Apabila menyentuh mengenai peperangan, sudah tentu kita sering bayangkan keadaan atau visual dimana kereta kebal yang mara, jet pejuang yang memecah ruang udara, atau dentuman artileri di medan tempur. Semua ini merupakan aspek kinetik, iaitu bentuk peperangan yang dapat dilihat, didengar dan dirasai secara fizikal.
Namun, dalam peperangan moden, kemenangan tidak semestinya ditentukan kuasa tembakan. Hakikatnya, ia turut melibatkan satu domain yang sunyi, tidak kelihatan dan jarang mendapat perhatian umum, tetapi sangat memberikan kesan.Domain tersebut ialah Peperangan Elektronik atau Electronic Warfare.
Dalam konteks ketenteraan moden, peperangan elektronik sering dipandang sebagai keupayaan sokongan, bukannya elemen utama. Persepsi ini berbahaya. Tanpa penguasaan spektrum elektromagnetik, angkatan tentera moden akan kehilangan keupayaan untuk melihat, mendengar dan bertindak balas secara berkesan di medan tempur.
Memahami peperangan elektronik
Peperangan elektronik mampu bergerak dengan keupayaan sokongan elektronik./Foto: Bae System
Secara asas, peperangan elektronik ialah usaha untuk menguasai spektrum elektromagnetik. Spektrum ini merupakan medium yang digunakan oleh sistem komunikasi, radar, navigasi satelit dan pelbagai sensor ketenteraan moden.
Dalam analogi mudah, spektrum elektromagnetik boleh dianggap sebagai lebuh raya tidak kelihatan yang dipenuhi isyarat radio, data radar dan komunikasi digital. Sesiapa yang menguasai lebuh raya ini akan mengawal aliran maklumat dan seterusnya mengawal medan peperangan.
Peperangan elektronik terbahagi kepada tiga komponen utama yang saling berkait. Komponen pertama ialah Serangan Elektronik atau Electronic Attack. Ia bertujuan menjejaskan keupayaan sistem elektronik musuh, khususnya komunikasi dan radar. Taktik paling lazim ialah gangguan isyarat, di mana gelombang hingar dipancarkan pada frekuensi musuh sehingga komunikasi mereka terganggu atau lumpuh sepenuhnya.
Komponen kedua ialah Sokongan Elektronik atau Electronic Support. Peranan ini melibatkan pengesanan dan pemantauan aktiviti elektronik musuh. Dengan menggunakan sensor khusus, pasukan sokongan elektronik mampu mengenal pasti lokasi radar, sistem komunikasi dan pemancar musuh. Maklumat ini memberikan amaran awal dan membolehkan tindakan susulan dilaksanakan dengan tepat.
Komponen ketiga ialah Perlindungan Elektronik atau Electronic Protection. Ia merangkumi langkah untuk memastikan sistem sendiri terus berfungsi walaupun diserang. Antara kaedah yang digunakan termasuk teknik pertukaran frekuensi pantas, penapisan isyarat dan sistem komunikasi yang lebih tahan gangguan.
Mengapa peperangan elektronik sering dipandang remeh
Peperangan elektronik mampu menjejaskan keupayaan sistem elektronik musuh, khususnya komunikasi dan radar./Foto: Naval News
Salah satu sebab utama peperangan elektronik kurang mendapat perhatian ialah kerana kesannya tidak kelihatan secara visual. Media sukar memaparkan imej radar yang gagal berfungsi atau rangkaian komunikasi yang lumpuh. Tiada letupan atau kemusnahan fizikal yang boleh dirakam secara langsung.
Namun, kesannya amat besar. Jika sistem radar pertahanan udara sesebuah negara berjaya dibutakan, pesawat musuh boleh memasuki ruang udara tanpa dikesan. Dalam keadaan tersebut, sistem peluru berpandu bernilai tinggi menjadi tidak berfungsi kerana ia bergantung sepenuhnya kepada sensor dan data elektronik.
Peperangan elektronik bukan sekadar menyokong operasi kinetik. Ia menentukan sama ada operasi tersebut boleh dilaksanakan dengan selamat dan berkesan.
Pengajaran daripada sejarah ketenteraan
Antara kompenen peperangan elektronik ialah Sokongan Elektronik atau Electronic Support yang berperanan dalam mengesan dan memantau aktiviti elektronik musuh ./Foto: Bae System
Keberkesanan peperangan elektronik bukan sekadar teori atau konsep akademik. Sejarah ketenteraan moden menyediakan bukti jelas tentang peranannya yang kritikal.
Salah satu contoh paling signifikan ialah konflik di Lembah Bekaa pada tahun 1982. Ketika itu, Tentera Udara Israel berhadapan dengan rangkaian pertahanan udara Syria yang padat dan dilengkapi sistem peluru berpandu buatan Soviet. Di atas kertas, pertahanan udara Syria kelihatan kukuh dan berlapis.
Namun, Israel melaksanakan operasi peperangan elektronik yang terancang. Penggunaan pesawat tanpa pemandu untuk mencetuskan pengaktifan radar musuh membolehkan lokasi sebenar sistem pertahanan dikesan. Radar tersebut kemudian diganggu dan diserang menggunakan peluru berpandu anti radar. Hasilnya, sebahagian besar sistem pertahanan udara Syria dimusnahkan dalam tempoh singkat, sekali gus mengubah imbangan kuasa udara di kawasan tersebut.
Contoh yang lebih moden dapat dilihat dalam konflik Ukraine yang berlarutan sejak 2014. Dalam konflik ini, peperangan elektronik menjadi elemen penting dalam operasi harian kedua dua pihak. Gangguan terhadap sistem komunikasi, navigasi satelit dan kawalan dron berlaku secara berterusan.
Terdapat laporan mengenai penggunaan sistem peperangan elektronik untuk mengesan isyarat telefon bimbit di barisan hadapan. Isyarat ini bukan sahaja digunakan untuk pemantauan, malah dijadikan panduan bagi serangan artileri yang lebih tepat. Gangguan terhadap isyarat GPS pula menyebabkan dron peninjau dan munisi berpanduan kehilangan ketepatan, memaksa pasukan di lapangan kembali menggunakan kaedah navigasi konvensional.
Implikasi kepada pertahanan masa hadapan
Foto: Bae System
Dalam era peperangan berasaskan rangkaian, keupayaan menguasai spektrum elektromagnetik menjadi penentu utama keberkesanan angkatan tentera. Aset seperti kapal perang, pesawat pejuang dan sistem peluru berpandu hanya akan berfungsi dengan baik jika disokong oleh sistem elektronik yang berdaya tahan.
Bagi sesebuah negara, pelaburan dalam keupayaan peperangan elektronik bukan lagi pilihan sampingan. Ia merupakan komponen teras pertahanan moden. Tanpa perlindungan dan keupayaan elektronik yang kukuh, angkatan tentera berisiko menjadi gergasi yang kehilangan deria di medan tempur.
Peperangan masa hadapan mungkin tidak sentiasa bermula dengan letupan. Ia boleh bermula dengan senyap, melalui gangguan isyarat dan kehilangan maklumat. Dalam senario tersebut, pihak yang menguasai peperangan elektronik akan memiliki kelebihan strategik yang sukar ditandingi. -airtimes.my
#AirTimes #Malaysia #Pertahanan
