi maritim generasi akan datang?

Jawapannya mungkin masih berkembang, tetapi satu perkara semakin jelas. Dalam peperangan moden, kelebihan bukan lagi hanya ditentukan oleh siapa yang memiliki aset paling besar, tetapi siapa yang paling pantas menyesuaikan teknologi dengan keperluan medan operasi.-airtimes.my

Suatu ketika dahulu, kekuatan sesebuah negara di laut sering diukur melalui jumlah kapal perang, saiz armada dan kemampuan persenjataan yang dimiliki. Namun, perkembangan konflik moden menunjukkan bahawa penguasaan maritim kini tidak lagi hanya bergantung kepada kapal perang yang besar dan mahal.

Kemunculan dron, peluru berpandu jarak jauh serta teknologi peperangan elektronik telah mengubah cara peperangan laut dilaksanakan. Konflik di Laut Hitam dan Laut Merah menjadi contoh bagaimana aset bernilai tinggi seperti kapal perang kini berdepan cabaran daripada sistem yang lebih kecil, lebih murah dan sukar dikesan.

Perkembangan ini menimbulkan persoalan penting dalam dunia pertahanan. Adakah kapal perang masih menjadi aset utama sesebuah tentera laut atau peranannya semakin terhakis dalam era teknologi tanpa pemandu?

Hakikatnya, konflik semasa tidak menunjukkan bahawa kapal perang telah hilang kepentingan. Sebaliknya, ia membuktikan bahawa konsep peperangan laut sedang berubah. Kapal perang masih diperlukan, tetapi keupayaan untuk bertahan dan melaksanakan misi kini bergantung kepada bagaimana ia digabungkan dengan teknologi baharu.

Laut Hitam mengubah persepsi terhadap kekuatan armada

Konflik Rusia dan Ukraine menjadi antara contoh paling jelas mengenai perubahan landskap peperangan laut moden. Walaupun Ukraine tidak memiliki armada kapal perang besar seperti Rusia, negara itu berjaya memberi tekanan ketara terhadap Armada Laut Hitam Rusia melalui penggunaan sistem tanpa pemandu, peluru berpandu antikapal serta rangkaian risikan moden.

Antara peristiwa paling mendapat perhatian ialah penenggelaman kapal penjelajah peluru berpandu Moskva pada April 2022. Kapal berkenaan merupakan kapal utama Armada Laut Hitam Rusia dan kehilangan aset tersebut menjadi tamparan besar kepada operasi maritim Moscow.

Selepas itu, Ukraine terus melancarkan serangan menggunakan dron permukaan tanpa pemandu dan peluru berpandu terhadap aset serta kemudahan tentera laut Rusia di Crimea. Menurut laporan Reuters pada 2024, Ketua Tentera Laut Ukraine, Naib Laksamana Oleksiy Neizhpapa, berkata serangan tersebut menyebabkan Rusia memindahkan hampir semua kapal tempur yang masih bersedia beroperasi dari pangkalan utama Armada Laut Hitam di Sevastopol ke lokasi lain termasuk Novorossiysk.

Perkembangan ini menunjukkan satu perubahan penting. Dalam peperangan moden, kelebihan teknologi tidak lagi hanya dimiliki oleh negara yang mempunyai armada besar. Negara yang mempunyai sumber lebih terhad masih mampu memberi kesan besar melalui penggunaan teknologi yang tepat dan strategi yang sesuai.

Namun, kejayaan serangan terhadap kapal perang tidak bermaksud kapal tersebut sudah tidak berguna. Sebaliknya, ia menunjukkan bahawa kapal perang perlu dilengkapi dengan sistem pertahanan yang lebih berlapis bagi menghadapi ancaman baharu.

Kapal perang Moskva milik Rusia yang mengalami kerosakan akibat serangan Ukraine menggunakan peluru berpandu atau dron memperlihatkan bagaimana teknologi baharu mencabar keupayaan armada konvensional. Foto Hiasan: Twitter

Laut Merah membuktikan kapal perang masih diperlukan

Jika konflik Laut Hitam menunjukkan kelemahan kapal perang terhadap ancaman dron dan peluru berpandu, perkembangan di Laut Merah pula memperlihatkan mengapa aset tersebut masih penting.

Serangan oleh kumpulan Houthi terhadap kapal dagang dan kapal tentera sejak akhir 2023 mencetuskan kebimbangan terhadap keselamatan salah satu laluan perdagangan paling penting di dunia. Dalam menghadapi ancaman tersebut, kapal pemusnah Amerika Syarikat, United Kingdom dan negara sekutu memainkan peranan utama bagi melindungi kapal dagang serta memastikan kebebasan pelayaran.

Kapal perang moden dilengkapi sistem pertahanan udara berlapis yang membolehkan ia mengesan dan memintas pelbagai ancaman. Sistem seperti Aegis, peluru berpandu pertahanan udara, radar moden dan keupayaan peperangan elektronik menjadi elemen penting dalam menghadapi serangan bersepadu.

Situasi di Laut Merah menunjukkan bahawa kapal perang masih mempunyai fungsi yang sukar digantikan. Ia bukan sahaja membawa senjata, tetapi menjadi platform untuk melindungi kawasan maritim, menyokong operasi ketenteraan dan memastikan laluan perdagangan antarabangsa terus beroperasi.

Kapal perang memasuki era rangkaian tempur

Perubahan terbesar dalam peperangan laut bukanlah pengurangan peranan kapal perang, tetapi perubahan cara kapal tersebut digunakan.

Kapal perang moden kini tidak lagi beroperasi secara bersendirian. Sebaliknya, ia menjadi sebahagian daripada rangkaian operasi yang menghubungkan pelbagai aset seperti dron udara, dron permukaan, satelit, pesawat rondaan maritim, sistem penderia dan teknologi peperangan elektronik.

Pendekatan ini membolehkan sesebuah armada mengesan ancaman lebih awal, berkongsi maklumat secara masa nyata dan bertindak balas dengan lebih pantas.

Pada masa sama, ancaman dron mewujudkan cabaran baharu dari sudut kos. Sebuah dron serangan boleh dihasilkan dengan kos jauh lebih rendah berbanding kapal perang atau peluru berpandu pemintas yang digunakan untuk menanganinya.

Keadaan ini menyebabkan tentera laut di seluruh dunia mencari penyelesaian lebih berkesan seperti sistem anti dron, penggunaan laser berkuasa tinggi, peningkatan keupayaan peperangan elektronik serta penggunaan sistem tanpa pemandu sebagai sebahagian daripada operasi masa hadapan.

Kapal perang moden kekal menjadi aset strategik dalam melindungi kepentingan maritim sesebuah negara melalui keupayaan pertahanan udara, kawalan laut dan sistem tempur berlapis. Foto: U.S. Navy

Pengajaran kepada Malaysia dalam membina keupayaan maritim

Perubahan peperangan laut global turut memberi beberapa pengajaran penting kepada Malaysia. Dalam persekitaran keselamatan yang semakin kompleks khususnya di Laut China Selatan, keupayaan mengawasi kawasan maritim menjadi semakin penting.

Pemodenan Tentera Laut Diraja Malaysia bukan sekadar melibatkan perolehan kapal perang baharu, tetapi perlu disokong oleh pembangunan keupayaan lain seperti pertahanan udara kapal, peperangan elektronik, sistem tanpa pemandu dan teknologi anti dron.

Kapal seperti Kapal Tempur Pesisir dan Littoral Mission Ship Batch 2 perlu dilihat sebagai sebahagian daripada ekosistem pertahanan maritim yang lebih luas. Keupayaan sesebuah kapal bukan hanya bergantung kepada senjata yang dibawa, tetapi juga sejauh mana ia mampu beroperasi bersama aset lain dalam satu rangkaian pertahanan.

Pada masa hadapan, penggunaan dron bagi tujuan pengawasan maritim juga berpotensi menjadi komponen penting dalam meningkatkan kesedaran domain maritim Malaysia. Teknologi ini boleh membantu memperluaskan pemantauan kawasan operasi tanpa bergantung sepenuhnya kepada aset konvensional.

Kapal perang masih relevan, tetapi perlu berevolusi

Konflik di Laut Hitam dan Laut Merah tidak menandakan berakhirnya era kapal perang. Sebaliknya, kedua dua konflik tersebut membuktikan bahawa peperangan laut sedang memasuki fasa baharu yang dipengaruhi oleh teknologi tanpa pemandu, data masa nyata dan peperangan elektronik.

Kapal perang masih menjadi aset strategik untuk melindungi laluan perdagangan, mengawal kawasan maritim dan memproyeksikan kuasa sesebuah negara. Namun, kelebihan sesebuah armada pada masa hadapan tidak lagi hanya bergantung kepada saiz kapal atau jumlah persenjataan.

Dalam era dron dan teknologi pintar, persoalan sebenar bukan sama ada kapal perang masih relevan. Persoalannya ialah sejauh mana sesebuah tentera laut mampu menyesuaikan aset tradisional dengan ancaman baharu yang semakin berkembang.-airtimes.my