Kategori:

Diskusi

Pembatalan NSM: AS telah nafi penglibatan, Norway perlu jawab persoalan

by M.Daim 22 Mei 2026

written by M.Daim

Bulan Mei kian menghampiri penghujungnya, namun kisah Naval Strike Missile (NSM) masih menjadi topik panas di media sosial dan dada akhbar. Isu perolehan NSM yang dibatalkan oleh Oslo secara mengejut ketika tempoh Pameran Defence Services Asia (DSA) 2026 bukan sekadar cerita peluru berpandu yang tidak sampai.

Secara ringkas, Malaysia sudah menandatangani kontrak, membuat bayaran hampir penuh iaitu 95 peratus dan merancang penggunaan sistem itu untuk kapal Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM). Apabila Norway menarik balik lesen eksport pada saat akhir, yang terjejas bukan hanya jadual persenjataan. Yang turut terjejas ialah kepercayaan terhadap pembekal pertahanan luar.

Isu sebenar bukan hanya peluru berpandu

Isu NSM bermula sebagai persoalan teknikal. Mengapa sistem yang sudah ditempah dan dibayar tidak dapat dihantar? Mengapa keputusan itu berlaku pada saat akhir? Apakah kesannya kepada kapal TLDM yang sudah dirancang untuk menerima sistem tersebut?

Namun selepas beberapa hari, isu ini bergerak lebih jauh daripada soal pembekalan. Ia kini menyentuh kebolehpercayaan kontrak pertahanan, risiko lesen eksport dan kebergantungan Malaysia kepada pembekal luar.

Fakta asas setakat ini jelas. Norway telah membatalkan atau menarik balik lesen eksport yang diperlukan untuk membolehkan NSM serta komponen pelancarnya dihantar kepada Malaysia. Ketika cerita pembatalan mula meletus, Norway mengesahkan lesen eksport berkaitan sistem itu telah dibatalkan selepas negaranya memperketat kawalan terhadap teknologi pertahanan sensitif.

“Pihak berkuasa Norway telah membuat keputusan untuk membatalkan beberapa lesen eksport berkaitan teknologi tertentu.

“Perubahan ini adalah disebabkan kawalan Norway yang lebih ketat terhadap teknologi tertentu,” menurut Kementerian Luar Norway dalam kenyataan ringkas kepada Air Times pada 7 Mei lalu.

Difahamkan, kenyataan balas yang sama turut dikeluarkan oleh Kementerian Luar Norway kepada media tempatan lain.

Kawalan eksport persenjataan Norway ditadbir oleh Direktorat Kawalan Eksport dan Sekatan Norway atau Norwegian Agency for Export Control and Sanctions (DEKSA). Agensi yang beroperasi sepenuhnya sejak Januari 2025 itu bertanggungjawab terhadap kawalan eksport, pelesenan eksport dan pelaksanaan sekatan, termasuk bagi barangan ketenteraan, teknologi dwi-guna serta perkhidmatan sensitif dari Norway ke luar negara.

DEKSA juga telah membalas persoalan berhubung isu NSM dan menyatakan perkara tersebut perlu dirujuk kepada Kementerian Luar Norway.

Semasa lawatan ke Lumut Naval Shipyard (LUNAS) pada 19 Mei lalu, Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin menjelaskan bahawa Malaysia telah membayar 95 peratus nilai kontrak. Jumlah keseluruhan kontrak perolehan NSM ialah RM634.7 juta, manakala bayaran yang telah dibuat dinyatakan berjumlah 126 juta euro. Kerajaan kini menuntut kos langsung dan kos tidak langsung daripada pihak Norway.

Dalam perolehan pertahanan, kelewatan bukan perkara luar biasa. Akan tetapi, pembatalan kontrak selepas bayaran besar dibuat membawa kesan lain. Ia bukan lagi sekadar isu jadual penghantaran. Ia menjadi tanda amaran tentang sejauh mana negara pembeli boleh bergantung kepada kontrak, kelulusan eksport dan komitmen politik negara pembekal.

Naval Strike Missile (NSM) menjadi topik yang paling menjadi tumpuan dalam isu pertahanan negara sepanjang Mei 2026. /Gambar: Forsvaret

Punca utama masih pada lesen eksport Norway

NSM merupakan peluru berpandu antikapal buatan Kongsberg Defence & Aerospace dari Norway. Kongsberg menyifatkan sistem itu sebagai peluru berpandu serangan tepat untuk sasaran laut dan darat, dengan jarak melebihi 300 kilometer, berat 407 kilogram dan keupayaan pengenalan sasaran lanjutan.

Malaysia memilih NSM sebagai sebahagian daripada kelengkapan kapal Littoral Combat Ship (LCS) kelas Maharaja Lela. Selain itu, Menteri Pertahanan turut menjelaskan bahawa kontrak berkaitan NSM bukan hanya melibatkan LCS. Ia juga melibatkan KD JEBAT dan KD LEKIU.

“Selain daripada kapal LCS, kontrak kita dengan pihak Norway ini melibatkan KD Jebat dan juga KD Lekiu. Dan untuk kedua-duanya sebenarnya kita telah pun membuat pembayaran kepada syarikat itu 95 peratus,” kata Menteri Pertahanan pada sidang media di LUNAS.

Beliau menyatakan jumlah keseluruhan kontrak untuk perolehan NSM ialah RM634.7 juta.

Notis tuntutan telah dikeluarkan oleh kerajaan Malaysia kepada syarikat Kongsberg. Tuntutan yang dikemukakan melibatkan kos langsung sekitar 126 juta euro dan kos tidak langsung.

Walaupun angka ini tampak besar di atas kertas, terdapat beberapa faktor lain yang menjadikan isu NSM dan LCS kritikal. Selain kebolehpercayaan terhadap pembekal, perolehan ini melibatkan wang rakyat. Malah, ia turut memberi kesan langsung kepada pertahanan kedaulatan Malaysia.

Kontrak yang telah berjalan bertahun-tahun, dengan bayaran hampir selesai, tidak sepatutnya dibatalkan pada saat akhir tanpa penjelasan yang memadai.

Selain LCS, KD LEKIU dilaporkan terjejas akibat pembatalan perolehan NSM oleh Norway. /Gambar: US Navy

NSM tidak sampai, apa akan terjadi kepada LCS?

Isu NSM tidak bermaksud keseluruhan kapal LCS gagal disiapkan. Berdasarkan penjelasan Menteri Pertahanan, kapal LCS masih boleh siap mengikut jadual, tetapi akan berdepan ketiadaan sistem permukaan ke permukaan yang dirancang.

“Kita sedia maklum kapal ini mempunyai alat, empat jenis alat persenjataan,” jelas Khaled Nordin.

LCS merupakan aset kombatan utama TLDM dalam perancangan strategik 15-to-5. Kapal ini dirancang dengan keupayaan anti permukaan, pertahanan udara, peperangan bawah permukaan dan peperangan elektronik.

“Jadi ketiga-tiga peralatan tidak terjejas, hanya yang NSM saja terjejas,” jelas Menteri Pertahanan.

Penerangan itu bukan bermaksud ketiadaan NSM ialah isu kecil. Khaled Nordin turut menjelaskan bahawa ketiadaan NSM bukan sahaja menyebabkan LCS mengalami kekurangan dari sudut persenjataan, malah memberi kesan kepada integrasi sistem.

Bagi sebuah kapal tempur moden, peluru berpandu antikapal ialah unsur penting daya serang dan daya cegah. Kapal boleh belayar dan menjalankan sebahagian tugas tanpa sistem itu, tetapi kemampuan menyerang sasaran permukaan pada jarak jauh akan terhad sehingga sistem gantian dipilih dan disepadukan.

Masalahnya, sistem gantian tidak boleh dipasang seperti mengganti alat biasa. Peluru berpandu baharu perlu serasi dengan sistem pengurusan tempur kapal, pelancar, penderia, pautan data, prosedur keselamatan dan latihan anak kapal. Selepas itu perlu ada ujian penerimaan dan penyesuaian doktrin penggunaan. Mohamed Khaled sendiri menyebut bahawa integrasi, ujian dan latihan antara perkara yang akan terkesan akibat ketiadaan NSM.

Sebab itu pembatalan pada fasa akhir menjadi mahal. Malaysia bukan hanya kehilangan satu item dalam senarai perolehan. Malaysia perlu mengurus semula sebahagian susunan tempur kapal yang telah dirancang lebih awal.

Dakwaan campur tangan Washington timbul kerana terdapat komponen NSM yang dikeluarkan oleh AS. /Gambar: US Navy

Mengapa ITAR dikaitkan dengan isu NSM?

Spekulasi paling kuat selepas isu ini meletus ialah dakwaan bahawa Amerika Syarikat mungkin menghalang penjualan NSM kepada Malaysia melalui International Traffic in Arms Regulations atau ITAR. Dakwaan ini mendapat perhatian kerana sistem pertahanan moden lazimnya mengandungi komponen daripada beberapa negara, termasuk komponen Amerika Syarikat.

USNI News melaporkan kemungkinan isu ini berkait dengan komponen giroskop buatan Amerika Syarikat dan kedudukan Malaysia sebagai negara bukan NATO. South China Morning Post dan beberapa media lain pula melaporkan penganalisis mengesyaki komponen buatan Amerika Syarikat mungkin menjadi faktor. Perkara yang sama dilaporkan oleh beberapa agensi media lain.

ITAR ialah rangka kawalan eksport Amerika Syarikat bagi peralatan pertahanan, perkhidmatan pertahanan dan data teknikal tertentu. Direktorat Kawalan Perdagangan Pertahanan Amerika Syarikat menyatakan ITAR meliputi 22 CFR bahagian 120 hingga 130 dan mengawal pembuatan, eksport, import sementara, perkhidmatan pertahanan serta aktiviti pembrokeran melibatkan item yang tersenarai dalam United States Munitions List.

Secara mudah, ITAR boleh memberi kesan bukan hanya kepada eksport terus dari Amerika Syarikat. Ia juga boleh mempengaruhi eksport semula atau pemindahan semula sistem yang mengandungi komponen, teknologi atau data teknikal Amerika Syarikat yang tertakluk kepada kawalan. eCFR menyatakan kelulusan DDTC perlu diperoleh sebelum eksport, eksport semula, pemindahan semula atau import sementara artikel pertahanan, kecuali jika pengecualian terpakai.

Sebab itu dakwaan ITAR mudah muncul. Kebanyakan sistem pertahanan moden bukan lagi produk satu negara sepenuhnya. Peluru berpandu, radar, avionik, sistem panduan, komunikasi dan perisian boleh mempunyai rantaian bekalan rentas negara.

Namun memahami ITAR tidak bermaksud menyimpulkan bahawa ITAR benar-benar menjadi punca dalam kes NSM Malaysia. Setakat maklumat awam yang tersedia, dakwaan itu masih perlu dibezakan daripada bukti rasmi.

Kedutaan AS menegaskan Washington tidak terlibat dalam pembatalan kontrak NSM, sebaliknya mereka telah memudah cara penyepaduan komponen NSM untuk Malaysia pada 2024. /Gambar: US Navy

Jika bukan campur tangan Washington, Oslo perlu menjawab

Semalam, media tempatan melaporkan penafian oleh pihak Kedutaan Amerika Syarikat mengenai campur tangan dalam pembatalan perolehan NSM.

“Amerika Syarikat memudah cara penyepaduan komponen pandu arah yang diperlukan untuk NSM kepada Kongsberg pada tahun 2024 bagi memastikan penyerahan sistem tersebut kepada Malaysia,” kata Kuasa Usaha Kedutaan Amerika Syarikat di Malaysia, David H. Gamble Jr dalam satu kenyataan seperti dilaporkan oleh media tempatan pada Khamis.

Penafian ringkas itu menepis dakwaan sebelum ini dan sekali gus meletakkan beban jawapan di pihak Oslo. Jika Washington tidak menyekat transaksi tersebut, maka tumpuan kembali kepada Norway. Oslo perlu menjelaskan mengapa lesen eksport boleh dibatalkan pada saat akhir selepas kontrak berjalan lama dan selepas Malaysia membuat bayaran hampir penuh.

Sebelum ini, Kementerian Luar Norway menegaskan eksport sebahagian teknologi pertahanan yang sensitif kini dihadkan kepada sekutu dan rakan paling rapat, atas perubahan landskap keselamatan di Eropah dan dunia.

Norway tentu mempunyai hak mengawal eksport teknologi pertahanannya. Tiada negara wajib menjual sistem sensitif tanpa kawalan. Namun hak mengawal eksport tidak menghapuskan persoalan kontrak. Apabila pelanggan sudah membayar dan sistem sudah dirancang untuk kapal, pembatalan sepihak tetap membawa kesan besar.

Penjelasan Norway mungkin mencukupi dari sudut dasar negaranya. Tetapi dari sudut Malaysia, ia belum menjawab semua perkara. Mengapa risiko perubahan dasar tidak diurus lebih awal? Mengapa kontrak dibiarkan berjalan sehingga bayaran hampir penuh? Mengapa Malaysia perlu menanggung kos integrasi semula akibat keputusan yang dibuat oleh negara pembekal?

Soalan-soalan ini perlu dijawab oleh Norway dengan jelas.

Selain itu, isu pembatalan NSM oleh Norway dijangka menjadi antara topik panas apabila Dewan Rakyat bersidang pada 22 Jun kelak.

Bagi Malaysia, kes ini tidak boleh berhenti sebagai pertikaian antara pembeli dengan pembekal. Ia perlu menjadi pengajaran dalam menilai risiko lesen eksport, jaminan kontrak dan kebergantungan kepada teknologi luar. Peluru berpandu boleh diganti. Kepercayaan terhadap pembekal yang menarik diri pada saat akhir jauh lebih sukar dipulihkan.

Dan mungkin adalah tiba masanya untuk negara melaksanakan polisi Dasar Industri Pertahanan Negara (DIPN) dengan lebih serius. – airtimes.my

22 Mei 2026 0 comments

NSM, Norway dan tekanan geopolitik terhadap perolehan pertahanan Malaysia

by Zulhaizi Rosdi 21 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Pembatalan lesen eksport Sistem Naval Strike Missile (NSM) kepada Malaysia membuka persoalan yang lebih besar daripada sekadar kelewatan penerimaan satu sistem persenjataan.

Ia menyentuh isu yang semakin penting dalam perolehan pertahanan moden iaitu sejauh mana sesebuah negara boleh bergantung kepada pembekal luar apabila kelulusan eksport, komponen sensitif dan dasar keselamatan negara pembekal boleh berubah selepas kontrak dimeterai.

Pada 2018, Kongsberg Defence & Aerospace mengumumkan kontrak bernilai €124 juta untuk membekalkan NSM kepada Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) bagi enam Littoral Combat Ship. Menurut Kongsberg, NSM itu dirancang dipasang di atas kapal dan disepadukan dengan sistem pengurusan tempur SETIS daripada Naval Group.

Pada asalnya, sistem ini dilihat sebagai sebahagian daripada usaha memberi kapal kelas Maharaja Lela keupayaan serangan permukaan ke permukaan yang lebih berkesan.

Kawalan eksport sebagai kuasa sebenar di sebalik kontrak

Perkembangan terbaharu menunjukkan bahawa isu peluru berpandu ini tidak boleh dibaca melalui lensa teknikal semata-mata. Kerajaan Norway mengesahkan lesen eksport berkaitan sistem NSM untuk Malaysia telah ditarik balik. Kementerian Luar Norway menyatakan langkah itu berkait dengan kawalan ketat terhadap teknologi pertahanan sensitif, dengan eksport teknologi tertentu kini dihadkan kepada sekutu dan rakan paling rapat.

Perdana Menteri Malaysia, Datuk Seri Anwar Ibrahim sebelum ini menyifatkan tindakan itu sebagai langkah yang boleh menjejaskan keyakinan terhadap pembekal pertahanan Eropah. AP turut melaporkan Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin menyatakan Malaysia telah membayar kira-kira 95 peratus nilai kontrak sebelum penghantaran disekat, selain meneliti pilihan undang-undang dan tuntutan pampasan.

Di sinilah isu NSM menjadi ujian geopolitik, dalam perolehan pertahanan, kontrak dengan syarikat tidak semestinya menjamin penghantaran jika kerajaan negara asal pembekal mengubah tafsiran keselamatan atau dasar kawalan eksportnya.

Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin berkata bahawa isu itu bukan sekadar soal perolehan, sebaliknya mencerminkan hakisan kepercayaan dalam hubungan antara negara.

Menurut beliau, Malaysia telah memenuhi obligasi kontrak serta membuat hampir keseluruhan bayaran yang dipersetujui. Katanya, kerajaan Norway tetap membatalkan lesen eksport tersebut secara unilateral pada saat akhir.

“Tindakan Norway ini menimbulkan satu persoalan besar tentang kebolehpercayaan komitmen antarabangsa. Apa yang berlaku kepada kita bukan hanya soal perolehan pertahanan, tetapi mencerminkan hakisan kepercayaan dalam hubungan antarabangsa.

Bagi pembeli seperti Malaysia, risiko ini boleh kelihatan kecil ketika rundingan, tetapi menjadi besar apabila sistem sudah dibayar, kapal sudah direka untuk menerima sistem tertentu dan latihan serta integrasi telah dimasukkan dalam perancangan operasi.

Sistem Peluru Berpandu Serangan Tentera Laut (NSM)./Foto: Reddit

Norway, NATO dan tekanan keselamatan Eropah

Konteks global juga tidak boleh diabaikan, Norway ialah anggota NATO dan berada dalam persekitaran keselamatan Eropah yang semakin tegang. Perang di Ukraine, peningkatan tekanan terhadap industri pertahanan Barat dan keperluan melindungi teknologi sensitif boleh menyebabkan negara pembekal menilai semula siapa yang layak menerima sistem tertentu.

Dalam suasana seperti ini, negara bukan sekutu formal seperti Malaysia boleh terdedah kepada perubahan dasar yang tidak semestinya berpunca daripada hubungan dua hala semata-mata. Ia juga boleh dipengaruhi oleh pertimbangan keselamatan blok yang lebih luas. Ini menjadikan perolehan pertahanan bukan hanya urusan antara pembeli dan vendor, tetapi sebahagian daripada hubungan kuasa antara negara, pakatan keselamatan dan industri pertahanan.

Faktor Amerika Syarikat dan rantaian bekalan Barat

Setakat maklumat terbuka, tidak wajar menyimpulkan bahawa AS menghalang Malaysia daripada menerima NSM. Namun, AS tetap relevan kerana NSM kini sebahagian daripada ekosistem persenjataan Barat yang semakin penting kepada Washington.

Pada November 2024, Tentera Laut AS menganugerahkan kontrak berbilang tahun bernilai AS$960.8 juta kepada Kongsberg bagi keperluan sistem senjata melepasi ufuk (Over-the-Horizon Weapons System) NSM. Menurut Naval Sea Systems Command, sistem itu memberi keupayaan serangan anti-permukaan jarak jauh, pertahanan pesisir, pencegahan dan interoperabiliti kepada AS serta sekutunya.

Maksudnya, walaupun NSM berasal dari Norway, kedudukannya dalam rantaian industri dan operasi Barat semakin meluas. Sistem moden seperti ini tidak berdiri sebagai produk satu negara sahaja. Ia melibatkan komponen, perisian, penyelenggaraan, pengguna utama, kapasiti pengeluaran dan keutamaan keselamatan beberapa negara. Apabila satu bahagian dalam rantaian itu tertakluk kepada dasar eksport baharu, negara pembeli boleh menerima kesannya.

Sistem Over-the-Horizon Weapons System NSM mampu memberi keupayaan serangan anti-permukaan jarak jauh, pertahanan pesisir, pencegahan dan interoperabiliti kepada AS. Foto: U.S Naval Institute

Implikasi kepada Malaysia dan TLDM

Bagi Malaysia, pengajaran paling penting ialah risiko geopolitik perlu menjadi sebahagian daripada penilaian perolehan. Keputusan membeli sistem pertahanan tidak boleh hanya berdasarkan jarak tembakan, ketepatan, reputasi vendor atau harga.

Ia mesti mengambil kira lesen eksport, kebergantungan kepada komponen negara ketiga, sokongan penyelenggaraan, akses kepada alat ganti, naik taraf perisian, latihan, pampasan jika kontrak gagal dan pilihan pengganti sekiranya penghantaran tersekat.

Isu ini juga tidak sepatutnya diterjemahkan secara mudah sebagai alasan menolak semua teknologi Barat. Sistem pertahanan Barat masih mempunyai kekuatan dari segi kualiti, rangkaian pengguna, interoperabiliti dan sokongan industri.

Masalah sebenar ialah bagaimana Malaysia mengurus risiko kebergantungan. Dalam dunia yang semakin berblok, “boleh dibeli” tidak semestinya bermaksud “boleh diterima, disenggara dan dinaik taraf tanpa gangguan politik.”

Bagi TLDM, kesan praktikalnya boleh melibatkan jadual pemodenan kapal, integrasi sistem tempur, latihan anak kapal, dokumentasi teknikal dan kos kitar hayat. Jika sistem perlu diganti, ia bukan sekadar menukar peluru berpandu. Ia boleh menuntut penilaian semula pelancar, sistem kawalan tembakan, keserasian dengan sistem tempur kapal dan sokongan teknikal jangka panjang.

Autonomi strategik bukan slogan

Kes NSM akhirnya memperlihatkan bahawa autonomi strategik bukan slogan. Ia memerlukan perancangan perolehan yang melihat aset sebagai sebahagian daripada rantaian politik, undang-undang, industri dan teknologi. Dalam persekitaran geopolitik yang semakin tidak menentu, Malaysia perlu memastikan setiap pembelian pertahanan bukan sahaja menjawab keperluan operasi, tetapi juga tahan terhadap tekanan luar yang boleh muncul selepas kontrak ditandatangani.

NSM mungkin bermula sebagai isu peluru berpandu untuk kapal LCS, tetapi tekanan yang muncul daripadanya jauh lebih luas. Ia menguji keyakinan terhadap pembekal Eropah, mengingatkan pembuat dasar tentang kuasa lesen eksport dan memaksa Malaysia menilai semula bagaimana keselamatan maritim negara boleh dipertahankan tanpa terlalu terdedah kepada keputusan politik luar. -airtimes.my

21 Mei 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan

Kekhuatiran terhadap ancaman hipersonik Rusia dan China paksa AS bina “Golden Dome”

by Zulhaizi Rosdi 21 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Golden Dome dan kebangkitan semula impian “Star Wars”

“Golden Dome for America” ialah sebuah projek pertahanan udara dan peluru berpandu berskala nasional yang berakar daripada arahan eksekutif Presiden Donald Trump pada 27 Januari 2025. Arahan asal itu menggunakan nama “The Iron Dome for America”, tetapi inisiatif berkenaan kemudian dikenali secara meluas sebagai Golden Dome.

Dokumen White House menyatakan ancaman peluru berpandu balistik, hipersonik, peluru berpandu kruis dan serangan udara generasi baharu sebagai antara ancaman paling besar kepada Amerika Syarikat.

Arahan sama turut merujuk usaha Presiden Ronald Reagan membangunkan pertahanan terhadap serangan nuklear, iaitu bayangan langsung kepada konsep Strategic Defense Initiative atau “Star Wars” pada era Perang Dingin.

Namun Golden Dome bukan sekadar nostalgia teknologi, ia muncul ketika Amerika Syarikat (AS) menilai semula kelemahan pertahanan tanah airnya terhadap ancaman peluru berpandu moden, dron, sistem hipersonik dan serangan berbilang domain.

Lebih penting, projek ini menunjukkan Washington tidak lagi melihat ancaman peluru berpandu sebagai isu negara kecil semata-mata, ia kini dibaca dalam kerangka persaingan kuasa besar, khususnya dengan Rusia dan China.

Apa sebenarnya Golden Dome?

Golden Dome bukan versi besar kepada Iron Dome Israel, Iron Dome direka untuk mempertahankan kawasan tertentu daripada roket jarak dekat, mortar dan ancaman udara terhad. Golden Dome pula jauh lebih luas dari segi skala, geografi dan ancaman.

Arahan eksekutif White House menyatakan seni bina pertahanan baharu itu perlu meliputi pertahanan terhadap peluru berpandu balistik, peluru berpandu hipersonik, peluru berpandu kruis maju dan serangan udara generasi baharu daripada musuh setara, hampir setara dan negara bermusuhan.

Ia juga menyebut keperluan mempercepat lapisan sensor angkasa untuk menjejak peluru berpandu hipersonik dan balistik, selain membangunkan pemintas berasaskan angkasa lepas yang mampu melakukan pintasan pada fasa lonjakan, iaitu ketika peluru berpandu baru dilancarkan.

Ini menjadikan Golden Dome sebagai sistem pertahanan berlapis. Ia dijangka menggabungkan sensor angkasa, radar, pemintas darat, sistem laut, keupayaan bukan kinetik, pusat pemerintahan dan kawalan, serta pemprosesan data berkelajuan tinggi. Dalam bahasa mudah, Golden Dome ialah cubaan membina jaringan pertahanan tanah air AS yang boleh melihat ancaman lebih awal, menjejaknya secara berterusan dan memintasnya dalam beberapa fasa penerbangan.

Golden Dome Amerika Syarikat AS./Foto: Aerospace America

Mengapa Rusia dan China menjadi ancaman utama

Fokus geopolitik Golden Dome tidak boleh dipisahkan daripada Rusia dan China. Kedua-dua negara mempunyai keupayaan peluru berpandu strategik, senjata nuklear, sistem peluru berpandu balistik antara benua, peluru berpandu lancaran kapal selam dan pembangunan senjata hipersonik.

Defense Intelligence Agency (DIA) AS dalam penilaian tidak terperingkatnya menyatakan ancaman peluru berpandu terhadap tanah air AS akan berkembang dari segi skala dan kecanggihan dalam dekad akan datang. Penilaian itu menyenaraikan enam kategori ancaman utama, termasuk peluru berpandu balistik antara benua, peluru berpandu balistik lancaran kapal selam, dua jenis senjata hipersonik, peluru berpandu kruis serangan darat dan sistem pengeboman orbit pecahan.

Selama ini, pertahanan peluru berpandu tanah air AS banyak tertumpu kepada ancaman terhad daripada negara seperti Korea Utara dan Iran. CSIS menilai Golden Dome sebagai usaha mengubah fokus pertahanan tanah air AS daripada ancaman negara bermusuhan berskala terhad kepada cabaran lebih besar yang ditimbulkan oleh kuasa besar seperti Rusia dan China.

Dari sudut AS, persoalannya bukan sekadar serangan nuklear besar-besaran, kebimbangan lebih rumit ialah kemungkinan serangan konvensional jarak jauh, serangan terpilih terhadap infrastruktur kritikal, serangan berbilang arah atau serangan yang cukup pantas sehingga memendekkan masa tindak balas Washington.

Dalam keadaan itu, pencegahan nuklear tradisional mungkin tidak memberi pilihan yang cukup fleksibel. Jika serangan musuh bersifat konvensional tetapi strategik, tindak balas nuklear mungkin terlalu besar dan berisiko. Golden Dome dilihat sebagai usaha memberi pilihan tambahan kepada AS dengan mengesan, menjejak, memintas dan mengurangkan kesan serangan sebelum keputusan balas yang lebih berbahaya perlu dibuat.

Angkasa lepas menjadi medan pertahanan baharu

Komponen paling kontroversi Golden Dome ialah pemintas berasaskan angkasa lepas. Konsep ini bukan baharu, tetapi kemajuan satelit kecil, pelancaran komersial dan rangkaian orbit bumi rendah menjadikannya lebih realistik berbanding era Reagan.

Space Systems Command menyatakan United States Space Force telah menubuhkan program pemintas berasaskan angkasa lepas (space-based interceptor/SBI) yang ditugaskan membangunkan sistem pemintas peluru berpandu berasaskan angkasa untuk ditunjukkan sebagai sebahagian daripada seni bina Golden Dome menjelang 2028. Program itu turut dikaitkan dengan buruj orbit bumi rendah berbilang satelit (proliferated Low Earth Orbit/pLEO) bagi menangani ancaman yang semakin pantas dan mampu bermanuver.

Pada hujung 2025 dan awal 2026, Space Systems Command menganugerahkan 20 perjanjian Other Transaction Authority (OTA) kepada 12 syarikat dengan nilai potensi sehingga USD3.2 bilion. Perjanjian itu bertujuan membolehkan syarikat terlibat membangunkan prototaip berkaitan pemintas berasaskan angkasa lepas.

Secara teori, pintasan pada fasa lonjakan mempunyai kelebihan. Peluru berpandu masih berada pada fasa awal penerbangan, belum melepaskan kepala peledak atau umpan, dan belum melakukan manuver kompleks. Namun tingkap masa untuk bertindak sangat singkat. Sistem perlu mengesan pelancaran, mengenal pasti ancaman, memproses data, mengarahkan pemintas dan membuat keputusan dalam tempoh yang amat terhad.

AI, sensor dan tekanan membuat keputusan pantas

Sistem pertahanan Golden Dome dijangka menggabungkan sensor angkasa, radar, pemintas darat, sistem laut, keupayaan bukan kinetik, pusat pemerintahan dan kawalan, serta pemprosesan data berkelajuan tinggi./Foto: Lockheed Martin

Ancaman peluru berpandu moden menekan masa tindak balas manusia, peluru berpandu hipersonik, misalnya, bukan sahaja bergerak pantas tetapi boleh melakukan manuver yang menyukarkan ramalan laluan. Peluru berpandu kruis pula boleh terbang rendah dan menghampiri sasaran dari arah yang sukar dijangka.

Space Systems Command menyatakan sistem pertahanan sedia ada dan generasi baharu perlu digabungkan dengan kecerdasan buatan (artificial intelligence/AI) untuk menangani kelajuan, keupayaan manuver dan daya pemusnah ancaman moden.

Dalam konteks Golden Dome, AI tidak semestinya bermaksud mesin membuat keputusan perang secara bebas. Peranan yang lebih munasabah ialah membantu pemprosesan data sensor, penjejakan sasaran, pengelasan ancaman, keutamaan pintasan dan sokongan keputusan kepada pusat pemerintahan.

Namun isu ini tetap sensitif. Sistem pertahanan peluru berpandu strategik berada dekat dengan domain nuklear. Kesilapan tafsir, kegagalan sensor atau tindak balas automatik yang tidak terkawal boleh membawa implikasi besar. Justeru, walaupun AI boleh mempercepat pemprosesan data, akauntabiliti manusia, kebolehjelasan sistem dan kawalan keputusan tetap menjadi persoalan penting.

Kos USD1.2 trilion dan batas keupayaan sebenar

Congressional Budget Office (CBO) menganggarkan satu sistem pertahanan peluru berpandu nasional yang selaras secara umum dengan objektif arahan eksekutif itu boleh menelan kos sekitar USD1.2 trilion untuk dibangunkan, dikerahkan dan dikendalikan selama 20 tahun. CBO menegaskan anggaran tersebut dibuat kerana seni bina objektif sebenar Jabatan Pertahanan AS yang belum didedahkan sepenuhnya.

Menurut CBO, sistem andaian itu terdiri daripada empat lapisan pemintas iaitu satu lapisan angkasa, dua lapisan permukaan kawasan luas dan satu lapisan sektor wilayah. Sistem itu turut memerlukan sensor tambahan, komunikasi dan sistem pengurusan pertempuran bagi menyelaraskan tindakan antara lapisan. Komponen paling mahal ialah lapisan pemintas berasaskan angkasa lepas, yang dianggarkan menyumbang kira-kira 70 peratus kos pemerolehan dan 60 peratus kos keseluruhan.

CBO turut memberi amaran penting bahawa keupayaan untuk “melibatkan” ancaman tidak sama dengan keupayaan “menewaskan” ancaman sepenuhnya. Dalam penilaian CBO, sistem andaian itu mungkin boleh menangani serangan kecil atau serangan terhad, tetapi boleh dibebani oleh serangan berskala penuh daripada musuh setara atau hampir setara seperti Rusia atau China.

Ini bermakna Golden Dome tidak boleh ditulis sebagai perisai mutlak, ia boleh meningkatkan pilihan pertahanan AS, tetapi tidak semestinya menjamin perlindungan penuh terhadap serangan besar-besaran.

Risiko perlumbaan senjata baharu

Golden Dome berdiri sebagai perisai pertahanan berlapis yang akan melindungi AS daripada ancaman peluru berpandu hipersonik./Foto: Lockheed Martin

Dari sudut Washington, Golden Dome ialah sistem pertahanan. AS mahu melindungi rakyat, infrastruktur kritikal, pangkalan tentera, pusat pemerintahan dan keupayaan serangan balasnya daripada ancaman peluru berpandu moden.

Namun Rusia dan China boleh membaca perkembangan sama melalui lensa berbeza, jika AS mempunyai perisai peluru berpandu yang besar dan pada masa sama mengekalkan keupayaan serangan jauh konvensional serta nuklear, Moscow dan Beijing mungkin melihatnya sebagai usaha mendapatkan kelebihan strategik menyeluruh.

CSIS menyatakan penganalisis China dan Rusia berhujah bahawa jika Golden Dome berkesan, sistem itu boleh mengehadkan kemampuan negara mereka menyasarkan tanah air AS dengan senjata nuklear, sekali gus menjejaskan pencegahan strategik mereka.

Analisis CSIS juga menyatakan tindak balas China dan Rusia berkemungkinan berbentuk langkah asimetri, termasuk memperkukuh program sedia ada, menambah jumlah sistem tertentu atau membangunkan kaedah penghantaran bukan konvensional.

Arms Control Association pula melaporkan bahawa Beijing dan Moscow mengkritik rancangan Golden Dome sebagai langkah yang mereka anggap “menstabilkan secara negatif” kerana dikaitkan dengan keupayaan serangan pertama dan hubungan antara senjata ofensif strategik dengan sistem defensif strategik.

Di sinilah paradoks Golden Dome muncul, sistem ini boleh meningkatkan keselamatan AS dalam satu dimensi, tetapi pada masa sama meningkatkan kebimbangan strategik pihak lawan. Dalam sejarah kawalan senjata, pertahanan peluru berpandu sering menjadi isu sensitif kerana ia boleh mengubah kira-kira pencegahan. Apabila satu pihak cuba mengurangkan kerentanannya, pihak lain mungkin menambah keupayaan serangan untuk memastikan keupayaan balasnya tidak terhakis.

Apa maknanya kepada Asia dan Malaysia

Malaysia tidak perlu meniru Golden Dome, skala ancaman, geografi, bajet dan keperluan strategik Malaysia jauh berbeza daripada Amerika Syarikat. Namun perkembangan ini tetap memberi beberapa pengajaran penting kepada Asia Tenggara.

Pertama, pertahanan udara masa depan semakin bergantung kepada sistem berlapis. Radar, pesawat, kapal, sistem peluru berpandu permukaan-ke-udara, dron, sensor maritim, satelit komersial dan rangkaian pemerintahan-kawalan perlu dilihat sebagai ekosistem, bukan aset terpisah.

Kedua, ancaman peluru berpandu kruis, dron dan sistem jarak jauh bukan lagi isu kuasa besar semata-mata. Konflik moden menunjukkan senjata yang lebih murah boleh digunakan secara kreatif untuk menyerang sasaran bernilai tinggi. Bagi Malaysia, perbincangan ini relevan kepada perlindungan pangkalan udara, pelabuhan, infrastruktur tenaga, pusat komunikasi dan kawasan maritim strategik.

Ketiga, integrasi data menjadi semakin penting. Keupayaan melihat ancaman lebih awal, berkongsi gambaran operasi antara cabang perkhidmatan dan membuat keputusan pantas mungkin lebih penting daripada membeli satu sistem mahal tanpa rangkaian sokongan yang kukuh.

Dalam konteks Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM), Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) dan keselamatan ruang maritim negara, isu ini berkait dengan keperluan memperkukuh pengawasan, kesedaran situasi, pertahanan udara berlapis dan daya saling operasi antara agensi. Golden Dome bukan model untuk disalin, tetapi petunjuk arah bahawa perang masa depan semakin bergantung kepada sensor, data, ruang angkasa dan kelajuan keputusan.

Golden Dome ialah simbol perubahan zaman, AS sedang membina pertahanan tanah air untuk era ancaman yang lebih pantas, lebih pelbagai dan lebih sukar dijangka. Rusia dan China pula melihat projek itu melalui lensa pencegahan strategik, kestabilan nuklear dan persaingan kuasa besar.-airtimes.my

21 Mei 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan TLDM

Pembatalan NSM jejaskan konfigurasi tempur, struktur asal LCS terpaksa diubah

by Zulhaizi Rosdi 20 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Program kapal tempur pesisir Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) atau Littoral Combat Ship (LCS) sekali lagi menjadi perhatian nasional. Kali ini, isu yang timbul bukan sekadar kelewatan pembinaan kapal, tetapi kedudukan sistem peluru berpandu anti-kapal yang dirancang sebagai antara komponen utama keupayaan tempur platform tersebut.

Keputusan Norway menarik balik lesen eksport bagi Naval Strike Missile (NSM) menukar isu LCS daripada persoalan pembinaan fizikal kapal kepada persoalan konfigurasi tempur. Kapal boleh terus dibina dan diserahkan mengikut jadual tertentu, tetapi sebuah kapal tempur permukaan tidak boleh dinilai hanya melalui badan kapal, enjin, radar atau meriam utama. Nilai operasinya bergantung pada gabungan sensor, sistem pengurusan tempur, senjata, latihan kru dan sokongan logistik.

Pada April 2018, Kongsberg Defence & Aerospace mengumumkan kontrak bernilai €124 juta dengan TLDM bagi membekalkan NSM untuk 6 LCS. Pengumuman itu turut menyatakan kapal berkenaan dibina oleh Boustead Naval Shipyard berasaskan reka bentuk Gowind Naval Group, manakala NSM akan dipasang di dek kapal dan diintegrasikan dengan sistem pengurusan tempur SETIS yang dibekalkan Naval Group.

NSM ialah sebahagian konfigurasi tempur yang dirancang

Menteri Pertahanan, Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin memaklumkan bahawa ketiadaan sistem tersebut tidak boleh diganti secara serta-merta kerana ia menuntut penyelarasan yang teliti, terutamanya integrasi sistem NSM dengan persenjataan kapal, serta proses ujian dan latihan yang memakan masa.

Walau bagaimanapun, beliau memberi jaminan bahawa pihak TLDM sedang giat mencari alternatif bagi menggantikan sistem dari Norway itu untuk memastikan kapal terbabit dilengkapi persenjataan seperti yang disasarkan.

Dalam konteks LCS, NSM bukan komponen sampingan yang boleh dianggap terpisah daripada reka bentuk tempur kapal. Berdasarkan pengumuman Kongsberg, sistem itu dirancang untuk dipasang di dek dan disambungkan kepada SETIS, iaitu sistem pengurusan tempur yang berperanan menghubungkan sensor, senjata dan keputusan taktikal kapal.

Perkara ini penting kerana kapal tempur moden beroperasi sebagai satu sistem bersepadu. Peluru berpandu tidak berdiri sendiri. Ia memerlukan maklumat sasaran, laluan arahan, prosedur pelancaran, integrasi perisian, bekalan kuasa, keselamatan penyimpanan, latihan kru dan ujian keserasian.

Oleh itu, pembatalan lesen eksport NSM tidak boleh dilihat seperti kelewatan penghantaran komponen biasa. Ia menyentuh satu bahagian penting dalam seni bina tempur kapal. Jika Malaysia perlu memilih sistem alternatif, proses itu berkemungkinan melibatkan penilaian semula pelancar, integrasi sistem pengurusan tempur, latihan, pensijilan, kos tambahan dan jadual operasi.

Fungsi NSM kepada kapal tempur permukaan

NSM ialah peluru berpandu serangan tepat yang direka untuk menyerang sasaran di laut dan darat. Kongsberg menyatakan sistem itu mempunyai kelajuan subsonik tinggi, berat 407 kilogram, panjang 3.96 meter dan jarak melebihi 300 kilometer.

Namun, spesifikasi ini perlu dibaca secara terkawal. Dalam rencana pertahanan, data jarak, berat dan fungsi tidak wajar dijadikan bahan promosi vendor. Nilai sebenar NSM kepada TLDM bergantung pada bagaimana sistem itu digabungkan dengan sensor kapal, doktrin operasi, latihan kru, penyelenggaraan, stok peluru berpandu dan sokongan jangka panjang.

Bagi kapal tempur permukaan, peluru berpandu anti-kapal memberi keupayaan serangan jarak jauh dan pencegahan. Ia membolehkan kapal menimbulkan risiko kepada sasaran permukaan musuh tanpa perlu menghampiri ancaman secara langsung. Tanpa peluru berpandu permukaan-ke-permukaan yang berfungsi, LCS masih boleh menjalankan peranan tertentu, tetapi profil tempurnya tidak sama seperti konfigurasi asal yang dirancang.

Inilah sebabnya isu NSM menjadi penting. Persoalannya bukan sama ada kapal boleh belayar atau tidak. Persoalannya ialah sama ada kapal itu akan memasuki perkhidmatan dengan keupayaan tempur seperti yang dirancang, atau dengan jurang sementara dalam salah satu elemen senjata utamanya.

Naval Strike Missile (NSM)./Foto: Kongsberg

Keputusan Norway dan kesan kepada Malaysia

Associated Press melaporkan Norway telah membatalkan lesen eksport bagi sistem NSM kepada Malaysia, dengan alasan perubahan dasar kawalan eksport untuk mengehadkan teknologi pertahanan sensitif kepada sekutu dan rakan paling rapat. Laporan itu turut menyatakan keputusan tersebut menghentikan penghantaran misil dan komponen pelancar bagi program LCS Malaysia.

Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim dilaporkan membantah keputusan itu dan menyifatkan tindakan berkenaan sebagai boleh menjejaskan keyakinan terhadap pembekal pertahanan Eropah. Malaysia juga dilaporkan telah memenuhi komitmen kontrak sejak 2018, manakala isu lesen eksport itu berlaku selepas perjanjian dimeterai beberapa tahun sebelumnya.

Dari sudut perolehan pertahanan, ini menjadikan krisis NSM lebih besar daripada pertikaian antara pembeli dan vendor. Ia menunjukkan bahawa kontrak sistem senjata tidak hanya bergantung pada syarikat pengeluar. Ia juga bergantung pada kerajaan negara asal, lesen eksport, perubahan dasar keselamatan dan pertimbangan geopolitik.

Bagi Malaysia, persoalan utamanya ialah kebolehpercayaan rantaian bekalan. Jika sistem utama kapal boleh terjejas oleh keputusan kerajaan negara pembekal selepas kontrak ditandatangani, maka isu perolehan tidak lagi boleh dinilai melalui harga dan spesifikasi semata-mata. Ia perlu dinilai melalui risiko politik, jaminan lesen eksport dan sokongan sepanjang kitar hayat.

Kapal boleh siap, tetapi keupayaan tempur belum lengkap

Bernama pada April 2026 melaporkan kapal pertama LCS, KD Maharaja Lela, dijangka diserahkan kepada TLDM pada Disember 2026. Laporan itu turut menyebut keseluruhan pembinaan 5 frigat kelas Maharaja Lela di Lumut Naval Shipyard mencapai 76.88 peratus, manakala LCS kedua dan ketiga dijangka diterima pada April dan Disember 2027.

Dalam perkembangan berasingan, Menteri Pertahanan Datuk Seri Mohamed Khaled Nordin dilaporkan berkata program LCS akan diteruskan dan kapal masih akan disiapkan, tetapi kapal tersebut tidak akan mempunyai peluru berpandu permukaan-ke-permukaan sehingga Malaysia memperoleh sistem pengganti.

Perbezaan ini perlu difahami dengan jelas. Penyerahan kapal dan kelengkapan tempur penuh bukan perkara yang sama. Sesebuah kapal boleh diterima secara fizikal, tetapi masih mempunyai komponen senjata atau sistem yang belum lengkap. Dalam konteks LCS, isu NSM berpotensi mewujudkan jurang antara “kapal siap diserahkan” dengan “kapal lengkap mengikut konfigurasi tempur asal”.

Jurang seperti ini bukan perkara kecil. Ia boleh memberi kesan kepada latihan kru, perancangan operasi, perolehan stok peluru berpandu, latihan penembakan, penyelenggaraan sistem dan keyakinan taktikal terhadap platform baharu. Walaupun kapal boleh digunakan untuk pelbagai tugasan lain, keupayaan serangan permukaan-ke-permukaan yang dirancang masih menjadi persoalan sehingga sistem baharu diputuskan dan diintegrasikan.

Mengganti NSM bukan sekadar menukar misil

Dalam perbincangan awam, nama sistem alternatif seperti Exocet atau ATMACA sering disebut. Namun, sehingga ada keputusan rasmi, nama-nama itu perlu ditulis sebagai kemungkinan atau pilihan yang boleh dinilai, bukan sebagai pengganti yang sudah dipilih.

Mengganti NSM bukan proses membeli misil baharu dan meletakkannya di dek kapal. Sistem baharu mesti serasi dengan seni bina kapal, sistem pengurusan tempur, rangkaian komunikasi, bekalan kuasa, ruang fizikal, prosedur keselamatan, latihan kru dan sokongan logistik. Jika perubahan besar diperlukan, Malaysia mungkin perlu menanggung kos integrasi semula, ujian tambahan dan penyesuaian jadual.

Inilah cabaran sebenar. LCS dibina dengan konfigurasi tertentu. Apabila salah satu komponen utama konfigurasi itu berubah, kesannya boleh melibatkan perisian, perkakasan, latihan, pensijilan dan doktrin. Jika semua ini tidak diurus dengan teliti, penggantian sistem boleh mencipta kelewatan baharu walaupun kapal fizikal telah siap.

Dalam dunia pertahanan moden, integrasi sering menjadi cabaran lebih besar daripada pembelian platform. Sistem yang kelihatan sesuai di atas kertas belum tentu boleh dimasukkan ke dalam kapal tanpa kerja kejuruteraan, ujian dan kelulusan teknikal yang memakan masa.

Risiko kawalan eksport dalam perolehan pertahanan

Krisis NSM memberi pengajaran penting kepada Malaysia. Perolehan pertahanan moden tidak boleh dilihat sebagai urusan komersial biasa. Sistem senjata tertakluk kepada peraturan negara pengeluar, lesen eksport, kawalan teknologi, kepentingan keselamatan dan perubahan persekitaran geopolitik.

Bagi negara seperti Malaysia, kebergantungan kepada pembekal luar tidak dapat dielakkan sepenuhnya. Banyak sistem pertahanan utama, termasuk misil, radar, sonar, enjin, sistem pengurusan tempur dan komponen elektronik, datang daripada rangkaian pembekal antarabangsa. Namun, risiko kebergantungan boleh dikurangkan melalui perancangan kontrak, klausa pampasan, pilihan sumber kedua, pemindahan pengetahuan yang realistik dan pengukuhan keupayaan integrasi tempatan.

Isu ini juga menunjukkan bahawa “kedaulatan pertahanan” tidak semestinya bermaksud membina semua sistem sendiri. Bagi Malaysia, pendekatan lebih realistik ialah memperkukuh keupayaan menilai, mengintegrasi, menyelenggara dan merancang sokongan kitar hayat bagi sistem yang diperoleh dari luar.

Jika negara tidak menguasai sepenuhnya rantaian bekalan, sekurang-kurangnya negara perlu memahami risiko setiap pautan dalam rantaian itu. Ini termasuk risiko vendor, risiko kerajaan negara pembekal, risiko alat ganti, risiko perisian, risiko lesen dan risiko sekatan masa depan.

LCS sebagai ujian keupayaan sistem

Projek pembinaan kapal LCS TLDM./Foto: LUNAS

Program LCS sendiri sudah melalui perjalanan panjang, sebelum isu NSM muncul, projek ini sudah dikaitkan dengan kelewatan, penyusunan semula dan pengurangan kumpulan pertama daripada 6 kepada 5 kapal. Pada 2023, Panglima TLDM ketika itu dilaporkan berkata kumpulan pertama LCS ditetapkan kepada 5 unit selepas keputusan kerajaan meneruskan semula projek dibuat.

Latar ini menjadikan isu NSM lebih sensitif. Selepas kerajaan dan TLDM berusaha mengembalikan program LCS ke landasan pembinaan, keputusan Norway menambah satu lagi lapisan risiko kepada keupayaan akhir kapal.

Namun, krisis ini juga memberi peluang untuk melihat LCS secara lebih matang. Sebuah kapal tempur tidak boleh dinilai melalui majlis pelancaran, tarikh penyerahan atau imej di limbungan semata-mata. Ia perlu dinilai melalui keupayaan sebagai sistem: adakah sensor berfungsi, adakah senjata lengkap, adakah kru terlatih, adakah logistik tersedia, adakah penyelenggaraan boleh disokong, dan adakah platform itu sesuai dengan keperluan operasi TLDM.

Jika LCS pertama diserahkan tanpa peluru berpandu permukaan-ke-permukaan, perkara itu perlu dijelaskan secara telus kepada pembaca dan pembayar cukai. Ini bukan semestinya bermaksud kapal tidak berguna. Tetapi ia bermaksud konfigurasi tempur penuh belum tercapai seperti yang dirancang.

Pengajaran kepada Malaysia

Krisis NSM tidak harus dilihat hanya sebagai pertikaian antara Malaysia dan Norway. Ia wajar dilihat sebagai pengajaran lebih luas tentang cara Malaysia merancang perolehan pertahanan untuk tempoh 20 hingga 30 tahun akan datang.

Pertama, sistem senjata utama perlu dinilai bersama risiko lesen eksport. Negara pembekal yang stabil dari sudut teknologi belum tentu bebas risiko dari sudut dasar politik.

Kedua, kontrak pertahanan perlu mempunyai perlindungan lebih kukuh sekiranya penghantaran gagal disebabkan keputusan kerajaan negara asal pembekal. Ini termasuk klausa pampasan, pemulangan bayaran, pilihan pengganti dan tanggungjawab integrasi semula.

Ketiga, Malaysia perlu membina keupayaan teknikal tempatan yang lebih kukuh dalam integrasi sistem. Jika setiap perubahan memerlukan pergantungan penuh kepada pihak luar, maka kos dan masa pemulihan akan menjadi lebih tinggi.

Keempat, pembelian aset tidak boleh dipisahkan daripada latihan, penyelenggaraan, stok, doktrin dan sokongan kitar hayat. Misil yang hebat di atas kertas tidak memberi nilai jika tidak boleh dihantar, tidak boleh disokong atau tidak boleh diintegrasikan dengan lancar.

Penutup: Isu misil, tetapi sebenarnya isu kesiagaan

Pembatalan lesen eksport NSM oleh Norway tidak semestinya menghentikan program LCS. Kapal masih boleh disiapkan, diserahkan dan digunakan untuk beberapa peranan. Namun, keputusan itu mengingatkan bahawa kapal tempur bukan sekadar badan kapal yang terapung di laut.

Kapal tempur ialah gabungan platform, sistem senjata, sensor, perisian, kru, latihan dan sokongan logistik. Apabila satu komponen utama terganggu, keseluruhan nilai operasi kapal perlu dinilai semula secara jujur.

Bagi TLDM, cabaran selepas ini bukan sekadar mendapatkan pengganti NSM. Cabaran sebenar ialah memastikan pengganti itu sesuai dengan konfigurasi kapal, dapat disokong untuk jangka panjang dan tidak menambah kelewatan baharu kepada program LCS.

Krisis ini juga harus menjadi peringatan kepada Malaysia bahawa perolehan pertahanan bukan sekadar membeli aset. Ia ialah keputusan strategik yang mengikat negara kepada teknologi, rantaian bekalan, dasar eksport dan hubungan antarabangsa. Dalam hal LCS, isu NSM menunjukkan bahawa keupayaan tempur sebenar hanya wujud apabila kapal, sistem dan sokongan kitar hayat bergerak sebagai satu kesatuan. -airtimes.my

20 Mei 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan

NATO ubah pertahanan udara Eropah daripada pelancar kepada sistem rangkaian

by Zulhaizi Rosdi 20 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Perang di Ukraine mempercepat perubahan cara Eropah melihat pertahanan udara, ancaman dari udara tidak lagi datang dalam satu bentuk yang mudah dijangka. Dron, peluru berpandu kruis, peluru berpandu balistik dan pesawat tempur boleh digunakan secara serentak untuk menekan ruang udara, infrastruktur kritikal serta kedudukan tentera.

Dalam persekitaran itu, NATO dan negara-negara Eropah sedang memperkukuh pertahanan udara dan peluru berpandu bersepadu. Namun, perkembangan ini tidak wajar diringkaskan sebagai pembinaan “Iron Dome versi NATO”. Perbandingan itu mungkin mudah difahami pembaca umum, tetapi ia boleh mengelirukan jika dianggap sebagai satu kubah perlindungan tunggal yang menutup seluruh langit Eropah.

Realitinya lebih kompleks. NATO sedang memperkukuh Pertahanan Udara dan Peluru Berpandu Bersepadu NATO (NATO Integrated Air and Missile Defence), iaitu misi berterusan dalam masa aman, krisis dan konflik untuk melindungi wilayah, penduduk dan pasukan Perikatan daripada ancaman udara serta peluru berpandu. NATO menyatakan misi ini dilaksanakan melalui pendekatan 360 darjah terhadap ancaman dari semua arah strategik.

Perisai udara bukan sekadar pelancar

Kesilapan lazim dalam memahami pertahanan udara moden ialah menilainya melalui nama sistem semata-mata. Patriot, SAMP/T, IRIS-T SLM atau Arrow 3 sering menjadi tumpuan kerana ia mudah dibayangkan sebagai pelancar dan peluru pemintas. Namun, nilai sebenar pertahanan udara tidak terletak pada pelancar sahaja.

Nilai itu terletak pada rangkaian. Sistem Pertahanan Udara dan Peluru Berpandu Bersepadu NATO Integrated Air and Missile Defence System (NATINAMDS) digambarkan sebagai rangkaian sistem nasional dan NATO yang saling berhubung, merangkumi sensor, aset pemerintahan dan kawalan serta sistem persenjataan. Sistem ini berada di bawah kuasa Supreme Allied Commander Europe.

Maksudnya, persoalan utama bukan sekadar negara mana memiliki peluru berpandu terbaik. Soalan yang lebih penting ialah siapa dapat mengesan ancaman lebih awal, siapa boleh berkongsi gambaran udara dengan pantas, siapa berkuasa membuat keputusan tembakan, dan sistem mana paling sesuai untuk memintas sasaran tertentu.

Di sinilah data menjadi komponen utama pertahanan udara. Radar darat, sensor udara, pesawat amaran awal, rangkaian komunikasi, pusat pemerintahan dan pelancar pemintas perlu bekerja dalam rantaian yang sama. Tanpa integrasi, setiap sistem berisiko menjadi pulau pertahanan yang kuat secara individu tetapi lemah sebagai jaringan.

Sistem pertahanan udara Patriot./Foto: NATO

Ancaman berbeza memerlukan lapisan berbeza

Ancaman udara hari ini bergerak pada kelajuan, altitud dan kos yang berbeza, sebuah dron murah tidak semestinya wajar dipintas menggunakan peluru berpandu yang jauh lebih mahal. Sebaliknya, peluru berpandu balistik memerlukan sistem pemintas lebih khusus, amaran awal lebih luas dan keputusan yang lebih pantas.

Dasar IAMD NATO yang dikeluarkan pada Februari 2025 menyatakan ancaman udara dan peluru berpandu datang dari semua arah, pada semua kelajuan dan semua altitud, dari paras bumi hingga ke angkasa. Dasar itu meliputi pengawasan udara, pertahanan pasif serta pertahanan aktif dalam masa aman, krisis dan konflik.

Sebab itu pemintasan berlapis menjadi semakin penting, lapisan bawah boleh memberi tumpuan kepada dron, roket atau ancaman altitud rendah. Lapisan pertengahan menangani peluru berpandu kruis, pesawat dan sasaran taktikal. Lapisan atas pula diperlukan untuk ancaman balistik jarak jauh atau sasaran yang bergerak pada altitud tinggi.

Inilah perbezaan utama antara “kubah besi” sebagai gambaran popular dengan pendekatan sebenar Eropah. Perisai udara Eropah bukan satu sistem tunggal. Ia lebih menyerupai jaringan pertahanan yang menggabungkan banyak sensor, banyak pelancar, banyak pusat keputusan dan banyak negara pengguna.

ESSI mengisi jurang Eropah

Di luar rangka NATO, European Sky Shield Initiative (ESSI) turut menjadi komponen penting dalam usaha Eropah memperkukuh pertahanan udara. Inisiatif yang diterajui Jerman ini bertujuan meningkatkan ketersediaan sistem pertahanan udara yang siap digunakan di seluruh Eropah dan boleh beroperasi secara berangkaian.

ESSI sering dikaitkan dengan beberapa lapisan sistem, termasuk IRIS-T SLM untuk lapisan sederhana, Patriot untuk pertahanan udara dan peluru berpandu tahap lebih tinggi, serta Arrow 3 untuk ancaman balistik jarak jauh. Bundeswehr menyatakan Arrow menambah keupayaan lapisan atas, manakala Patriot dan IRIS-T SLM melengkapkan struktur perisai pelbagai tingkat.

Namun, ESSI tidak boleh dibaca sebagai pengganti kepada NATO IAMD. Peranannya lebih sesuai difahami sebagai usaha Eropah mengisi jurang aset dan mempercepat perolehan bersama. NATO menyediakan rangka penyelarasan, manakala negara-negara Eropah melalui ESSI cuba memastikan sistem yang diperlukan benar-benar tersedia, tersusun dan boleh beroperasi bersama.

ESSI sering dikaitkan dengan beberapa lapisan sistem, termasuk IRIS-T SLM untuk lapisan sederhana./Foto: Diehel Defence

Sayap timur sebagai ujian sebenar

Negara-negara berhampiran Rusia, Belarus dan Ukraine berdepan tekanan lebih langsung daripada dron, peluru berpandu dan pelanggaran ruang udara. NATO sebelum ini membangunkan model giliran pertahanan udara bagi meningkatkan kesiapsiagaan, kesediaan dan daya saling operasi melalui latihan berkala serta kehadiran bergilir sistem moden di kawasan tanggungjawab SACEUR.

Pada 2026, Allied Air Command turut melaksanakan latihan IAMD di Romania di bawah Eastern Sentry bagi memperkukuh kesiagaan di sayap timur NATO. Latihan itu memberi tumpuan kepada daya saling operasi tahap tinggi dan integrasi pelbagai domain, termasuk hubungan antara aset udara, aset darat dan struktur pemerintahan.

Perkembangan ini menunjukkan bahawa integrasi bukan sekadar konsep teknikal. Apabila dron atau peluru berpandu menghampiri ruang udara negara anggota, masa untuk membuat keputusan amat singkat. Sistem yang tidak berkongsi gambaran udara bersama boleh melambatkan tindak balas, meningkatkan risiko salah tafsir dan membuka ruang kepada ancaman menembusi pertahanan.

Perisai udara tetap ada batas

Walaupun pertahanan bersepadu memberi kelebihan, ia bukan jaminan kebal. Sistem pertahanan udara memerlukan stok peluru pemintas, logistik, latihan operator, keselamatan siber, perlindungan radar dan keupayaan bertahan dalam persekitaran peperangan elektronik.

Kos juga menjadi isu. Ancaman murah seperti dron boleh memaksa pihak bertahan menggunakan pemintas yang jauh lebih mahal. Jika nisbah kos ini tidak ditangani, pihak lawan boleh menggunakan serangan bertubi-tubi untuk menghabiskan stok peluru, menekan radar dan memaksa keputusan taktikal yang sukar.

Cabaran lain ialah politik dan penyelarasan. Setiap negara mempunyai sistem, doktrin, peraturan penglibatan, tahap perkongsian data dan kepentingan nasional yang berbeza. Pertahanan udara bersepadu memerlukan kepercayaan politik, bukan sekadar keserasian teknikal.

Pengajaran untuk Malaysia dan ASEAN

Bagi Malaysia dan ASEAN, pengajaran utama daripada perkembangan Eropah ialah pertahanan udara masa depan tidak boleh dilihat melalui pembelian platform semata-mata. Radar, pesawat, sistem peluru berpandu, dron pemantau atau pusat kawalan hanya bernilai penuh apabila berada dalam ekosistem data dan pemerintahan yang tersusun.

Asia Tenggara mempunyai cabaran berbeza daripada Eropah. Geografinya merangkumi perairan luas, pulau, laluan dagang, ruang udara sibuk dan sempadan maritim yang kompleks. Namun, prinsip asasnya sama. Keupayaan mengesan, mengenal pasti, berkongsi maklumat dan membuat keputusan pantas akan menentukan nilai sebenar sesuatu sistem pertahanan.

Perisai udara moden bukan lagi persoalan siapa memiliki peluru berpandu paling jauh semata-mata. Ia ialah persoalan siapa mempunyai gambaran udara paling jelas, rangkaian paling tahan, keputusan paling pantas dan logistik paling mampu bertahan.

NATO dan Eropah bergerak ke arah itu kerana ancaman udara sudah berubah. “Iron Dome NATO” mungkin frasa yang mudah menarik perhatian, tetapi realiti strategiknya lebih penting: masa depan pertahanan udara bergantung kepada integrasi data, pemintasan berlapis dan keupayaan banyak negara bertindak sebagai satu rangkaian. -airtimes.my

20 Mei 2026 0 comments

Diskusi

TNI AU sah terima A400M dan Rafale, apakah langkah Indonesia seterusnya?

by M.Daim 19 Mei 2026

written by M.Daim

Penyerahan enam pesawat MRCA Rafale, empat Falcon 8X, sebuah Airbus A400M, sebutir peluru berpandu Meteor, enam bom pintar Hammer dan sebuah radar GCI GM403 kepada Tentara Nasional Indonesia Angkatan Udara (TNI AU) di Pangkalan Udara Halim Perdanakusuma, Jakarta pada Isnin membawa mesej jelas tentang hala tuju pertahanan udara Indonesia.

Majlis itu memperlihatkan usaha Jakarta memperkukuh TNI AU melalui gabungan pesawat tempur, senjata jarak jauh, pesawat angkut strategik, platform sokongan dan sistem pengesanan udara. Gabungan ini memberi nilai lebih besar berbanding penerimaan aset secara berasingan kerana pertahanan udara moden bergantung pada hubungan antara pesawat, radar, pusat kawalan, senjata dan latihan.

Rafale memberi keupayaan tempur pelbagai peranan kepada TNI AU. Peluru berpandu Meteor menambah keupayaan pertempuran udara jarak jauh melangkaui penglihatan, manakala bom pintar Hammer memberi pilihan serangan udara-ke-darat berketepatan tinggi. A400M pula memperkukuh mobiliti strategik, termasuk pengangkutan anggota, peralatan dan bantuan ke kawasan jauh.

Radar GCI GM403 melengkapkan lapisan pengesanan serta kawalan pemintasan. Tanpa radar dan pusat kawalan yang berkesan, pesawat tempur moden tidak dapat dimanfaatkan sepenuhnya. Dalam operasi pertahanan udara, maklumat perlu bergerak pantas daripada pengesanan kepada pengenalpastian, arahan pemintasan dan tindakan.

Penyerahan aset baharu TNI AU pada Isnin merupakan antara hasil langkah Jakarta dalam menghadapi tekanan geopolitik masa kini. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Rafale dan A400M dalam rancangan pemodenan Indonesia

Penerimaan Rafale dan A400M bukan keputusan mendadak. Perolehan Rafale Indonesia melibatkan 42 pesawat yang dilaksanakan secara berperingkat selepas kontrak dimeterai pada 2022. Enam pesawat pertama yang diserahkan ini menjadi permulaan kepada pembentukan komponen tempur baharu TNI AU untuk tempoh panjang.

A400M pula memberi dimensi berbeza kepada TNI AU. Pesawat ini bukan aset tempur, tetapi peranannya besar bagi negara kepulauan seperti Indonesia. Keupayaan menggerakkan anggota, kenderaan, bekalan dan bantuan antara pulau menentukan kelajuan tindak balas ketenteraan serta operasi kemanusiaan.

Dalam konteks geografi Indonesia, mobiliti udara bukan fungsi sokongan biasa. Ia sebahagian daripada keupayaan mempertahankan wilayah. Pangkalan hadapan, kawasan terpencil dan pulau strategik memerlukan sokongan logistik yang mampu bergerak jauh, cepat dan konsisten.

Peluru berpandu Meteor dan bom pintar Hammer menjadi taring baharu TNI AU. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Prabowo tekankan daya cegah rintang

Presiden Prabowo Subianto menyifatkan penerimaan aset baharu itu sebagai tonggak kepada peningkatan kekuatan pertahanan Indonesia.

“Saya melihat ini sebagai salah satu tonggak penambahan kekuatan,” kata Prabowo selepas majlis penyerahan aset tersebut.

Beliau turut mengaitkan pemodenan pertahanan dengan keperluan membina daya cegah rintang.

“Kita mesti terus meningkatkan kekuatan pertahanan kita sebagai daya cegah, (deterrent). Kita tidak mempunyai kepentingan selain menjaga wilayah kita sendiri,” katanya.

Prabowo juga menegaskan bahawa keadaan geopolitik semasa menuntut Indonesia memiliki pertahanan yang kukuh.

“Kita melihat keadaan dunia, geopolitik yang penuh dengan ketidaktentuan, dan kita tahu bahawa pertahanan merupakan syarat utama untuk kestabilan, jaminan bahawa kita boleh berdaulat,” ujarnya.

Beliau kemudian memberi isyarat bahawa pembangunan pertahanan Indonesia akan diteruskan merentasi semua cabang utama.

“Pada masa akan datang, kita akan terus membina kekuatan kita. Kita mahu menjaga keselamatan wilayah udara, wilayah laut dan pastinya wilayah daratan kita,” tegasnya dalam beberapa kenyataan yang dikeluarkan oleh pihak Pejabat Presiden Republik Indonesia.

Kenyataan ini meletakkan pemodenan TNI AU dalam rangka pertahanan wilayah. Prabowo tidak menggambarkan penerimaan Rafale dan A400M sebagai alat untuk menonjolkan kuasa di luar rantau. Penekanan beliau ialah keupayaan mempertahankan wilayah sendiri, mengawal ruang udara, menjaga kepentingan maritim dan memastikan Indonesia tidak mudah ditekan dalam suasana geopolitik yang semakin tidak menentu.

Apa yang menarik perhatian adalah penyerahan aset baharu TNI AU bukan sekadar melibatkan aset persenjataan, malah ia meliputi penyerahan aset sokongan dan strategik. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Ruang udara dan geopolitik serantau

Asia Tenggara berada dalam persekitaran keselamatan yang semakin padat. Ketegangan di Laut China Selatan, persaingan kuasa besar di Indo-Pasifik, peningkatan perolehan aset tentera dan aktiviti ketenteraan berhampiran laluan laut utama menjadikan ruang udara dan ruang maritim semakin berkait.

Indonesia bukan penuntut utama dalam pertikaian kepulauan di Laut China Selatan. Namun, kawasan sekitar Natuna tetap berkait rapat dengan keselamatan maritim dan ruang udara Indonesia. Sebarang tekanan di laut boleh memerlukan pemantauan udara, rondaan pesawat, pengesanan awal dan keupayaan tindak balas yang pantas.

Atas sebab itu, penerimaan Rafale, Meteor, Hammer dan radar GCI perlu dilihat bersama. Rafale memberi platform tempur. Meteor memberi jarak tindak balas. Hammer memberi keupayaan serangan tepat. Radar GCI memberi gambaran udara dan sokongan pemintasan. A400M pula memberi keupayaan menggerakkan kekuatan ke lokasi yang memerlukan kehadiran segera.

Jika semua unsur ini dapat disepadukan dengan baik, TNI AU akan mempunyai pertahanan udara yang lebih tersusun berbanding hanya bergantung kepada pesawat tempur secara berasingan.

Presiden Indonesia, Prabowo menekankan keperluan daya cegah rintang (deterrence) oleh negara itu dalam menjaga kedaulatan republik. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Radar sebagai asas pertahanan udara

Radar GCI GM403 memainkan peranan penting dalam rangkaian ini. Pesawat tempur moden memerlukan maklumat yang tepat dan cepat sebelum juruterbang boleh bertindak. Radar memberi amaran awal, membantu mengenal pasti sasaran dan menyokong arahan pemintasan.

Dalam pertahanan udara, kelewatan beberapa minit boleh mengubah keadaan. Pusat kawalan perlu menerima data yang jelas, menilai ancaman dan memberi arahan kepada pesawat pemintas. Jika aliran maklumat lemah, kelebihan pesawat moden akan terhad.

Meteor hanya memberi kelebihan jarak jauh jika TNI AU mempunyai gambaran udara yang mencukupi untuk mengesan, menjejak dan mengurus sasaran. Hammer pula memerlukan perancangan misi, maklumat sasaran dan latihan penggunaan yang rapi. Maka, radar, sistem kawalan dan latihan operator menjadi sama penting dengan pesawat serta senjata itu sendiri.

Perolehan Rafale oleh Jakarta telah dilaksanakan beberapa tahun lalu kini membuahkan hasil. /Gambar: Pejabat Presiden RI

A400M dan keperluan negara kepulauan

A400M memberi kelebihan yang tidak boleh diukur melalui kuasa tembakan. Pesawat ini menyokong pengangkutan strategik, operasi logistik, bantuan bencana, pemindahan, penghantaran anggota dan sokongan ke kawasan terpencil.

Bagi Indonesia, fungsi ini sangat penting. Negara itu mempunyai wilayah yang luas, pulau yang banyak dan jarak operasi yang mencabar. Keupayaan menghantar bantuan, anggota atau peralatan dengan cepat memberi kesan langsung kepada operasi ketenteraan dan tindak balas kecemasan.

Dalam krisis, aset angkut seperti A400M boleh menjadi penghubung antara pusat pemerintahan, pangkalan utama dan kawasan hadapan. Ia juga membantu TNI mengekalkan kehadiran di wilayah yang jauh daripada pusat kuasa di Jakarta.

Perolehan aset bukan sekadar melibatkan penerimaan produk, ia turut meliputi pelbagai aspek. /Gambar: Pejabat Presiden RI

Hubungan pertahanan dengan Perancis

Penerimaan Rafale, senjata berkaitan dan radar turut menunjukkan hubungan pertahanan Indonesia-Perancis semakin mendalam. Perolehan Rafale melibatkan komitmen jangka panjang, bukan sekadar pembelian pesawat. Ia akan melibatkan latihan, sokongan teknikal, penyelenggaraan, alat ganti, senjata dan hubungan industri.

Hubungan ini memberi Indonesia akses kepada teknologi pertahanan Eropah. Namun, ia juga menuntut pengurusan yang teliti supaya pembelian aset tidak berakhir sebagai kebergantungan yang terlalu berat kepada pembekal luar.

Indonesia perlu memastikan perolehan ini diterjemahkan kepada peningkatan keupayaan dalaman. Latihan teknikal, penyelenggaraan tempatan, pemahaman sistem, pengurusan senjata dan keupayaan menyokong operasi sendiri akan menentukan nilai sebenar perolehan tersebut.

Indonesia telah menerima A400M MRTT pertama pada November 2025, 4 tahun selepas kontrak perolehan dimeterai. /Gambar: Airbus

Langkah Indonesia selepas ini

Langkah terdekat Indonesia ialah menjadikan aset yang diterima sebagai keupayaan operasi sebenar.

Rafale perlu dimasukkan ke dalam doktrin tempur TNI AU. Meteor dan Hammer perlu diuji dalam latihan serta prosedur operasi yang jelas. Radar GCI perlu disambungkan kepada pusat operasi udara dan pesawat pemintas. A400M perlu digunakan untuk memperkukuh mobiliti strategik, bukan sekadar menjadi simbol pemodenan.

Pada masa sama, Jakarta perlu memastikan pemodenan udara bergerak bersama keperluan laut dan darat. Prabowo sudah menyatakan bahawa Indonesia mahu menjaga wilayah udara, laut dan darat. Kenyataan itu menunjukkan pemodenan TNI AU hanya satu bahagian daripada pembangunan pertahanan nasional yang lebih luas.

Ukuran kejayaan penerimaan aset ini bukan pada majlis penyerahan di Halim Perdanakusuma. Ukuran sebenar ialah kadar kesiagaan, kelancaran penyelenggaraan, keupayaan juruterbang, ketahanan logistik, penyepaduan radar-senjata dan kemampuan TNI AU bertindak balas apabila ruang udara Indonesia dicabar.

Jika perkara itu dapat dicapai, Rafale, Meteor, Hammer, A400M, Falcon 8X dan radar GCI akan memberi Indonesia pertahanan udara yang lebih kukuh. Jika gagal, aset tersebut hanya menambah inventori tanpa memberi lonjakan operasi yang setimpal.

Bagi Indonesia, penerimaan aset ini membuka kerja yang lebih berat selepas majlis rasmi berakhir. TNI AU kini perlu membuktikan bahawa pemodenan bukan hanya berlaku di atas kertas, tetapi diterjemahkan kepada kesiagaan, tindak balas dan daya cegah rintang yang boleh dipertahankan dalam jangka panjang.

19 Mei 2026 0 comments

Diskusi

Jika NSM tiada, pilihan Malaysia bukan sekadar Exocet atau ATMACA

by M.Daim 19 Mei 2026

written by M.Daim

Persoalan sama ada Malaysia perlu kembali kepada Exocet atau memilih ATMACA selepas isu Naval Strike Missile (NSM) tidak boleh dijawab dengan mudah. Ini bukan sekadar pemilihan peluru berpandu anti-kapal. Ia melibatkan persoalan yang lebih besar tentang risiko perolehan, kedaulatan teknologi, integrasi sistem, dan masa depan industri pertahanan negara.

Isu NSM menjadi pengajaran penting kerana Malaysia tidak berdepan masalah teknikal biasa. Norway telah membatalkan lesen eksport berkaitan sistem peluru berpandu itu untuk Malaysia, dengan alasan kawalan yang lebih ketat terhadap teknologi pertahanan sensitif. Keputusan itu memberi kesan kepada sistem NSM yang dirancang untuk program Littoral Combat Ship (LCS), manakala Malaysia dilaporkan telah membayar sebahagian besar nilai kontrak dan sedang meneliti tindakan undang-undang serta tuntutan pampasan.

Pengajaran utama daripada isu ini ialah Malaysia tidak boleh lagi menilai perolehan pertahanan sebagai proses membeli sistem, menunggu penghantaran, dan menganggap keupayaan akan terbina secara automatik. Peluru berpandu hanyalah satu bahagian daripada sistem tempur. Nilai sebenar bergantung kepada integrasi dengan kapal, sistem pengurusan tempur, penderia (sensor), latihan operator, stok sokongan, penyelenggaraan, perisian, keselamatan storan, dan jaminan bekalan sepanjang hayat.

Peluru berpandu berpandu Exocet masih lagi relevan. Walaupun didakwa lama atau lapuk, hakikat sebenar adalah pembangunan misil ini adalah berterusan dan melibatkan tingkat upaya. /Gambar: MBDA

Exocet sebagai laluan mudah

Jika keutamaan yang paling mendesak adalah untuk memastikan LCS mendapat keupayaan serangan permukaan dengan gangguan minimum, Exocet mempunyai hujah praktikal yang kuat.

Exocet bukanlah nama baharu dalam dunia maritim. Varian MM40 Block 3c ialah generasi moden dalam keluarga Exocet, dengan peningkatan dari segi jarak, ketepatan, dan ketahanan terhadap tindak balas elektronik. Kementerian Angkatan Tentera Perancis menyatakan versi Block 3c telah lulus kelayakan dan dihantar pada 2024, manakala risalah maklumat MBDA menyebut sistem pelancar serta pemasangan perancangan misi dan tembakan Block 3c boleh saling kendali dengan versi MM40 Block 3.

Dari sudut pandang LCS, kelebihan Exocet bukan semata-mata pada peluru berpandu itu sendiri, tetapi berkait rapat dengan risiko integrasi. LCS Malaysia berasaskan reka bentuk Eropah dan sistem tempur yang sudah mempunyai pertalian dengan ekosistem persenjataan Eropah. Jika Exocet boleh dipadankan dengan risiko teknikal yang lebih rendah, jadual pelaksanaan yang lebih jelas, dan perubahan reka bentuk yang lebih kecil, ia wajar dinilai sebagai pilihan pemulihan yang paling pantas.

Namun, memilih Exocet hanya kerana ia kelihatan lebih mudah adalah tidak memadai. Selepas pengalaman NSM, Malaysia perlu menuntut jaminan yang lebih ketat daripada mana-mana pembekal. Persoalannya bukan lagi “boleh tembak sejauh mana?” tetapi “boleh disokong berapa lama, oleh siapa, dengan syarat apa, dan apa yang akan berlaku jika dasar eksport negara pembekal berubah?”

Jika Exocet dipilih, ia mesti didatangkan dengan pakej yang jelas. Ini termasuk jaminan lesen eksport, pelan sokongan sepanjang hayat, stok alat ganti, latihan, dokumentasi teknikal, sokongan integrasi, penyelenggaraan, dan ruang penglibatan untuk industri tempatan. Tanpa semua ini, Malaysia hanya menukar satu bentuk kebergantungan kepada bentuk kebergantungan yang lain.

ATMACA, walaupun baharu di dalam persada sistem persenjataan maritim, peluru berpandu ini membawa imej dan mesej tersendiri. /Gambar: Roketsan

ATMACA sebagai pilihan hala tuju armada

ATMACA pula membawa hujah yang berbeza. Ia bukan sekadar alternatif kepada Exocet, malah ia sudah pun masuk ke dalam perancangan TLDM melalui program Littoral Mission Ship (LMS) Batch 2. Roketsan telah menandatangani kontrak dengan Kementerian Pertahanan Malaysia pada pameran DSA baru-baru ini untuk membekalkan peluru berpandu anti-kapal ATMACA bagi LMS Batch 2. Kontrak itu melibatkan 24 peluru berpandu ATMACA untuk kapal LMS Batch 2 yang dibina oleh STM.

Kelebihan ATMACA kepada Malaysia adalah pada potensi keseragaman. Jika LMS Batch 2 menggunakan ATMACA, memperluas penggunaan sistem yang sama kepada LCS boleh memberi manfaat dari segi latihan, stok, perancangan misi, sokongan teknikal, dan hubungan industri dengan Turkiye. Dalam jangka masa panjang, langkah ini boleh mengurangkan kepelbagaian sistem anti-kapal dalam armada TLDM.

Kelemahan ATMACA dalam konteks LCS bukan semestinya pada sistem peluru berpandu itu sendiri, tetapi pada persoalan integrasi dengan seni bina tempur LCS Malaysia. Untuk LMS Batch 2, ATMACA berada dalam ekosistem Turkiye yang lebih semula jadi. Untuk LCS, persoalannya ialah sama ada integrasi dengan SETIS boleh dilaksanakan tanpa kos, masa dan risiko pensijilan yang tidak munasabah.

Oleh itu, ATMACA wajar dilihat sebagai pilihan strategik jangka panjang, tetapi bukan jawapan automatik untuk menyelesaikan keperluan LCS. Kekuatan sistem itu hanya benar-benar relevan kepada LCS jika laluan integrasinya dapat dibuktikan dari segi teknikal, kos, jadual ujian dan pensijilan.

Sistem pengurusan tempur merupakan antara aspek yang jarang disentuh walaupun memberikan kesan besar kepada operasi kapal tempur. /Gambar: Naval Group

Pokok pangkal, bergantung kepada sistem pengurusan tempur (CMS)

Inti pati kepada keseluruhan polemik ini sebenarnya tidak terletak pada spesifikasi peluru berpandu, sebaliknya banyak bergantung kepada Sistem Pengurusan Tempur (CMS) yang bertindak sebagai ‘otak’ kepada kapal. Kapal LCS Malaysia menggunakan sistem SETIS yang dibangunkan oleh firma Perancis, Naval Group.

Secara teknikalnya, mengintegrasikan ATMACA dengan SETIS adalah tidak mustahil, namun dari sudut komersial dan pengurusan projek, ia membawa risiko yang sangat besar. Setakat ini, tiada rekod awam atau duluan (precedent) yang menunjukkan peluru berpandu ATMACA buatan Roketsan pernah diintegrasikan ke dalam SETIS.ATMACA dibangunkan dalam ekosistem pertahanan Turkiye dan lebih sinonim dengan sistem tempur yang digunakan oleh kapal-kapal buatan Turkiye, khususnya ADVENT yang dibangunkan oleh HAVELSAN. Jika Malaysia memilih ATMACA untuk LCS tanpa laluan integrasi yang jelas, TLDM akan menjadi bahan uji kaji pertama (first-of-class) untuk integrasi ini, sekaligus mempertaruhkan jadual projek yang sememangnya sudah kritikal.

Selain itu, wujud pertembungan kepentingan komersial. SETIS adalah sistem hak milik terpelihara (proprietary) Naval Group, manakala Perancis melalui MBDA memiliki Exocet yang bersaing terus dengan ATMACA di pasaran antarabangsa. Untuk membolehkan integrasi sedemikian, Naval Group dan Roketsan perlu mencapai persetujuan teknikal serta komersial mengenai antara muka sistem, data tembakan, perisian, ujian integrasi dan pensijilan. Kos kejuruteraan bukan berulang (NRE) berpotensi menjadi tinggi, bergantung kepada skop sebenar kerja.

Lebih merumitkan, ketiadaan standardisasi ekosistem merentas blok membuka ruang kepada pertikaian teknikal. Jika berlaku kegagalan integrasi, kelewatan ujian atau masalah fungsi, TLDM berisiko terperangkap dalam insiden saling menuding jari antara pembekal CMS (Naval Group) dan pembekal perisian peluru berpandu (Roketsan). Tanpa integrasi ujian statik, simulasi penderia, dan pensijilan tembakan peluru hidup (live firing) yang boleh mengambil masa panjang, kesiagaan kapal tidak terjamin.

Sebaliknya, Exocet MM40 Block 3c berkemungkinan menawarkan laluan integrasi yang lebih rendah risikonya kerana berada dalam ekosistem Eropah yang lebih dekat dengan reka bentuk LCS dan sistem SETIS. Namun, tahap sebenar integrasi tetap perlu disahkan melalui penilaian teknikal, kos kejuruteraan, jadual ujian dan pensijilan.

Tekanan geopolitik dan keadaan semasa memberikan kesan tersendiri kepada perolehan aset di masa hadapan. /Gambar: U.S Navy

Jangan ulang kesilapan lama

Perdebatan antara Exocet berlawan ATMACA tidak sepatutnya menjadi sekadar perbandingan angka. Faktor seperti jarak, kepala peledak, pencari sasaran, dan profil penerbangan memang penting. Namun, dalam konteks perolehan sebenar, sistem yang nampak hebat di atas kertas belum tentu memberikan keupayaan terbaik kepada sesebuah kapal.

Peluru berpandu anti-kapal memerlukan rangkaian sokongan yang menyeluruh. Ia perlu dihubungkan kepada radar, sistem tempur, perisian perancangan misi, prosedur tembakan, data sasaran, latihan operator, penyelenggaraan berkala, keselamatan storan, dan sokongan pembekal. Jika salah satu daripada unsur ini lemah, peluru berpandu sehebat mana pun hanya akan menjadi aset yang mahal tetapi gagal memberikan tahap kesiagaan penuh.

Oleh sebab itu, keputusan Malaysia perlu dinilai melalui beberapa persoalan utama.

Persoalan utama adalah sistem manakah yang paling cepat dan selamat untuk diintegrasikan pada LCS? Jika ada, pembekal manakah yang boleh memberikan jaminan eksport dan sokongan sepanjang hayat yang lebih teguh?

Sekiranya kedua-dua soalan tersebut dapat dijawab, persoalan seterusnya adalah dari sudut tempatan dan industri. Jadi, sistem manakah yang memberi nilai tambah lebih besar kepada Dasar Industri Pertahanan Negara (DIPN), khususnya dari segi MRO, latihan teknikal, dokumentasi, rantaian bekalan, dan pembinaan tenaga kerja mahir?

Selain itu, sistem manakah yang mampu mengurangkan beban logistik TLDM dalam jangka masa panjang? Sistem manakah yang memberi Malaysia kedudukan rundingan yang lebih baik, dan bukan sekadar keupayaan tembakan di atas kertas?

Melihat kepada persoalan-persoalan ini, adalah perlu difahami bahawa perolehan aset bukan sekadar bualan di kalangan peminat (enthusiast) dan ia bukanlah satu perkara yang mudah. Banyak perkara perlu diambil kira dan setiap aspek memberikan kesan dan akibat tersendiri.

Turkiye telah meningkatkan keupayaan industri mereka selepas menerima tamparan geopolitik dalam perolehan aset pertahanan yang mereka pernah lalui satu ketika dahulu. /Gambar: Roketsan

DIPN perlu menjadi penapis keputusan

DIPN sepatutnya menjadi kerangka utama untuk menjawab persoalan-persoalan ini. Dasar tersebut yang dilancarkan awal tahun ini menekankan transformasi ke arah swadaya pertahanan negara, pembangunan ekosistem industri, rantaian bekalan, dan keupayaan teknologi tempatan.

Maka, keputusan memilih Exocet atau ATMACA tidak boleh dilihat sebagai satu keputusan teknikal semata-mata, sebaliknya ia perlu menjadi sebahagian daripada keputusan dasar. Jika Malaysia memilih Exocet, pilihan itu mesti menyelesaikan keperluan mendesak LCS tanpa mengabaikan pembangunan sokongan tempatan. Jika Malaysia memilih ATMACA, pilihan itu mesti berupaya membina keseragaman armada dan memberikan nilai industri yang lebih jelas, bukan sekadar kerana sistem itu sudah dibeli untuk LMS Batch 2.

DIPN perlu memastikan setiap perolehan meninggalkan legasi keupayaan yang boleh dimanfaatkan secara dalaman. Ini merangkumi jurutera yang lebih mahir, juruteknik yang terlatih, dokumen teknikal yang boleh diakses, tahap MRO yang jelas, latihan kepada pengguna, perisian sokongan, ketersediaan stok alat ganti, serta peranan industri tempatan yang lebih meluas melangkaui kerja-kerja pemasangan atau perwakilan jualan.

Tanpa penanda aras sebegini, istilah ‘pemindahan teknologi’ hanya akan terus menjadi sekadar retorik kerana kedengaran gah tetapi tidak benar-benar mengubah keupayaan negara.

Perolehan aset pertahanan kini tidak boleh sekadar yang mana lebih bertaring. Aspek lain seperti logistik dan industri perlu diambil kira. /Gambar: MBDA

Mencari jawapan yang lebih munasabah

Jika dinilai dari sudut menyelamatkan jadual LCS, Exocet dilihat sebagai pilihan yang meminimumkan gangguan dan lebih wajar diteliti terlebih dahulu. Ia didukung oleh ekosistem Eropah yang lebih serasi dengan reka bentuk LCS dan boleh bertindak sebagai pelan pemulihan sekiranya isu integrasi serta lesen eksport dapat dijamin.

Sebaliknya, jika persoalan ditanya dari sudut hala tuju armada TLDM untuk tempoh 10 hingga 20 tahun akan datang, ATMACA tidak boleh diketepikan. Malaysia sudah pun memilih sistem itu untuk LMS Batch 2. Jika kelancaran integrasinya pada LCS dapat dibuktikan, ATMACA boleh menjadi asas kepada standard keseragaman peluru berpandu anti-kapal bagi armada permukaan TLDM.

Namun, penyelesaian terbaik mungkin bukanlah dengan memilih satu nama secara tergesa-gesa. Malaysia perlu mengasingkan dua keperluan utama. Keperluan pertama adalah untuk memulihkan keupayaan LCS dengan risiko paling rendah. Keperluan kedua pula adalah untuk membina pelan strategik peluru berpandu anti-kapal jangka panjang yang selari dengan objektif DIPN.

Jika Exocet mampu menyelesaikan masalah LCS dengan cepat, ia boleh dijadikan pilihan pemulihan. Jika ATMACA pula menawarkan nilai strategik yang lebih besar setelah integrasinya dibuktikan, ia berpotensi menjadi asas standard masa depan. Tetapi hakikatnya, kedua-dua pilihan mesti melepasi syarat yang sama: jaminan eksport, sokongan sepanjang hayat, kejelasan integrasi, latihan, MRO, ketersediaan alat ganti, kos kitaran hayat, dan nilai tambah kepada industri tempatan.

Pengajaran daripada krisis NSM bukanlah sekadar Malaysia perlu beralih daripada satu pembekal kepada pembekal yang lain. Pengajaran yang sebenar ialah Malaysia perlu berhenti membeli sistem tanpa mempunyai kawalan yang mencukupi terhadap sokongan, pelesenan, integrasi, dan rantaian kitaran hayat aset tersebut.

Sama ada Exocet atau ATMACA, sesuatu pilihan itu hanya berbaloi jika Malaysia tidak lagi sekadar bergelar pembeli. Malaysia harus bangkit menjadi pengguna yang mampu menguasai, menyokong, dan mempertahankan sistem pertahanannya sendiri. – airtimes.my

19 Mei 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan

Krisis NSM dedah risiko kebergantungan Malaysia terhadap teknologi luar

by Zulhaizi Rosdi 17 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Kemelut pembekalan Naval Strike Missile (NSM) untuk Kapal Tempur Pesisir (LCS) Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) tidak wajar dilihat sebagai isu perolehan satu sistem senjata semata mata, sebaliknya ia membawa implikasi yang jauh lebih besar melampaui kepentingan jenama Kongsberg Defence & Aerospace AS (KDA) mahupun sistem NSM itu sendiri.

Ia mendedahkan hakikat bahawa keupayaan pertahanan moden tidak berakhir apabila kontrak ditandatangani. Keupayaan itu hanya benar benar wujud apabila sistem dapat dihantar, dipasang, diuji, disokong serta digunakan tanpa halangan luar yang tidak dijangka.

Menurut laporan Bernama, Kongsberg Defence and Aerospace AS menjelaskan bahawa keputusan pelesenan eksport NSM untuk LCS TLDM terletak di bawah bidang kuasa pihak berkuasa Norway. Syarikat itu menyatakan ia mematuhi kerangka undang undang kerajaan Norway. Kenyataan ini penting kerana ia menunjukkan pembekal industri tidak semestinya mempunyai kuasa terakhir terhadap sesuatu penghantaran.

Mengapa isu ini penting kepada LCS

Dalam keadaan biasa, perincian lesen eksport mungkin kelihatan seperti urusan pentadbiran. Dalam pertahanan, ia boleh menjadi penentu sama ada sebuah kapal perang menerima taring utamanya atau terus menunggu. Peluru berpandu bukan komponen tambahan biasa. Bagi kapal permukaan moden, sistem serangan permukaan ialah sebahagian daripada nilai tempur kapal.

LCS TLDM dirancang untuk membawa beberapa sistem utama, termasuk peluru berpandu antikapal. Kontrak NSM Malaysia dengan Kongsberg diformalkan pada 2018 bagi melengkapkan enam LCS. NSM pula dipasarkan sebagai peluru berpandu serangan maritim jarak jauh dengan keupayaan mengenai sasaran laut serta darat. Atas sebab itu, sebarang ketidaktentuan terhadap pembekalannya memberi kesan langsung kepada susun atur keupayaan LCS.

Pergantungan luar sebagai risiko strategik

Namun isu pokok bukan hanya sama ada Malaysia akan menerima NSM atau perlu mencari pilihan lain. Soalan yang lebih penting ialah mengapa satu keputusan dasar luar negara boleh memberi kesan kepada kesiapsiagaan pertahanan Malaysia. Jawapannya terletak pada sifat perolehan pertahanan negara yang masih banyak bergantung kepada teknologi luar.

Hampir semua sistem utama Angkatan Tentera Malaysia mempunyai unsur luar yang besar. Kapal, pesawat, radar, peluru berpandu, sistem komunikasi, enjin, sensor serta alat ganti datang daripada rangkaian pembekal antarabangsa. Kebergantungan ini bukan perkara luar biasa untuk negara bersaiz sederhana. Masalah bermula apabila kebergantungan itu tidak diimbangi dengan daya tahan rantaian bekalan, klausa kontrak yang kukuh, pilihan gantian serta keupayaan tempatan yang mencukupi.

Keputusan pembatalan lesen eksport bagi sistem Naval Strike Missile (NSM) serta sistem pelancar akan membawa kesan buruk terhadap kesiapsiagaan operasi pertahanan Malaysia dan program pemodenan Kapal Tempur Pesisir (LCS)./Foto: Kongsberg

Negara pembekal boleh menjadi penjaga pintu

Dalam dunia yang semakin tidak menentu, negara pembekal bukan lagi sekadar penjual. Mereka boleh menjadi penjaga pintu kepada akses teknologi. Lesen eksport boleh berubah kerana perang, tekanan sekutu, perubahan kerajaan, dasar hak asasi, sekatan antarabangsa atau penilaian risiko keselamatan. Negara pembeli mungkin tidak terlibat dalam konflik, tetapi tetap terkena kesan apabila dasar pembekal berubah.

Bagi Malaysia, pengajaran ini turut terpakai kepada persekitaran ASEAN. Negara rantau ini semakin giat memodenkan angkatan tentera kerana tekanan maritim, persaingan kuasa besar serta ancaman rentas sempadan. Namun kebanyakan negara masih membeli sistem kritikal daripada luar rantau. Ini bermakna keselamatan serantau turut bergantung kepada keputusan eksport kuasa industri yang berada jauh dari Asia Tenggara.

Inilah risiko strategik yang perlu dibaca daripada krisis NSM. Malaysia boleh mempunyai wang, kontrak serta keperluan operasi yang sah. Namun semua itu belum tentu cukup jika penghantaran sistem kritikal tertakluk kepada kelulusan pihak ketiga. Dalam bahasa mudah, membeli senjata tidak sama dengan menguasai keupayaan.

Diversifikasi pembekal bukan jawapan penuh

Diversifikasi pembekal ialah langkah munasabah. Malaysia boleh menilai kerjasama lebih luas dengan Turkiye, Korea Selatan, negara Asia Barat atau pembekal Eropah lain. Namun diversifikasi tidak boleh menjadi jawapan mudah. Jika Malaysia hanya menukar satu pergantungan kepada pergantungan lain, masalah asas tetap sama.

Yang lebih penting ialah membina keupayaan untuk memahami, menyepadukan, menyelenggara serta mengurus sistem sendiri. Malaysia mungkin belum mempunyai kemampuan mereka bentuk peluru berpandu antikapal secara penuh. Namun negara boleh bermula dengan keupayaan lebih realistik seperti integrasi sistem, penyelenggaraan peringkat tinggi, pembuatan komponen tertentu, pengujian, perisian sokongan serta pengurusan data teknikal.

Keupayaan seperti ini tidak menghasilkan tajuk besar seperti pembelian kapal atau peluru berpandu baharu. Namun ia menentukan sama ada sesuatu aset boleh terus digunakan selepas fasa penyerahan. Tanpa kepakaran tempatan, negara akan terus bergantung kepada jurutera luar, alat ganti luar, jadual luar serta kelulusan luar. Dalam operasi sebenar, kelewatan kecil boleh menjadi kelemahan besar.

DIPN perlu diuji melalui pelaksanaan

Di sinilah Dasar Industri Pertahanan Negara, DIPN, perlu diuji. Dasar itu tidak boleh hanya menjadi dokumen aspirasi. Ia mesti diterjemahkan kepada keupayaan industri yang boleh mengurangkan risiko operasi ATM. Jika dasar bercakap tentang kemandirian, maka ukuran sebenarnya ialah sejauh mana Malaysia boleh mengelak daripada lumpuh apabila satu laluan bekalan luar terganggu.

Pada tahap dasar, Malaysia juga perlu membezakan antara pemasangan tempatan dengan penguasaan teknologi. Memasang sistem di limbungan tempatan tidak semestinya bermaksud negara menguasai reka bentuk, kod antara muka atau hak sokongan teknikal.

Begitu juga kerjasama industri tidak boleh berhenti pada latihan asas atau kerja penyelenggaraan ringan. Ia perlu membawa kepada kemampuan yang boleh digunakan apabila bekalan terganggu, bukan sekadar menjadi syarat sampingan dalam kontrak perolehan pertahanan masa depan.

DIPN diyakini mampu mengurangkan kebergantungan pertahanan negara kepada teknologi asing dan memperkukuh keupayaan industri tempatan./Foto: Airtimes/Zulhaizi

Pengajaran kepada perolehan pertahanan

Krisis NSM juga memberi pengajaran kepada proses perolehan. Kontrak pertahanan masa depan perlu menilai bukan sahaja harga, prestasi serta reputasi sistem. Ia juga perlu menilai risiko politik negara pembekal, kepastian lesen eksport, jaminan alat ganti, akses kepada kod antara muka, pemindahan teknologi yang bermakna serta pelan gantian jika penghantaran tersekat.

Untuk TLDM, isu ini lebih sensitif kerana LCS ialah projek penting dalam pembinaan semula keupayaan armada. Kapal perang tanpa sistem senjata utama yang lengkap masih boleh belayar. Namun dari sudut operasi, ia belum mencapai nilai tempur yang dirancang. Kelewatan pada satu subsistem boleh memberi kesan kepada latihan, doktrin, kesiagaan serta keyakinan pengguna.

Malaysia tidak perlu bertindak secara emosional terhadap Norway. Hubungan diplomatik masih penting. Saluran rasmi wajar digunakan untuk mendapatkan penjelasan, ruang penyelesaian serta kepastian undang undang. Namun pada masa sama, negara perlu membaca mesej lebih besar daripada episod ini.

Kedaulatan pertahanan bermula daripada kawalan bekalan

Kedaulatan pertahanan bukan hanya soal memiliki aset, ia juga soal mengawal akses kepada teknologi, bekalan, penyelenggaraan serta pengetahuan teknikal yang menjadikan aset itu benar benar berfungsi. Tanpa kawalan itu, negara pembeli akan sentiasa terdedah kepada keputusan luar yang boleh berubah pada saat genting.

Krisis NSM harus menjadi amaran awal. Malaysia tidak boleh terus selesa dengan model membeli dahulu, membina kemudian, lalu berharap semua pembekal akan kekal mesra sepanjang hayat sistem. Dalam pertahanan, harapan bukan strategi. Strategi sebenar ialah membina daya tahan sebelum krisis berlaku.-airtimes.my

17 Mei 2026 0 comments

Diskusi Teknologi Pertahanan

Bom luncur dan dilema pertahanan udara: Senjata murah, tekanan strategik

by Zulhaizi Rosdi 16 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Perang Ukraine memberi satu pengajaran penting kepada perancang pertahanan bahawa ancaman udara moden tidak semestinya datang daripada peluru berpandu paling canggih atau paling mahal. Dalam keadaan tertentu, senjata lebih murah yang digunakan secara besar-besaran boleh memberi tekanan strategik yang sama serius kepada pertahanan udara.

Antara contoh paling jelas ialah bom luncur (glide bomb), senjata ini bukan perkara baharu, tetapi penggunaannya dalam perang Ukraine menunjukkan bagaimana bom udara yang diubah suai dengan sayap, sirip kawalan dan sistem panduan boleh menukar kos perbelanjaan perang.

Pihak penyerang boleh melancarkannya dari jarak lebih selamat, manakala pihak bertahan terpaksa menggunakan sistem pengesanan, pemintas dan stok peluru yang jauh lebih mahal untuk mengurangkan kesannya.

Bagi Malaysia dan Asia Tenggara, isu ini tidak perlu dibaca sebagai ramalan ancaman segera. Nilainya terletak pada pengajaran perancangan. Dalam perang moden, keupayaan pertahanan udara tidak boleh dinilai hanya melalui senarai aset, tetapi melalui ketahanan keseluruhan sistem: pengesanan awal, latihan, stok munisi, perlindungan pangkalan, peperangan elektronik, logistik dan kemampuan terus beroperasi apabila tekanan datang berulang kali.

Apa itu bom luncur?

Bom luncur (glide bomb) ialah bom udara yang dipasang dengan permukaan aerodinamik seperti sayap atau sirip kawalan. Selepas dilepaskan daripada pesawat, sayap atau sirip itu membolehkan bom meluncur ke arah sasaran, sekali gus menukar altitud dan kelajuan pesawat kepada jarak mendatar.

Joint Air Power Competence Centre (JAPCC), pusat kompetensi kuasa udara NATO, menjelaskan bahawa bom luncur menggunakan permukaan aerodinamik untuk mencapai jarak selamat yang lebih jauh berbanding bom tidak berpandu biasa. Dalam penjelasan itu, bom luncur memasuki fasa luncuran terkawal selepas dilepaskan, dengan sistem panduan seperti navigasi satelit dan navigasi inersia membantu mengarahkannya ke sasaran.

Dalam bentuk mudah, bom luncur bukan peluru berpandu penuh. Ia lazimnya tidak mempunyai enjin roket seperti peluru berpandu jelajah. Kelebihannya terletak pada gabungan bom sedia ada, kit panduan, sayap tambahan dan pelancaran dari pesawat. Gabungan ini membolehkan pihak penyerang meningkatkan jarak serangan tanpa perlu menggunakan senjata yang jauh lebih mahal bagi setiap sasaran.

Inilah yang menjadikan bom luncur berbahaya dalam konteks perang berpanjangan. Ia bukan hanya soal ketepatan atau kuasa letupan, tetapi soal skala. Jika sebuah negara mempunyai stok bom lama yang besar dan mampu memasangnya dengan kit luncur serta sistem panduan, senjata yang asalnya konvensional boleh bertukar menjadi alat tekanan jarak selamat.

Ukraine sebagai medan ujian

Bom luncur telah digunakan secara meluas dalam peperangan di Ukraine, sekaligus memberi kesan besar kepada kedudukan tentera dan infrastruktur./Foto: Russian Defense Ministry

Penggunaan bom luncur Rusia di Ukraine menjadi perhatian kerana skala dan kesannya. Associated Press melaporkan bahawa Rusia meningkatkan penggunaan bom luncur yang diubah suai daripada stok era Soviet untuk memusnahkan bandar-bandar hadapan di timur Ukraine. Laporan itu menyatakan bom tersebut dipasang semula dengan sirip boleh lipat serta sistem panduan, dan sesetengahnya membawa bahan letupan antara 500 hingga 3,000 kilogram.

RAND pula menyatakan Rusia melancarkan ratusan bom luncur setiap minggu terhadap sasaran Ukraine di kawasan hadapan dan di belakang garisan hadapan. Dalam rencana sama, RAND memetik kenyataan Presiden Ukraine Volodymyr Zelenskyy bahawa 3,000 bom luncur mengenai sasaran pada Mac 2024. Angka ini wajar dibaca sebagai angka beratribusi kepada pihak Ukraine, bukan data bebas yang boleh dianggap muktamad tanpa semakan medan tambahan.

Fakta yang lebih kukuh ialah trendnya. Bom luncur digunakan secara meluas, memberi kesan besar kepada kedudukan tentera dan infrastruktur, serta memaksa Ukraine menumpukan perhatian kepada pertahanan udara, pesawat pemintas, peperangan elektronik dan serangan terhadap rantaian pelancar.

Dakwaan yang perlu dikawal

Dalam konflik aktif, maklumat mengenai jarak, ketepatan, kadar kegagalan dan jumlah sebenar senjata sering berubah. Laporan medan boleh datang daripada kerajaan, perisikan, media, imej sumber terbuka atau akaun media sosial. Tidak semua mempunyai tahap kebolehpercayaan yang sama.

Oleh itu, dakwaan seperti “jarak baharu 200 kilometer”, “semua bom luncur kebal gangguan elektronik” atau “setiap serangan tepat mengenai sasaran” tidak boleh ditulis sebagai fakta muktamad tanpa sumber rasmi dan pengesahan silang.

Yang boleh dinyatakan secara bertanggungjawab ialah Rusia telah menggunakan bom luncur secara besar-besaran, Ukraine menghadapi tekanan pertahanan udara, dan beberapa sumber berwibawa menilai senjata ini sebagai sebahagian daripada strategi Rusia untuk menyerang dari jarak selamat serta melemahkan stok pertahanan lawan.

IISS menilai bahawa Rusia menambah senjata jarak selamat kos rendah untuk menampung jumlah peluru berpandu berpandu tepat yang tidak mencukupi dan untuk menekan inventori pertahanan udara darat Ukraine.

Masalah sebenar: Nisbah kos dan skala serangan

Dilema utama bom luncur ialah nisbah kos, jika pihak penyerang menggunakan bom yang lebih murah tetapi pihak bertahan perlu memintasnya dengan peluru pemintas yang jauh lebih mahal, tekanan ekonomi akan berpihak kepada penyerang.

RAND menyatakan bahawa nisbah pertukaran kos ini tidak memihak kepada Ukraine kerana pemintas Patriot mahal, manakala serangan bom luncur boleh berlaku dalam jumlah besar. RAND juga menilai bahawa cara paling praktikal untuk mengurangkan ancaman ini ialah memusnahkan pesawat pelancar, sama ada di darat atau di udara, melalui gabungan peluru berpandu taktikal, keupayaan udara-ke-udara dan peperangan elektronik.

Masalahnya bukan hanya harga satu bom berbanding satu peluru pemintas. Masalah lebih besar ialah ketahanan sistem. Pertahanan udara perlu mengesan, menjejak, mengutamakan, memintas dan terus beroperasi walaupun diserang berulang kali. Jika stok pemintas menipis, radar terdedah, pangkalan diserang atau rantaian bekalan lambat mengganti peluru, sistem pertahanan udara boleh kehilangan keberkesanan walaupun teknologinya canggih.

Di sinilah bom luncur berubah daripada isu taktikal kepada isu strategik. Ia boleh digunakan untuk memaksa pihak lawan membelanjakan sumber secara tidak seimbang. Dalam perang moden, pihak yang mampu menghasilkan, mengubah suai dan melancarkan senjata dalam jumlah besar boleh mencipta tekanan berterusan tanpa perlu menggunakan senjata paling mahal bagi setiap sasaran.

Mengapa memintas bom sahaja tidak cukup

Bom udara siri FAB Rusia./Foto: Reddit

Pengajaran penting daripada Ukraine ialah pertahanan terhadap bom luncur tidak boleh bergantung kepada tindakan memintas bom selepas ia dilepaskan. Apabila bom sudah berada dalam fasa luncuran ke arah sasaran, pihak bertahan sudah masuk ke fasa yang paling mahal dan paling sukar.

JAPCC menilai bahawa masa depan pertahanan terhadap senjata seperti ini bergantung pada usaha mengganggu keseluruhan rantaian serangan, daripada proses pengesanan sasaran hingga pelancaran. Pendekatan itu lebih luas daripada pertahanan terminal, kerana ia memberi tumpuan kepada sasaran, sistem panduan, komunikasi, platform pelancar dan ruang operasi sebelum bom dilepaskan.

Ini bermaksud pertahanan perlu melihat keseluruhan ekosistem serangan. Pihak bertahan perlu mengganggu proses mengenal pasti sasaran, melindungi pangkalan, menyebarkan aset, menyamarkan kedudukan, menggerakkan sistem secara lebih lincah, menggunakan peperangan elektronik dan mengekalkan keupayaan pemintas pada lapisan akhir.

Konsep pertahanan udara berlapis menjadi penting dalam konteks ini. Radar jarak jauh, pesawat pemintas, sistem pertahanan udara jarak sederhana dan dekat, peperangan elektronik, perlindungan pangkalan, penyamaran serta mobiliti aset perlu berfungsi sebagai satu rangkaian. Senjata murah hanya menjadi masalah lebih besar apabila sistem pertahanan bertindak secara terpisah.

Pengajaran untuk Asia Tenggara

Asia Tenggara tidak sama dengan Ukraine. Geografinya lebih maritim, melibatkan ruang udara luas, kepulauan, laluan perdagangan, kawasan tuntutan bertindih dan persekitaran littoral yang kompleks. Namun, prinsip operasi bom luncur tetap relevan.

Ancaman jarak selamat berkos lebih rendah boleh memaksa negara kecil dan sederhana memikirkan semula cara mereka menilai pertahanan udara. Persoalannya bukan hanya siapa memiliki pesawat paling moden atau sistem peluru berpandu paling mahal. Persoalan lebih besar ialah siapa mempunyai rangkaian pengesanan, stok munisi, latihan, perlindungan pangkalan, peperangan elektronik dan keupayaan bertahan dalam tempoh panjang.

Bagi negara yang ruang udaranya luas tetapi bajet pertahanan terhad, isu ketahanan menjadi lebih penting. Sistem yang canggih tetapi kecil jumlahnya boleh ditekan jika serangan berlaku secara berulang. Dalam konteks maritim, perlindungan pangkalan udara, radar, pelabuhan, pusat pemerintahan dan laluan logistik menjadi sebahagian daripada pertahanan udara, bukan elemen berasingan.

Implikasi kepada Malaysia

Bagi Malaysia, isu bom luncur perlu dibaca sebagai pengajaran perancangan, bukan sebagai ramalan ancaman segera. Perolehan aset udara baharu, pembangunan keupayaan munisi berpandu dan peningkatan pertahanan udara perlu dilihat sebagai sebahagian daripada ekosistem yang sama.

Bernama melaporkan pada 24 April 2026 bahawa program perolehan 18 pesawat FA-50M Block 20 untuk Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM) mendahului jadual, dengan empat pesawat pertama dijangka diterima menjelang akhir 2026. Bernama dalam laporan terdahulu turut menyatakan varian FA-50M yang dibeli oleh TUDM akan dilengkapi keupayaan melancarkan peluru berpandu dan bom berketepatan tinggi.

Namun, kaitan utama dengan bom luncur bukan sekadar keupayaan membawa bom pintar. Kaitan lebih besar ialah ekosistem. Pesawat, sensor, data sasaran, sistem panduan, stok munisi, latihan, penyelenggaraan, doktrin dan jaringan pertahanan udara tidak boleh dilihat sebagai komponen berasingan.

Jika satu pihak mempunyai keupayaan melancarkan senjata jarak selamat, pihak bertahan perlu mempunyai sistem yang mampu mengesan, menilai dan bertindak secara berlapis. Jika sesebuah negara memiliki pesawat baharu tetapi tidak membina stok munisi, latihan berulang, perlindungan pangkalan dan integrasi sensor, nilai sebenar aset itu akan terbatas.

Pengajaran daripada Ukraine ialah jelas bahawa senjata yang murah tetapi digunakan secara besar-besaran boleh menjadi masalah strategik. Untuk Malaysia, rencana ini mengingatkan bahawa pembangunan kuasa udara dan pertahanan udara perlu dinilai melalui ketahanan sistem, bukan sekadar senarai aset.

Dalam perang moden, nilai pertahanan tidak hanya ditentukan oleh apa senjata yang dimiliki. Ia ditentukan oleh keupayaan negara mengesan ancaman, menyerap tekanan, membalas secara berkesan dan terus beroperasi apabila serangan berlaku berulang kali. -airtimes.my

16 Mei 2026 0 comments

Diskusi Pertahanan dan Keselamatan Tentera Laut

Kapal hampir siap, misil pula tertangguh : Ujian baharu buat LCS TLDM

by Zulhaizi Rosdi 15 Mei 2026

written by Zulhaizi Rosdi

Program Littoral Combat Ship (LCS) Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM) sudah lama menjadi perhatian kerana kelewatan, peningkatan kos dan jangkaan besar terhadap keupayaan armada masa depan negara. Namun, ketika projek itu menunjukkan semula pergerakan melalui fasa ujian laut dan penyelarasan jadual pentauliahan, satu persoalan baharu muncul iaitu apakah nilai sebuah kapal perang moden jika sistem peluru berpandu utamanya belum dapat dipastikan?

Persoalan ini menjadi lebih besar selepas Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, menyatakan bantahan keras Malaysia kepada Perdana Menteri Norway, Jonas Gahr Støre, berhubung keputusan Norway membatalkan lesen eksport bagi sistem Naval Strike Missile (NSM) dan sistem pelancar berkaitan. Kenyataan itu memberi isyarat bahawa isu NSM bukan lagi sekadar masalah teknikal atau urusan pembekal, tetapi sudah memasuki ruang diplomatik dan strategik antara dua kerajaan.

Menurut kenyataan itu, Malaysia telah menghormati obligasi kontrak sejak 2018, manakala keputusan Norway disifatkan sebagai sepihak dan tidak boleh diterima. Anwar turut menyatakan bahawa keputusan berkenaan boleh membawa kesan buruk terhadap kesiapsiagaan operasi pertahanan Malaysia dan program pemodenan LCS, selain berpotensi memberi implikasi lebih luas terhadap keseimbangan serantau.

Kenyataan ini perlu dibaca bersama perkembangan terdahulu apabila Kongsberg Defence & Aerospace AS (KDA) menjelaskan bahawa keputusan pelesenan eksport berada di bawah bidang kuasa pihak berkuasa Norway, bukan syarikat pembekal.

Dalam masa sama, pihak Kementerian Pertahanan turut memaklumkan bahawa pihaknya sedang meneliti tindakan tuntutan terhadap syarikat Norway itu susulan kegagalan pembekalan peluru berpandu NSM, tuntutan itu melibatkan kontrak bernilai lebih RM600 juta selain sedang membuat pengiraan jumlah kerugian yang dialami akibat pelanggaran kontrak tersebut.

LCS TLDM menjadi antara aset utama yang dijangka memperkukuh keupayaan armada permukaan negara./Foto: LUNAS

Kapal perang bukan sekadar badan kapal

Dalam perolehan pertahanan moden, istilah “kapal siap” tidak boleh difahami secara sempit. Sebuah kapal mungkin sudah dilancarkan, mempunyai badan kapal, enjin, radar dan sebahagian sistem dalaman. Namun, dari sudut ketenteraan, kapal perang hanya mencapai nilai sebenar apabila ia berfungsi sebagai sistem tempur lengkap.

Sistem tempur lengkap bermaksud beberapa komponen bekerja bersama: sensor, radar, sonar jika berkaitan, sistem pengurusan tempur, sistem komunikasi, senjata, kru terlatih, prosedur operasi, alat ganti, sokongan penyelenggaraan dan rangkaian logistik. Jika satu komponen utama tertangguh, keseluruhan nilai operasi kapal boleh terjejas walaupun platform fizikalnya kelihatan hampir siap.

LCS Malaysia dibina berasaskan reka bentuk Gowind oleh Naval Group. Pada 2018, Kongsberg mengumumkan kontrak bernilai €124 juta bagi penghantaran NSM untuk enam LCS TLDM. Menurut Kongsberg, NSM dirancang dipasang di dek kapal dan diintegrasikan dengan sistem pengurusan tempur SETIS yang disediakan oleh Naval Group.

Butiran itu menunjukkan bahawa NSM bukan aksesori tambahan yang boleh dipasang kemudian tanpa kesan besar. Ia sebahagian daripada seni bina tempur kapal. Apabila misil, pelancar dan sistem pengurusan tempur dirancang bersama sejak awal, sebarang gangguan pada bekalan atau kelulusan eksport boleh memberi kesan kepada ujian sistem, latihan kru dan pengesahan keupayaan kapal.

Mengapa misil antikapal penting

Radar dan sensor memberi kapal keupayaan untuk melihat, menjejak dan memahami keadaan sekeliling. Namun, sensor sahaja tidak mencukupi untuk membentuk keupayaan tempur. Dalam konflik maritim, keupayaan menyerang atau sekurang-kurangnya mengancam aset permukaan lawan menjadi sebahagian daripada pencegahan.

Di sinilah peluru berpandu antikapal memainkan peranan. Ia memberi kapal permukaan keupayaan menyerang sasaran dari jarak jauh, mewujudkan risiko kepada pihak lawan dan memperluas pilihan taktikal komander. Tanpa peluru berpandu antikapal, kapal masih boleh berperanan dalam pengawasan, rondaan, komunikasi, kehadiran maritim dan operasi tertentu. Namun, keupayaan serangan permukaannya akan menjadi lebih terhad.

Kongsberg menyatakan NSM direka untuk sasaran laut dan darat, boleh dilancarkan daripada pelbagai platform, mempunyai kelajuan subsonik tinggi, berat 407 kilogram, panjang 3.96 meter dan jarak melebihi 300 kilometer. Angka ini ialah data rasmi pengeluar dan perlu dibaca sebagai spesifikasi produk, bukan bukti automatik tentang keberkesanan dalam setiap keadaan operasi.

Bagi TLDM, isu utama bukan sekadar jarak misil atau nama sistem. Yang lebih penting ialah sama ada misil itu benar-benar tersedia, diluluskan, diintegrasikan, diuji dan dapat digunakan oleh kru dalam doktrin operasi sebenar. Sebuah kapal moden memerlukan lebih daripada senjata di atas kertas.

Risiko kapal tanpa taring

Tanpa NSM, LCS tidak semestinya menjadi tidak berguna. Kapal masih boleh membawa nilai melalui sensor, komunikasi, kehadiran maritim, rondaan, latihan, pengawasan dan operasi keselamatan tertentu. Namun, keupayaan tempur permukaan yang dirancang sejak awal akan belum lengkap.

Risiko itu mempunyai beberapa lapisan, pertama, kapal mungkin perlu menjalani ujian laut dan ujian sistem secara berperingkat tanpa semua komponen senjata tersedia. Kedua, kru mungkin perlu menunggu latihan khusus berkaitan sistem misil. Ketiga, jika berlaku perubahan misil, integrasi baharu mungkin memerlukan ujian tambahan. Keempat, sebarang kelewatan boleh menambah tekanan kepada TLDM yang sudah lama menunggu penggantian dan pemodenan armada permukaan.

Integrasi misil bukan kerja mudah

Pertukaran peluru berpandu bukan seperti menukar peralatan pejabat. Dalam kapal perang moden, misil perlu berhubung dengan sistem pengurusan tempur, radar, sistem kawalan tembakan, perisian sasaran, paparan operator, prosedur keselamatan dan latihan kru. Setiap perubahan memerlukan pengesahan teknikal dan operasi.

Jika Malaysia perlu mengekalkan NSM, cabarannya ialah memastikan isu lesen eksport dapat diselesaikan tanpa mengganggu jadual utama. Jika Malaysia perlu menilai pilihan lain, cabarannya lebih rumit. Misil gantian mesti sesuai dari segi ruang fizikal, berat, pelancar, kuasa elektrik, kabel, perisian, keselamatan, sistem pengurusan tempur dan sokongan jangka panjang.

Di sinilah risiko kos dan masa muncul. Integrasi sistem bukan sekadar pembelian misil baharu. Ia boleh melibatkan kejuruteraan semula, ujian pelabuhan, ujian laut, latihan kru, dokumentasi teknikal, alat ganti, kontrak sokongan dan pensijilan. Jika tidak diurus dengan rapi, masalah senjata boleh menjadi masalah jadual projek.

Setakat maklumat terbuka, belum ada pengesahan rasmi bahawa Malaysia telah memilih misil gantian atau membatalkan sepenuhnya NSM. Laporan Breaking Defense menyebut Malaysia mahu mendapatkan penjelasan lanjut daripada Norway, manakala laporan Bernama menyatakan KDA menjelaskan keputusan lesen eksport berada di bawah pihak berkuasa Norway, bukan syarikat.

Jadual LCS sudah pun ketat

Isu NSM berlaku ketika jadual LCS sendiri masih sensitif, LCS pertama dilaporkan memulakan ujian laut, tetapi pentauliahannya dipinda ke Disember 2026. LCS kedua pula dijadualkan ke Ogos 2027, manakala LCS ketiga, keempat dan kelima masing-masing disasarkan pada Disember 2027, Ogos 2028 dan April 2029.

Maklumat ini menunjukkan bahawa projek LCS belum berada pada titik akhir. Ia masih melalui fasa kritikal yang menentukan sama ada platform fizikal dapat diterjemahkan kepada aset operasi. Dalam fasa seperti ini, isu misil bukan perkara kecil. Ia boleh bersilang dengan integrasi sistem, ujian penerimaan, latihan, dokumentasi dan perancangan pentauliahan.

Namun, kesannya tidak boleh dipastikan tanpa maklumat lanjut daripada Kementerian Pertahanan, TLDM, Lumut Naval Shipyard atau pihak pembekal. Rencana ini hanya boleh menyatakan bahawa risiko jadual wujud, bukan bahawa jadual pasti terganggu kerana NSM.

Kapal LCS merupakan aset penting dan kritikal untuk keperluan TLDM bagi mengawal perairan negara, melindungi zon ekonomi eksklusif (ZEE), serta menangani ancaman keselamatan./Foto: LUNAS

Eksport pertahanan sebagai risiko strategik

Norway mempunyai sistem kawalan eksport untuk produk, teknologi dan perkhidmatan berkaitan pertahanan. DEKSA, iaitu Direktoratet for eksportkontroll og sanksjoner, ialah pihak berkuasa nasional Norway bagi kawalan eksport dan sekatan. Peraturan Norway turut menyatakan bahawa eksport barangan, teknologi atau perkhidmatan tersenarai tanpa lesen DEKSA adalah satu kesalahan.

Bagi Malaysia, pengajaran strategiknya jelas. Pembelian sistem pertahanan moden bukan hanya soal kemampuan membayar atau memilih sistem terbaik di pasaran. Ia turut bergantung pada kelulusan eksport, hubungan diplomatik, dasar luar negara pembekal, teknologi terkawal, hak penggunaan, alat ganti dan sokongan sepanjang kitar hayat.

Ini bukan alasan untuk menolak sistem luar negara. Hampir semua negara, termasuk kuasa besar, bergantung pada rangkaian pembekal antarabangsa untuk sebahagian sistem pertahanan. Namun, risiko itu perlu dihitung dari awal. Perolehan senjata perlu memasukkan soalan tentang lesen eksport, kebolehdapatan alat ganti, pemindahan pengetahuan, sokongan penyelenggaraan dan pilihan sandaran jika dasar pembekal berubah.

Tekanan terhadap TLDM

TLDM berada dalam keadaan yang sukar. Di satu sisi, ia perlu mengekalkan kesiapsiagaan harian, termasuk rondaan, pengawasan dan kehadiran di kawasan maritim berkepentingan. Di sisi lain, armada lama terus menua dan memerlukan penggantian berperingkat. LCS menjadi penting kerana ia dijangka mengisi jurang keupayaan permukaan yang sudah lama dibincangkan.

Dalam konteks Laut China Selatan, kehadiran aset moden memberi nilai yang lebih luas daripada peperangan. Kapal yang mempunyai sensor baik, komunikasi selamat dan daya tahan operasi boleh menyokong kesedaran situasi maritim, tindak balas terhadap insiden, kerjasama antara agensi dan kehadiran negara di laut. Namun, untuk peranan pencegahan yang lebih kuat, senjata antikapal tetap menjadi komponen penting.

Jika LCS memasuki perkhidmatan secara berperingkat tanpa konfigurasi senjata penuh, TLDM mungkin masih mendapat manfaat dari segi latihan, kehadiran dan pembangunan doktrin. Tetapi dari sudut keupayaan tempur permukaan, jurang itu perlu diakui secara jujur. Menyembunyikan jurang tidak membantu pembaca memahami realiti. Membesarkan jurang secara sensasi juga tidak membantu perbincangan pertahanan negara.

Isu NSM membawa perbincangan LCS kepada persoalan yang lebih matang. Negara bukan sahaja perlu bertanya sama ada kapal sudah dilancarkan, sudah belayar atau sudah dijadualkan ditauliahkan. Soalan yang lebih penting ialah sama ada kapal itu benar-benar siap sebagai sistem tempur.

Sebuah LCS yang lengkap perlu menyatukan platform, sensor, sistem pengurusan tempur, peluru berpandu, meriam, sistem pertahanan diri, komunikasi, kru, latihan, logistik dan sokongan industri. Jika semua komponen ini bergerak pada kadar berbeza, kemampuan sebenar kapal juga akan berkembang secara berperingkat.

Bagi Malaysia, cabaran seterusnya ialah mengurus isu NSM tanpa menjejaskan momentum pemulihan projek LCS. Penyelesaian diplomatik dengan Norway mungkin menjadi pilihan paling lurus jika kontrak asal dapat dipertahankan. Tetapi jika keadaan memaksa pilihan lain, Malaysia perlu menilai kos integrasi, masa ujian, keserasian sistem dan risiko jangka panjang dengan sangat teliti. -airtimes.my

15 Mei 2026 0 comments

Newer Posts

Older Posts